Zapytanie nr 1903

Podsekretarz stanu Paulina Piechna-Więckiewicz, 20.11.2024

Odpowiedź na zapytanie nr 1903

w sprawie napojów z dodatkiem tauryny i kofeiny (czyli energetyków lub napojów energetycznych)

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz

Warszawa, 20-11-2024

Szanowni Państwo Posłowie,

dla ministra edukacji priorytetem jest realizacja zadań dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa dzieci i młodzieży. Z tego powodu aktywnie uczestniczy we wszystkich inicjatywach zdrowotno-profilaktycznych i w procesie legislacyjnym projektów ustaw.

Wprowadzenie ograniczeń ustawą z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym[1] jest kolejnym krokiem w dążeniu do promocji zdrowego stylu życia i edukacji dotyczącej odpowiednich nawyków żywieniowych już od najmłodszych lat.

Art. 12l tej ustawy uznaje za napój z dodatkiem kofeiny lub tauryny wyrób w postaci napoju będący środkiem spożywczym, ujęty w Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług w klasie 10.89 oraz w dziale 11, w którego składzie znajduje się kofeina w proporcji przewyższającej 150 mg/l lub tauryna, z wyłączeniem substancji występujących w nim naturalnie.

Powyższa ustawa obliguje producenta lub importera napoju z dodatkiem kofeiny lub tauryny do oznaczenia opakowania jednostkowego wyrobu widoczną, czytelną oraz umieszczoną w sposób nieusuwalny i trwały informacją o treści „Napój energetyzujący“ lub „Napój energetyczny“.

Wprowadzone przepisy przewidują całkowity zakaz sprzedaży napojów energetycznych osobom niepełnoletnim. Zgodnie z art. 12m ustawy o zdrowiu publicznym zabrania się sprzedaży napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny:

osobom poniżej 18. roku życia;

na terenie jednostek systemu oświaty, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;

w automatach.

Co więcej, uregulowano w niej całkowity zakaz sprzedaży bez względu na wiek uczniów, a zakaz dotyczy nie tylko budynku szkoły, ale całego jej terenu. Nie przewidziano od niego żadnego wyjątku, dlatego sprzedaż tzw. energetyków nie jest możliwa także w szkołach ponadpodstawowych, dla dorosłych czy policealnych.

Jednocześnie przepisy nie uwzględniły regulacji odnoszącej się do samego spożywania tzw. energetyków, które otrzymali uczniowie np. od rodziców. Dodatkowo ich spożycie nie jest możliwe do sprawdzenia przez dyrektora szkoły na jej terenie jak inne substancje niedozwolone. Minister edukacji zauważa ten problem.

Pozostaje zatem edukacja i kształtowanie zdrowych nawyków żywieniowych. Systematyczna edukacja zdrowotna w szkole jest uważana za najbardziej opłacalną, długofalową inwestycję w zdrowie społeczeństwa. To właśnie szkoła odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu postawy prozdrowotnej, w tym upowszechnia wiedzę o zasadach zrównoważonego rozwoju, motywuje do działań na rzecz ochrony zdrowia.

Dyrektor szkoły posiada instrumenty, które wykorzystuje w sytuacjach występowania czynników ryzyka. Zgodnie z ustawą – Prawo oświatowe[2] sprawuje opiekę nad uczniami oraz stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego poprzez aktywne działania prozdrowotne, dlatego powinien zaplanować i przeprowadzić w szkole zajęcia edukacyjno-informacyjne o szkodliwości spożywania takich napojów.

Działania te warto wprowadzić wspólnie z radą rodziców i samorządem uczniowskim. Zgodnie z art. 26 ustawy – Prawo oświatowe szkoły oraz placówki realizują program wychowawczo-profilaktyczny obejmujący:

treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz

treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców.

Program wychowawczo-profilaktyczny opracowuje się na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka. Zatem diagnoza ta powinna dotyczyć także sytuacji, w których zaobserwowano picie niedozwolonych dla młodzieży napojów z dodatkiem kofeiny i tauryny. Szczególnie, że według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej składniki zawarte w napojach energetycznych mogą mieć bardzo szkodliwy wpływ na zdrowie dzieci: https://ncez.pzh.gov.pl/dzieci-i-mlodziez/szkodliwa-energia-czyli-dlaczego-napoje-energetyzujace-nie-sa-dla-dzieci/.

Wprowadzenie zakazu sprzedaży tzw. energetyków to kolejny krok w działaniach profilaktycznych dotyczących racjonalnego żywienia dzieci.

Ewentualne zmiany w obecnym stanie prawnym dotyczące dostępności i spożywania tzw. energetyków oraz budowania świadomości w zakresie prawidłowych wyborów konsumenckich powinny zostać poprzedzone oceną bieżących rozwiązań i w ramach współpracy międzyresortowej. Minister edukacji w ramach takiej współpracy z ministrem zdrowia podejmie rozmowy dotyczące oceny skutków wprowadzonej regulacji na poprawę stanu zdrowia dzieci i młodzieży.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz

[1] Dz. U. 2024 poz. 1670.

[2] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2024 poz. 737 z późn. zm.).