Zapytanie nr 631

Sekretarz stanu Henryk Kiepura, 11.07.2024

Odpowiedź na zapytanie nr 631

w sprawie nowej regulacji dotyczącej warunków uprawniających nauczycieli do przejścia na wcześniejszą emeryturę

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 11-07-2024

Szanowny Panie Marszałku,

uprzejmie informuję, że w związku z postulatami zgłaszanymi m. in. przez związki zawodowe zrzeszające nauczycieli, w Ministerstwie Edukacji i Nauki (obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej) podczas prac prowadzonych przy udziale przedstawicieli związków zawodowych, Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej (obecnie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej) oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wypracowane zostały przepisy umożliwiające nauczycielom skorzystanie z tzw. wcześniejszej emerytury.

Wprowadzone w art. 88a ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984, z późn. zm.) regulacje zapewniają prawo do emerytury na szczególnych zasadach nauczycielom, którzy podjęli pracę na stanowisku nauczyciela przed wprowadzeniem reformy emerytalnej w 1999 r., kiedy system emerytalny przewidywał dla nauczycieli odrębne zasady przechodzenia na emeryturę, a którym nie przysługuje prawo do przejścia na emeryturę na takich zasadach na podstawie przepisów art. 88 ustawy.

Wprowadzanie przepisów stanowiących o możliwości skorzystania przez nauczyciela z prawa do tzw. wcześniejszej emerytury, zostało rozłożone w czasie. I tak zgodnie z art. 93c ustawy – Karta Nauczyciela na emeryturę, o której mowa w art. 88a ust. 1 tej ustawy, mogą przejść, począwszy od dnia:

1 września 2024 r. – nauczyciele urodzeni przed dniem 1 września 1966 r.;

1 września 2025 r. – nauczyciele urodzeni po dniu 31 sierpnia 1966 r. a przed 1 września 1969 r.;

1 września 2026 r. – nauczyciele urodzeni po dniu 31 sierpnia 1969 r.

Jednocześnie należy zauważyć, że urlop dla poratowania zdrowia jest szczególnym rodzajem urlopu dla nauczycieli, którzy zostali zakwalifikowani do grup zawodowych pracujących w warunkach narażenia środowiska pracy, które mogą prowadzić do wystąpienia niekorzystnych skutków zdrowotnych i konieczności przeprowadzenia leczenia, a wszelkie kwestie z nim związane regulują przepisy art. 73 ustawy – Karta Nauczyciela.

I tak w art. 73 ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela, ustawodawca ustanowił przepis zgodnie z którym „Nauczycielowi, któremu do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, urlop dla poratowania zdrowia nie może być udzielony na okres dłuższy niż do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym nauczyciel nabywa uprawnienia emerytalne.”. Pragnę podkreślić, że ww. przepis obowiązuje od 2004 r., został wprowadzony ustawą o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 15 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 179, poz. 1845).

Od roku 2004 przepis nie uległ zmianie, w związku z czym miał i ma zastosowanie w przypadku nauczycieli, którzy nabyli prawo do emerytury na postawie art. 88, nabędą prawo na podstawie art. 88a oraz na podstawie przepisów powszechnych tzn. w związku z uzyskaniem wieku emerytalnego.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że od dnia obowiązywania przepisu, wszyscy nauczyciele uzyskujący prawo do emerytury niezależnie od podstawy nabycia tego prawa, traktowani są w sposób jednakowy.

Podsumowując, w opinii Ministerstwa Edukacji Narodowej, nauczyciel ma prawo, po spełnieniu określonych w art. 73 ustawy – Karta Nauczyciela warunków, do urlopu dla poratowania zdrowia do czasu spełnienia przez niego warunków do przejścia na wcześniejszą emeryturę. Tak więc nauczyciel, który urodził się przed 1 września 1966 r. od 1 września 2024 r. nie ma prawa do urlopu dla poratowania zdrowia.

Ponadto informuję, że w związku z wnioskami kierowanymi do Ministra Edukacji przez nauczycielskie organizacje związkowe i inne środowiska oświatowe o zmianę lub korektę niektórych rozwiązań systemowych dotyczących organizacji i warunków pracy nauczycieli - dostrzegając potrzebę wypracowania propozycji zmian dotychczasowych regulacji, Minister Edukacji powołała Zespół ds. pragmatyki zawodowej nauczycieli, który zajmie się zgłaszanymi postulatami. Pierwsze posiedzenie Zespołu odbyło się 20 czerwca 2024 r. W ramach Zespołu powołane zostały grupy robocze, jedną z nich jest Grupa robocza ds. emerytur nauczycieli oraz nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych.

W skład Zespołu zostali powołani przedstawiciele strony Rządowej, organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2232, z późn. zm.), ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 6 maja 2005 r. o Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego oraz o przedstawicielach Rzeczypospolitej Polskiej w Komitecie Regionów Unii Europejskiej (Dz. U. poz. 759 oraz z 2023 r. poz. 1821).

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu