Zapytanie nr 2658

Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski, 05.09.2025

Odpowiedź na zapytanie nr 2658

w sprawie działalności i wynagrodzenia Krzysztofa Ruchniewicza jako Pełnomocnika Ministra Spraw Zagranicznych do spraw polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski

Warszawa, 05-09-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na zapytanie poselskie nr 2658 Pani Poseł Anny Gembickiej oraz Pana Posła Jarosława Sachajko w sprawie działalności i wynagrodzenia Krzysztofa Ruchniewicza jako pełnomocnika ministra spraw zagranicznych do spraw polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej, uprzejmie informuję, co następuje.

Stanowiska pełnomocników lub koordynatorów ds. współpracy dwustronnej funkcjonują przy rządach RP oraz RFN od 2004 r. Funkcję tę po stronie polskiej sprawowali w przeszłości m. in. prof. Irena Lipowicz czy prof. Mariusz Muszyński.

Umocowanie pełnomocników zmieniało się na przestrzeni ostatnich dwóch dekad. Po stronie polskiej do 2007 r. stanowisko to umocowane było w MSZ, a następnie w KPRM czy MSWIA. W dniu 12 czerwca 2024 r., na mocy zarządzenia ministra spraw zagranicznych, w strukturze resortu zostało ustanowione stanowisko pełnomocnika ministra do spraw polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej (tym samym funkcja ta powróciła do MSZ). Z dniem 13 czerwca 2024 r. objął ją prof. Krzysztof Ruchniewicz.

Analogiczne stanowisko funkcjonuje w strukturach niemieckiej administracji – obecnie koordynatorem ds. niemiecko-polskiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej w strukturach MSZ RFN jest Knut Abraham, poseł CDU (od czerwca br.). Jego poprzednikiem był poseł SPD Dietmar Nietan.

W okresie 13 czerwca 2024 r. – 5 sierpnia 2025 r. w ramach wykonywania obowiązków pełnomocnika prof. K. Ruchniewicz otrzymał (z tytułu umowy zlecenia) wynagrodzenie brutto w łącznej wysokości 161 058,56 PLN. Resort spraw zagranicznych poniósł ponadto koszty delegacji krajowych i zagranicznych pełnomocnika w wysokości 8 992,99 PLN oraz 1 731,66 EUR.

Mandat pełnomocnika został precyzyjnie określony w ww. zarządzeniu i objął następujące obszary:

1. Formułowanie propozycji mających na celu poprawę polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej,
2. Wspieranie i podejmowanie działań na rzecz rozwoju polsko-niemieckich kontaktów społecznych,
3. Współpraca z federalnym koordynatorem do spraw niemiecko-polskiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej,
4. Wspieranie Ministerstwa Spraw Zagranicznych w dialogu ze stroną niemiecką w obszarze polityki historycznej,
5. Monitorowanie stanu realizacji Domu Niemiecko-Polskiego w Berlinie i podejmowanie działań na rzecz uwzględnienia w tym projekcie przez stronę niemiecką polskiego stanowiska,
6. Zaangażowanie na rzecz realnego zwiększenia dostępności nauczania języka polskiego w RFN.

Prof. K. Ruchniewicz w roli pełnomocnika odbył szereg spotkań i konsultacji zarówno w RFN, jak i w Polsce, w szczególności pozostawał w stałym dialogu ze swoim niemieckim odpowiednikiem. Najważniejsze przedsięwzięcia, które warto odnotować, to m.in. dyskusja na temat wyzwań dla relacji polsko-niemieckich z udziałem przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego (12 września 2024 r. w Berlinie), patronat nad wydarzeniami ważnymi dla społecznego wymiaru stosunków dwustronnych, jak np. obchody 35. rocznicy mszy pojednania w Krzyżowej (15-17 listopada 2024 r.), Forum Polsko-Niemieckie w Berlinie w dn. 4-5 czerwca br. (z odrębnym panelem pełnomocników), konsultacje ze środowiskami niemieckiej Polonii ws. przygotowań do wznowienia prac polsko-niemieckiego Okrągłego Stołu.

Pełnomocnik był także zaangażowany w dialog ze stroną niemiecką dot. kwestii historycznych, w szczególności okresu 1939-1945. Prezentował stanowisko Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP, podkreślając potrzebę upamiętnienia polskich ofiar niemieckiej okupacji oraz II wojny światowej w centralnym miejscu Berlina. Zwracał uwagę stronie niemieckiej na polską wrażliwość w tym temacie i perspektywę podjęcia przez władze federalne pilnej decyzji w sprawie budowy stałego „polskiego“ pomnika. Dodatkowo akcentował wagę upamiętnienia przedstawicieli polskiej mniejszości w Niemczech, zasługi polskich żołnierzy walczących u boku aliantów zachodnich oraz pamięć o polskich grobach w Niemczech (udział w rocznicowych uroczystościach, wizytacja nekropolii – maj 2025 r.).

Kwestia polskich strat w II wojnie światowej jest stałym elementem dyskusji polsko-niemieckiej i jako taka była także przedmiotem zaangażowania pełnomocnika, w szczególności w kontekście zadośćuczynienia dla żyjących polskich ofiar II wojny światowej oraz upowszechniania wiedzy o polskiej historii XX w. w Niemczech.

Pełnomocnik powołany przez ministra spraw zagranicznych RP de iure odpowiadał za swoje działania przed ministrem SZ, analogicznie jak koordynator po stronie niemieckiej jest odpowiedzialny przed rządem federalnym. Ramy jego działania określa polityka rządu. Specyfika stanowiska wymaga stałego dialogu ze stroną niemiecką, tak na poziomie federalnym, jak i krajów związkowych oraz społeczeństwa obywatelskiego i środowisk naukowych.

Prof. Krzysztof Ruchniewicz został odwołany ze swej funkcji przez ministra Spraw Zagranicznych RP w związku z likwidacją stanowiska pełnomocnika ministra spraw zagranicznych do spraw polsko-niemieckiej współpracy społecznej i przygranicznej w wyniku prowadzonej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych reorganizacji. Nie zmienia to przekonania o fundamentalnym znaczeniu współpracy polsko-niemieckiej.

Nowa formuła obsługi ww. zadań zostanie wkrótce wdrożona.

Z wyrazami szacunku

z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu