Zapytanie nr 102

Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska, 22.02.2024

Odpowiedź na zapytanie nr 102

w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Aleksandra Gajewska

Warszawa, 22-02-2024

Szanowny Panie Marszałku,

zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

matce albo ojcu,

opiekunowi faktycznemu dziecka,

osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przytoczonego powyżej przepisu art. 17 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r, w sposób jednoznaczny wynika, że posiadanie przez rodzica niepełnosprawnego dziecka, znacznego stopnia niepełnosprawności, nie stanowi przeszkody w przyznaniu rodzicowi świadczenia pielęgnacyjnego.

Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako przesłanka powodująca brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt. 4 w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r, dotyczy innych osób niż matka, ojciec, opiekun faktyczny (tj. osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka), osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

Jednocześnie informuję, że również zgodnie z nowym brzmieniem przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który zaczął obowiązywać od 1 stycznia 2024 r. posiadanie przez rodzica niepełnosprawnego dziecka (lub przez każdego innego opiekuna uprawnionego do świadczenia pielęgnacyjnego) znacznego stopnia niepełnosprawności, nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego.

W związku z powyższym, zarówno w obecnym jak i w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicowi niepełnosprawnego dziecka nawet, jeżeli rodzic ten legitymuje się orzeczeniem o znacznym niepełnosprawności i spełnia pozostałe warunki ustawowe do przyznania/pobierania świadczenia pielęgnacyjnego.

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest organem ustalającym prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w indywidualnych sprawach, nie posiada również uprawnień do oceniania i ingerowania w prowadzone przez gminne organy postępowania dotyczące ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Niemniej jednak organy właściwe realizujące ustawę o świadczeniach rodzinnych otrzymują ze strony Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej jednoznaczne i precyzyjne wyjaśnienia w tym zakresie w celu prawidłowego przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych rodzicom opiekującym się niepełnosprawnymi dziećmi i przestrzeganie obowiązujących przepisów.

W związku z tym, ocena okoliczności indywidualnej sprawy dotyczącej ustalania prawa do świadczeń rodzinnych w tym do świadczenia pielęgnacyjnego należy do gminnego organu właściwego, tj. wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub upoważnionego kierownika/ pracownika ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, który rozstrzyga indywidualną sprawę w formie decyzji administracyjnej, od której stronie przysługuje odwołanie (zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które oceni prawidłowość przeprowadzonego przez gminę postępowania. Natomiast na decyzję SKO służy z kolei prawo do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Opisana wyżej droga odwoławcza jest jedyną drogą do kwestionowania danej decyzji administracyjnej i do organu odwoławczego, tj. SKO i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, należy ocena prawidłowości ustaleń i decyzji wydanej przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem osoba, która nie zgadza się z decyzją powinna złożyć odwołanie od takiej decyzji i odpowiednie organy – SKO lub sąd – oceniłyby taką decyzję pod względem jej zasadności i zgodności z obowiązującym prawem.

Z wyrazami szacunku

z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu