Zapytanie nr 520

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer, 14.05.2024

Odpowiedź na zapytanie nr 520

w sprawie reform w edukacji

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 14-05-2024

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na zapytanie Pana Marcina Józefaciuka, Posła na Sejm RP, w sprawie reform w edukacji.

Szanowny Panie Pośle,

Ad 1.

Podstawy programowe kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego obowiązują od 1 września 2019 r. i mogą być zmieniane na wnioski ministrów właściwych dla poszczególnych zawodów, zgodnie z art. 46 ust 2-4 ustawy – Prawo oświatowe[1]. Zmiany w podstawach programowych dokonywane są na bieżąco, po wpłynięciu odpowiedniego wniosku.

Po 2019 r. wprowadzono zmiany w podstawach programowych dla 13 zawodów szkolnictwa branżowego, a obecnie procedowane są zmiany w zakresie 5 zawodów. Zmiany te mają na celu aktualizację treści nauczania do zmian technologicznych lub dostosowanie ich do przepisów unijnych.

W latach 2024-2026 Ministerstwo Edukacji Narodowej przeprowadzi konsultacje z przedstawicielami organizacji branżowych właściwych dla poszczególnych dziedzin zawodowych, w trakcie których omawiane będą m.in. propozycje zmian w zawodach w celu dopasowania umiejętności i kwalifikacji do wymogów rynku pracy w związku z wdrażaniem nowych technologii w gospodarce oraz zieloną i cyfrową transformacją. W wyniku konsultacji, w uzgodnieniu z właściwymi ministrami, nastąpi aktualizacja podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego.

Ad 2.

Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje wprowadzenie od września 2025 r. nowego przedmiotu pn. edukacja zdrowotna, który będzie nauczany w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Nowy przedmiot będzie obejmować zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień oraz edukacji seksualnej. Podstawę programową edukacji zdrowotnej opracuje powołany przez Ministra Edukacji zespół ekspertów, w tym ekspertów zarekomendowanych przez Ministra Zdrowia oraz Ministra Sportu i Turystyki.

W związku z powyższym, obecnie nie zostały jeszcze podjęte ostateczne decyzje dotyczące nowego przedmiotu.

Ad 3.

Projekt rozporządzenia Ministra Edukacji w sprawie ramowych planów nauczania został skierowany do konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnień międzyresortowych 10 kwietnia 2024 r. Zgodnie z założeniami, rozporządzenie w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół powinno zostać podpisane przez Ministra Edukacji i wejść w życie jeszcze w maju br.

Ad 4.

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie gromadzi danych we wskazanym zakresie.

Ad 5.

Szacuje się, że w roku szkolnym 2024/2025 liczba oddziałów klas I szkół ponadpodstawowych (liceum ogólnokształcące, technikum, branżowa szkoła I stopnia), których będzie dotyczyła zmiana nauczania przedmiotu historia i teraźniejszość wyniesie ok. 11,2 tys., a w oddziałach tych będzie uczyć się ok. 226 tys. uczniów.

W wyniku braku realizacji 1 godziny historii i teraźniejszości w technikum i branżowej szkole I stopnia oraz 2 godzin w przypadku liceum ogólnokształcącego w ww. oddziałach, szacuje się, że liczba etatów nauczycieli w skali całego kraju zostanie ograniczona o ok. 760 etatów. Należy zaznaczyć, że ograniczenie liczby etatów będzie w większości przypadków oznaczało zmniejszenie wymiaru zatrudnienia poszczególnych nauczycieli, a nie likwidację całego etatu i zwolnienie nauczyciela.

Jednocześnie przedmiot historia i teraźniejszość będzie nadal realizowany przez uczniów, którzy rozpoczęli jego realizację – do końca etapu kształcenia. Jednocześnie w szkołach ponadpodstawowych będzie realizowany przedmiot wiedza o społeczeństwie - w zakresie rozszerzonym, zgodnie z wymiarem godzin określonym w ramowym planie nauczania dla liceum ogólnokształcącego i technikum (jeżeli szkoła uwzględni ten przedmiot w katalogu przedmiotów realizowanych w zakresie rozszerzonym).

Nowy przedmiot dedykowany edukacji obywatelskiej, który zastąpi przedmiot historia i teraźniejszość - zostanie wprowadzony od 1 września 2025 r. i będzie realizowany w klasach drugich szkół ponadpodstawowych.

Ad 6.

Projekty rozporządzeń Ministra Edukacji zmieniających rozporządzenia: w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej oraz w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia – zostały skierowane 24 kwietnia br. do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Projekty są udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Rządowego Centrum Legislacji w serwisie Rządowy Proces Legislacyjny oraz na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej[2].

Prace nad zmianami polegającymi na ograniczeniu zakresu wymagań aktualnej podstawy programowej kształcenia ogólnego[3] zostały rozpoczęte już w styczniu br. Opracowano wówczas koncepcję i sformułowano cele wprowadzanych zmian (zarówno w szkole podstawowej, jak i ponadpodstawowej).

Przeprowadzono również pre-konsultacje, które nie były obowiązkowe i wynikały z decyzji ministerstwa, które podało do wiadomości wstępną, roboczą wersję projektów zmian w podstawie programowej poszczególnych przedmiotów. Wersja, w której widoczne były zmiany w stosunku do obecnej podstawy – była dostępna publicznie jedynie w ramach ww. pre-konsultacji wstępnej, eksperckiej wersji zmian w podstawie. Rozporządzenia, które zostały skierowane do konsultacji i uzgodnień 23 kwietnia br. zostały przygotowywane w sposób właściwy dla nowelizacji rozporządzeń.

Jeżeli chodzi o zakres ograniczeń proponowanych w podstawach programowych - mają one być porównywalne do ograniczeń przyjętych w wymaganiach egzaminacyjnych, obowiązujących na egzaminie ósmoklasisty i egzaminie maturalnym w latach 2021–2024 z uwagi na pandemię COVID-19[4] oraz mają umożliwiać nauczycielom i uczniom spokojną i bardziej dogłębną realizację tych zagadnień, które w podstawie programowej pozostaną. Od 2025 roku treści zawarte w podstawie programowej będą ponownie stanowić jedyną podstawę przeprowadzenia egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego.

Podpisanie nowelizacji rozporządzeń jest planowane w terminie do 20 czerwca br. Zmieniona podstawa programowa będzie obowiązywać od roku szkolnego 2024/2025 w szkole podstawowej i w szkołach ponadpodstawowych.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

[1] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. poz. 900, z późn. zm.).

[2] https://www.gov.pl/web/edukacja/uszczuplone-podstawy-programowe-projekty-ministerialne-i-konsultacje-publiczne

[3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 356, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2018 r. poz. 467, z późn. zm.)

[4] W roku 2021 i 2022 wymagania egzaminacyjne były określone w załącznikach do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. poz. 493, z późn. zm.). W roku 2023 i 2024 wymagania egzaminacyjne były określone: dla egzaminu ósmoklasisty – w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 15 lipca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu ósmoklasisty przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz. U. poz. 1591), natomiast dla egzaminu maturalnego w Formule 2023 – w rozporządzeniu Ministra Edukacji i Nauki z dnia 10 czerwca 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz. U. poz. 1246).