Zapytanie nr 3756

Szanowny Panie Ministrze!

W trakcie spotkań z wyborcami często poruszany jest problem samochodów parkujących na chodnikach w sposób utrudniający lub wręcz uniemożliwiający bezpieczny ruch pieszych. Pozwalam sobie przekazać uwagi i wnioski jednego z mieszkańców Poznania z nadzieją, że być może pozwoli to spojrzeć na problem trapiący nie tylko duże miasta z innej perspektywy:

1. Parkowanie na chodniku

- Możliwość postoju całym pojazdem na chodniku ma źródło w rozporządzeniu z 1967 r., przeniesiona następnie do przepisów ruchu drogowego w 1982 r. To historyczne uregulowanie nie odpowiada dzisiejszej rzeczywistości i pozostaje anachroniczne wobec współczesnych wymogów projektowych i potrzeb bezpieczeństwa.

- Obecne przepisy utrwalają błędne przekonanie, że można parkować w dowolnym miejscu chodnika, o ile zostawi się „1,5 m". W praktyce prowadzi to do sytuacji, w których piesi muszą lawirować między pojazdami zaparkowanymi na ich własnej drodze.

- Przepisy ruchu drogowego kolidują z przepisami techniczno-budowlanymi, które określają minimalną szerokość chodnika na 1,80 m. Tymczasem interpretacje i praktyka dopuszczają parkowanie w sposób niezgodny z zasadami projektowania bezpiecznej przestrzeni pieszej.

- Efekty tej sytuacji są powszechne: ministerstwo ignoruje własne standardy techniczne, piesi zmuszani są do slalomu między zderzakami, a zarządcy dróg instalują „lasy znaków" i słupków w próbach regulacji chaosu parkingowego.

2. Za mało holowania/brak skutecznych narzędzi usuwania pojazdów

- Art. 130a Prawa o ruchu drogowym przewiduje usunięcie pojazdu na koszt właściciela tylko gdy pozostawienie go „utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu". Przepis nie definiuje „zagrożenia bezpieczeństwa" i w praktyce stosowany jest bardzo restrykcyjnie.

- Jak wykazał Bartłomiej Zieliński na posiedzeniu Parlamentarnego Zespołu Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (16 października 2024), straże miejskie w praktyce często oczekują „rzeczywistego zagrożenia" (np. obecności pieszego na przejściu), co uniemożliwia usuwanie pojazdów blokujących ruch pieszych lub ograniczających widoczność.

- Statystyki z 2024 r. pokazują, że w miastach wojewódzkich usuwa się średnio jedynie 3,5 samochodu na dobę na podstawie art. 130a — to liczba zupełnie niewspółmierna do skali problemu.

- W efekcie obecne przepisy częściej chronią mienie sprawcy niż bezpieczeństwo innych uczestników ruchu, co prowadzi do absurdalnych sytuacji (np. blokowanie przejść dla pieszych bez możliwości natychmiastowego usunięcia pojazdu).

Uzasadnienie konieczności zmian:

- Brak spójności między przepisami ruchu drogowego a przepisami techniczno-budowlanymi oraz niewystarczające uprawnienia organów porządkowych skutkują naruszeniem podstawowych praw pieszych do bezpiecznej przestrzeni publicznej.

- Stan ten ma charakter systemowy i – według mojej oceny – stoi w sprzeczności z zasadą praworządności i obowiązkiem tworzenia wykonalnych norm prawnych służących ochronie życia i zdrowia (art. 2 Konstytucji RP).

- Zidentyfikowane problemy są potwierdzone w materiałach publicznych: raport Najwyższej Izby Kontroli „Wyboista droga do ograniczenia ruchu samochodowego w miastach" (18 grudnia 2024) wskazuje na parkowanie na chodnikach jako jedno z najistotniejszych zagrożeń; „Założenia ustawy o przestrzeni" RPO (22 grudnia 2024) oraz pismo rzecznika z 4 czerwca 2024 r. podkreślają konieczność zagwarantowania drogi dla pieszych. Również głosy uczestników konsultacji poselskiego projektu (SH-020-287/24) wykazują społeczne poparcie dla wyraźniejszych uprawnień w zakresie odholowywania i organizacji miejsc postojowych.

Proponowane rozwiązania (konkretne postulaty)

1. Parkowanie na chodniku — zmiana regulacji art. 47 PRD

- Postuluję, aby możliwość postoju pojazdu w całości na chodniku była dopuszczalna wyłącznie w miejscach wyraźnie do tego przeznaczonych, oznakowanych stosowną infrastrukturą lub znakami. Samochód stojący wszystkimi kołami na drodze dla pieszych nie powinien stanowić normalnej praktyki, lecz wyjątek budzący zdziwienie.

- W konsekwencji proponuję napisanie od nowa art. 47 Prawa o ruchu drogowym, z wyraźnym zdefiniowaniem „części drogi dla pieszych" oraz bardziej rygorystycznym podejściem do parkowania całym pojazdem na drodze dla pieszych. Przepis ten winien być skorelowany z wymogiem minimalnej szerokości chodnika określonym w przepisach techniczno-budowlanych (1,80 m).

2. Usuwanie pojazdów — nowa redakcja art. 130a

- Wnoszę o zmianę art. 130a ust. 1 pkt 1 w ustawie Prawo o ruchu drogowym tak, aby jednoznacznie objąć zakresem usuwania pojazdów te przypadki, w których pojazd utrudnia ruch pieszych lub rowerzystów. Proponowana redakcja powinna brzmieć w sposób następujący:

1) pozostawienia pojazdu:

a) z naruszeniem art. 49 ust. 1 pkt 1-11;
b) w przypadkach innych niż określone w lit. a, w miejscu, gdzie jest to zabronione oraz utrudnia ruch, w tym ruch pieszych lub rowerzystów, lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu;

- Przyjęcie takiej konstrukcji prawnej usunie lukę wykorzystywaną w praktyce do nieodholowywania pojazdów blokujących przestrzeń pieszą i zwiększy skuteczność działań straży miejskiej i Policji w przywracaniu stanu zgodnego z prawem.

Wnioski końcowe:

- Proszę o inicjację prac legislacyjnych zmierzających do:

a) gruntownego przepisania art. 47 PRD zgodnie z powyższym postulatem;
b) zmiany art. 130a Prawa o ruchu drogowym według proponowanej redakcji.

W związku z powyższymi propozycjami jednego z mieszkańców Poznania proszę o odpowiedź na pytanie:

Czy trwają prace związane z likwidacją nielegalnego parkowania samochodów w miejscach niedozwolonych?