Zapytanie nr 3516

Podsekretarz stanu Izabela Ziętka, 22.06.2026

Odpowiedź na zapytanie nr 3516

w sprawie standardów kierowania dzieci do poradni psychologiczno-pedagogicznych

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka

Warszawa, 22-06-2026

Szanowny Panie Marszałku,

Ad 1.

W odpowiedzi na pytanie dotyczące liczby dzieci kierowanych do poradni psychologiczno-pedagogicznych w ostatnich 10 latach informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej nie prowadzi odrębnej ewidencji „skierowań” dzieci do poradni. Szanując autonomię, podmiotowość i prawa rodziców, którzy odgrywają kluczową rolę w procesie wspierania rozwoju dziecka, którzy najlepiej znają dziecko i towarzyszące mu na co dzień wyzwania, najczęściej jako pierwsi dostrzegają jego mocne strony, potrzeby oraz ewentualne trudności, to rodzice podejmują decyzję o skorzystaniu ze wsparcia specjalistów. Zatem korzystanie z pomocy poradni psychologiczno-pedagogicznej następuje co do zasady na wniosek rodziców lub opiekunów prawnych, a w przypadku ucznia pełnoletniego – na jego wniosek. Rola szkoły lub przedszkola polega na współpracy z rodziną, dzieleniu się obserwacjami dotyczącymi funkcjonowania dziecka oraz wspólnym poszukiwaniu najlepszych form wsparcia, przy zachowaniu prawa rodziców do podejmowania decyzji dotyczących diagnozy i dalszych działań. Takie rozwiązanie odzwierciedla przekonanie, że rodzina jest pierwszym i najważniejszym środowiskiem rozwoju dziecka oraz podstawowym partnerem instytucji publicznych w procesie udzielania pomocy.

Ad 2.

Obecnie funkcjonowanie poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz sposób prowadzenia diagnozy dzieci i młodzieży regulowane są przepisami prawa oświatowego, które określa zadania poradni, zasady organizacji ich pracy, kompetencje specjalistów oraz tryb wydawania opinii i orzeczeń. Jednocześnie należy podkreślić, że w polskim systemie oświaty nie obowiązują odrębne, jednolite standardy kierowania dzieci na diagnozę psychologiczno-pedagogiczną, ponieważ pomoc świadczona przez poradnie ma charakter powszechnie dostępny i jest oparta na współpracy z rodziną oraz indywidualnej ocenie potrzeb dziecka, a nie na formalnym systemie skierowań. Wsparcie udzielane przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne jest zatem inicjowane na wniosek rodziców lub opiekunów prawnych, którzy do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności sprawują władzę rodzicielską i podejmują decyzje dotyczące jego rozwoju, edukacji oraz korzystania ze specjalistycznego wsparcia. Rodzice lub opiekunowie prawni mogą w każdym czasie zwrócić się do poradni psychologiczno-pedagogicznej z wnioskiem o przeprowadzenie diagnozy oraz wydanie opinii lub orzeczenia. Punktem wyjścia do objęcia dziecka wsparciem jest co do zasady inicjatywa rodziców lub opiekunów prawnych, którzy jako osoby najbliżej obserwujące jego rozwój, funkcjonowanie społeczne, emocjonalne i edukacyjne, odgrywają kluczową rolę w identyfikowaniu pojawiających się potrzeb oraz podejmowaniu decyzji dotyczących skorzystania ze specjalistycznej pomocy. W praktyce potrzeba przeprowadzenia diagnozy może być również sygnalizowana przez nauczycieli, wychowawców, pedagogów lub psychologów szkolnych, którzy w toku codziennej pracy dostrzegają trudności lub szczególne potrzeby ucznia, jednak ich rola polega na przedstawieniu rodzicom swoich obserwacji oraz rekomendacji dotyczących możliwości uzyskania wsparcia, natomiast decyzja o zgłoszeniu dziecka do poradni pozostaje po stronie rodziny. Prowadzona przez poradnie diagnoza ma charakter wielospecjalistyczny i kompleksowy, ponieważ jej celem nie jest wyłącznie identyfikacja określonych trudności, lecz przede wszystkim możliwie pełne poznanie sposobu funkcjonowania dziecka, jego mocnych stron, potencjału rozwojowego, potrzeb edukacyjnych oraz barier utrudniających naukę i uczestnictwo w życiu społecznym. W procesie tym uwzględniane są informacje przekazywane przez rodziców, wyniki badań prowadzonych przez psychologów, pedagogów i logopedów, dokumentacja dotycząca dziecka, a także informacje pochodzące ze szkoły, przedszkola lub innych instytucji pracujących z dzieckiem.

Ad 3.

W ciągu ostatniej dekady liczba dzieci i młodzieży posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wzrosła o 156%, w roku szkolnym 2015/2016 – było 150 tys. osób, natomiast w roku szkolnym 2025/2026 - 385 tys. osób.

W roku szkolnym 2024/2025 ponad 73% dzieci i młodzieży posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczęszczało do przedszkoli i szkół ogólnodostępnych, zgodnie z decyzją ich rodziców.

Najbardziej dynamicznie wśród dzieci i młodzieży posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego rośnie liczba dzieci i młodzieży z diagnozą autyzmu lub zespołu Aspergera.

Tab. nr 1. Liczba uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym uczniowie z autyzmem, w latach szkolnych 2020-2021 do 2025-2026.

Rok szkolny | Liczba uczniów z orzeczeniem o kształceniu specjalnym | Liczba uczniów z orzeczeniem o kształceniu specjalnym, ze względu na autyzm

2020/2021 | 225 422 | 54 560

2021/2022 | 245 519 | 65 219

2022/2023 | 271 179 | 80 690

2023/2024 | 304 998 | 101 239

2024/2025 | 346 735 | 127 922

2025/2026 | 385 371 | 155 927

Uczniom z ADHD i innymi zaburzeniami neurorozwojowymi oraz ich rodzicom poradnia może proponować różne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Są to:

1) prowadzenie terapii dzieci i młodzieży oraz ich rodzin;

2) udzielanie wsparcia dzieciom i młodzieży wymagającym pomocy psychologiczno-pedagogicznej lub pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniu kształcenia i kariery zawodowej;

3) udzielanie pomocy rodzicom w rozpoznawaniu i rozwijaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych dzieci i młodzieży oraz w rozwiązywaniu problemów edukacyjnych i wychowawczych[1].

Pomoc ta jest udzielana w szczególności w formie:

1) indywidualnych lub grupowych zajęć terapeutycznych dla dzieci i młodzieży;
2) terapii rodziny;
3) grup wsparcia;
4) prowadzenia mediacji;
5) interwencji kryzysowej;
6) warsztatów;
7) porad i konsultacji;
8) wykładów i prelekcji;
9) działalności informacyjno-szkoleniowej[2].

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna w przedszkolach, szkołach i placówkach może być udzielana uczniom z ADHD oraz z innymi zaburzeniami neurorozwojowymi w formie zajęć rozwijających uzdolnienia, zajęć rozwijających umiejętności uczenia się, zajęć dydaktyczno-wyrównawczych, zajęć specjalistycznych (korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym), zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniem kształcenia i kariery zawodowej, a także porad, konsultacji i warsztatów[3].

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna jest udzielana również rodzicom tych dzieci lub uczniów w formie porad, konsultacji, warsztatów i szkoleń[4].

Ad 4.

Zasady organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej zgodnie z przepisami prawa są kontrolowane w ramach nadzoru pedagogicznego, który jest sprawowany przez kuratora oświaty oraz odpowiednio dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki, w tym poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje na obszarze województwa zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[5], w tym w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami, które znajdują się na terenie danego województwa[6].

Szczegółowe warunki i tryb sprawowania nadzoru pedagogicznego oraz jego formy określają przepisy rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego[7]. Nadzór pedagogiczny sprawowany jest w dwóch formach – kontroli i wspomagania.

W celu podniesienia jakości nadzoru pedagogicznego w zakresie wsparcia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi w kuratoriach zostali powołani wizytatorzy ds. edukacji włączającej.

Do zadań wizytatorów należy:

– wspieranie innych wizytatorów kuratorium oświaty – udzielanie i zbieranie informacji,
– konsultowanie spraw z zakresu organizacji kształcenia uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE),
– wspieranie dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek oraz rodziców uczniów ze SPE,
– udzielanie informacji, konsultacje i porady w zakresie stosowania prawa,
– upowszechnianie dobrych praktyk,
– uaktywnianie lokalnych zasobów i wspieranie współpracy międzyinstytucjonalnej na terenie województwa,
– współpraca z Ministerstwem Edukacji Narodowej i Ośrodkiem Rozwoju Edukacji w opracowaniu nowych rozwiązań w zakresie pracy z uczniami o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

Poradnie psychologiczno-pedagogiczne są jednostkami posiadającymi autonomię w zakresie doboru metod, technik oraz narzędzi diagnostycznych wykorzystywanych w procesie oceny funkcjonowania dzieci, młodzieży i osób dorosłych objętych wsparciem. Wybór konkretnych narzędzi diagnostycznych należy do kompetencji specjalistów zatrudnionych w poradni i powinien być dokonywany z uwzględnieniem celu badania, indywidualnych potrzeb osoby badanej, aktualnej wiedzy naukowej oraz obowiązujących standardów etycznych i zawodowych.

W związku z powyższym poradnie psychologiczno-pedagogiczne samodzielnie podejmują decyzje dotyczące stosowania określonych narzędzi diagnostycznych, kierując się ich przydatnością, trafnością i rzetelnością w odniesieniu do konkretnego przypadku. Autonomia ta stanowi istotny element zapewnienia profesjonalnego i kompleksowego procesu diagnostycznego.

Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych wskazuje, że narzędzia te mają być oparte na dowodach naukowych.

Ad 5.

Ministerstwo monitoruje funkcjonowanie systemu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz analizuje dane dotyczące realizacji zadań przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne w zakresie wynikającym z obowiązujących przepisów prawa i dostępnych narzędzi sprawozdawczych. Obowiązek przekazania danych dotyczących organizacji i działalności poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych oraz ich zakres określa ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej[8] oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych dziedzinowych gromadzonych w systemie informacji oświatowej oraz terminów przekazywania niektórych danych do bazy danych systemu informacji oświatowej[9].

Ministerstwo nie prowadzi indywidualnej oceny wpływu każdej wydawanej opinii lub orzeczenia na dalszą ścieżkę edukacyjną dziecka ani tym bardziej na funkcjonowanie jego rodziny. Ocena skuteczności rozwiązań systemowych może być natomiast przedmiotem analiz, badań oraz ewaluacji prowadzonych na poziomie ogólnym, których celem jest doskonalenie jakości wsparcia udzielanego dzieciom, uczniom i ich rodzinom, a także zwiększeniu dostępności do nauczycieli specjalistów.

Ad 6.

Ministerstwo we współpracy ze Szkołą Główną Handlową w Warszawie prowadzi projekt „Przygotowanie kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno-pedagogicznych”.

W ramach projektu w 2024 r. zostały opracowane założenia realizacji kompleksowego wsparcia poradni psychologiczno-pedagogicznych w zakresie efektywnego wspierania dzieci i młodzieży oraz ich rodzin, które zostały ujęte w dokumencie pt. „Koncepcja rozwoju poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego".

Zakres wsparcia obejmuje:

rozwój kompetencji kadry poradni w zakresie oceny funkcjonowania,

zarządzanie zasobami poradni,

wyposażenie poradni w sprzęt i narzędzia diagnostyczne,

wdrożenie ogólnopolskiego systemu teleinformatycznego.

W przypadku planowania zmian w obszarze pomocy psychologiczno-pedagogicznej, Ministerstwo uwzględnia wyniki dostępnych analiz, badań, konsultacji społecznych oraz opinie ekspertów i interesariuszy systemu oświaty. Współpraca Ministerstwa z uczelniami, jednostkami badawczymi oraz instytucjami szkolącymi kadrę pedagogiczną, ma na celu wdrażanie rozwiązań opartych na dowodach, które potwierdzają skuteczność podejmowanych działań. Ich celem jest wspieranie harmonijnego i zrównoważonego rozwoju dzieci i uczniów, obejmującego nie tylko osiągnięcia edukacyjne, ale także rozwój społeczno-emocjonalny i przygotowanie ich do samodzielnego życia w dorosłości.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu

[1] § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2499).

[2] § 8 ust. 2 ww. rozporządzenia.

[3] § 6 ust. ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2017 r. poz. 1591).

[4] § 6 ust. 5 ww. rozporządzenia.

[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.

[6] Art. 51 ustawy – Prawo oświatowe.

[7] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 15).

[8] Dz. U. z 2024 r. poz. 152, z późn. zm.

[9] Dz. U. z 2024 r. poz. 83.