Zapytanie nr 3919

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 195 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z zapytaniem w sprawie wieloletniego pogarszania się stanu rzeki Czarnej Koneckiej (zwanej również Czarną Maleniecką) – prawobrzeżnego dopływu Pilicy, przepływającego przez województwa świętokrzyskie i łódzkie.

Według informacji napływających od mieszkańców i wędkarzy na wielu odcinkach rzeka traci charakter cieku płynącego, przekształcając się w zarastające zastoiska. Wskazywane przyczyny to m.in. nadmierne i skumulowane pobory wody do kompleksów stawowych, kierowanie wody kanałami z pominięciem naturalnego koryta, sposób eksploatacji jazów i małych elektrowni wodnych, brak skutecznych dróg migracji ryb oraz brak pełnego bilansu wodnego zlewni. Problem dotyczy m.in. rejonów: Kołoniec, Rudzisko, Siedlów, Siucice, Dąbrowa nad Czarną, Młynek, Ławki oraz układu zbiorników i stawów w okolicy Sielpi.

Rzeka leży w granicach obszaru Natura 2000 Dolina Czarnej PLH260015, dla którego regionalny dyrektor ochrony środowiska w Kielcach prowadzi prace nad aktualizacją planu zadań ochronnych. Równolegle Polska przygotowuje Krajowy Plan Odbudowy Zasobów Przyrodniczych, który ma zostać przekazany Komisji Europejskiej do 1 września 2026 r.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile aktualnie obowiązujących pozwoleń wodnoprawnych na pobór wody, funkcjonowanie stawów, jazów, stopni i elektrowni wodnych istnieje w zlewni Czarnej Koneckiej/Malenieckiej? Jakie wartości przepływu nienaruszalnego ustalono dla poszczególnych obiektów i w jaki sposób kontrolowane jest ich przestrzeganie?
2. Czy w ciągu ostatnich 15 lat przeprowadzano kontrole obiektów piętrzących, stawów i ujęć w zlewni? Ile z nich miało charakter niezapowiedziany? Jakie naruszenia stwierdzono, jakie kary i zalecenia pokontrolne wydano oraz czy ich wykonanie zostało zweryfikowane?
3. Czy sporządzono skumulowany bilans wodny zlewni uwzględniający pobory, zrzuty, parowanie ze stawów i zbiorników (w tym Sielpi) oraz straty na przesiąkanie? Jeśli nie – czy i kiedy taki bilans zostanie wykonany?
4. Czy jest planowana pełna inwentaryzacja budowli piętrzących, kanałów i ujęć pod kątem ich funkcji, legalności i możliwości usunięcia lub przebudowy zbędnych barier migracyjnych? Jakie działania zostaną podjęte w celu przywrócenia ciągłości ekologicznej między Pilicą a górnymi odcinkami Czarnej?
5. Czy PGW Wody Polskie rozważa wstrzymanie wydawania nowych pozwoleń wodnoprawnych na pobory i piętrzenia w zlewni do czasu wykonania rzetelnego bilansu zasobów wodnych?
6. Jakie działania w zakresie poprawy stanu hydromorfologicznego i ekologicznego Czarnej Koneckiej mogą zostać uwzględnione w Krajowym Planie Odbudowy Zasobów Przyrodniczych oraz we współpracy z RDOŚ przy aktualizacji planu zadań ochronnych obszaru Natura 2000 Dolina Czarnej?
7. Czy istnieją procedury zapewniające, że kontrole obiektów wodnych w zlewni mają charakter rzeczywiście niezapowiedziany i niezależny od lokalnych uwarunkowań?

Proszę o szczegółową odpowiedź oraz wskazanie podmiotów odpowiedzialnych za monitorowanie realizacji ewentualnych działań.

Z wyrazami szacunku