Zapytanie nr 602

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwracają się samorządy z prośbą o wsparcie, w procedowaniu zmian legislacyjnych, w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez:

„Przepis ust. 5a nie stosuje się, w przypadku kiedy:

a) nabywca podejmuje czynności zmierzające do realizacji celu określonego w umowie a opóźnienie celu, określonego w umowie jest uzasadnione okolicznościami faktycznymi,

b) wola nabywcy nie jest nakierowana na zmianę celu i inne wykorzystanie nieruchomościami niż cel określony w umowie, w szczególności nabywca nie dokonuje zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy, którą potwierdzałby zamiar zmiany celu i wykorzystania nieruchomości na inny cel.”

Jak informują mnie samorządy, propozycja powyższej zmiany jest wynikiem doświadczeń i problemów, z jakimi boryka się wiele jednostek samorządu terytorialnego w całym kraju. Powinny mieć nowe zastosowanie do spraw, które się toczą lub miałyby być wszczęte w przyszłości.

Umowy nieodpłatnego przekazania nieruchomości zawarte przed dniem 26 czerwca 2019 r., to jest przed datą wprowadzenia art. 5a do ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, nie zawierały terminów realizacji celu, na które zostały przekazane, podobnie jak przepisy ustawowe sprzed tej daty.

Wiele samorządów, które zawarły umowy przed dniem 26 czerwca 2019 r. nie zrealizowało określonego w umowie celu. Brak jego realizacji podyktowany był obiektywnymi przyczynami. Jednostki te albo podejmowały czynności wprost zmierzające do realizacji celu, poprzez różnego rodzaju gospodarczo uzasadnione czynności, poprzedzające samo rozpoczęcie działań budowlanych albo w żadnym wypadku nie można im przypisać woli odstąpienia od celu, na jaki nieruchomość została im nieodpłatnie przekazana.

Samorządy sugerują, że sankcja związana z obowiązkiem zwrotu własności nieruchomości powinna być stosowana w momencie, kiedy dana jednostka rzeczywiście dokonała zbycia danej nieruchomości np. w celach czysto zarobkowych, wykorzystała ją sprzecznie z celem określonym w umowie lub też nie podejmuje w ogóle działań i całkowicie porzuciła wolę realizacji celu na jaki otrzymała nieodpłatnie nieruchomość.

Aktualnie brak jest w ustawie przesłanek, które wprost mogłoby przesądzać o zwalnianiu nabywcy od obowiązku zwrotu równowartości nieruchomości mimo niezrealizowania inwestycji.

Obecnie, w orzecznictwie sądowym sam fakt braku realizacji celu utożsamiany jest ze zmianą przeznaczenia nieruchomości uzasadniającą zastosowanie sankcji określonej w art. 24 ust. 5a ustawy, co może narażać wiele samorządów na dotkliwe skutki finansowe, w sytuacji kiedy nie zrealizowały one całości inwestycji z przyczyn obiektywnych i z uwagi, na fakt, że potrzeby społeczności lokalnej w danym zakresie były zaspokojone.

Proponowane zmiany wprowadzają kryteria, które umożliwiają dokonanie oceny realizacji umowy pod kątem zaistnienia przesłanek uzasadniających zwolnienie z obowiązku zwrotu wartości nieruchomości pomimo braku realizacji celu. Ważne jest również to, aby zmiany te miały zastosowanie do spraw już wszczętych, a nie zakończonych czemu można wprost dać wyraz w przepisach przejściowych. Uwzględniają one także stanowiska Sądu Najwyższego i sądów powszechnych w tym zakresie.

Panie Ministrze,

czy resort rozważy podjęcie prac nad zmianami w ustawie o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa?

Z wyrazami szacunku

MONIKA WIELICHOWSKA
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej