Interpelacja nr 19859

Szanowny Panie Ministrze,

w piśmie datowanym na 18 sierpnia 2026 r. (znak: DL-VIII.48.1145.2026), złożonym w ramach procesu uzgodnień złożonego przez Ministerstwo Finansów projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu rozwoju rynku finansowego oraz zwiększenia stabilności finansowej na tym rynku (numer z wykazu: UC132), Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło „wstępnie omówioną z Ministerstwem Finansów propozycję uzupełnienia ustawy […] o zmianę ustawy o usługach płatniczych“, zgodnie z którą: „Banki, właściciele lub posiadacze bankomatu lub wpłatomatu zobowiązani są do rejestrowania wizerunku osób korzystających z usług płatniczych przy użyciu bankomatu oraz przechowywanie zarejestrowanych nagrań przez okres 90 dni od dnia wykonania usługi“.

Co więcej, „Banki, właściciele lub posiadacze bankomatu lub wpłatomatu na żądanie: 1. sądu; 2. prokuratora; 3. Policji; 4. Krajowej Administracji Skarbowej; 5. Żandarmerii Wojkowej; 6. Straży Granicznej; 7. Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego; 8. Centralnego Biura Antykorupcyjnego; 9. Służby Kontrwywiadu Wojskowego; 10. Agencji Wywiadu; 11. Służby Ochrony Państwa – dokonują zabezpieczenia wskazanych w wezwaniu zapisów monitoringu na okres 90 dni od dnia otrzymania wezwania w sposób uniemożliwiający jego utratę, nadpisanie lub usunięcie“.

Propozycja ta zakłada także umieszczenie w ustawie przepisu o charakterze wykroczeniowym: „Kto korzystając z usług płatniczych przy użyciu bankomatu lub wpłatomatu, zakrywa twarz lub część twarzy w sposób uniemożliwiający identyfikację tożsamości podlega karze grzywny albo karze nagany“.

Propozycja ta została zgłoszona już po zamknięciu procesu konsultacji publicznych, które trwały od 22 czerwca do 22 lipca. W praktyce uniemożliwione zostało zatem formalne ustosunkowanie się opinii publicznej zarówno do samej propozycji, jak i do jej uzasadnienia.

Tymczasem w uzasadnieniu tej propozycji zawarto cztery bardzo konkretne tezy, na poparcie których nie zostały przytoczone żadne konkretne dane:

„Sprawcy cyberprzestępstw, aby utrudnić analizę przepływów pieniężnych na wstępnym etapie prania pieniędzy bardzo często dokonują ich wypłat w bankomatach w Polsce, a następnie wpłat we wpłatomatach lub bitomatach“,

„Otrzymanie przez organa ścigania postanowienia sądu okręgowego o zwolnieniu z tajemnicy bankowej, często po 2-3 miesiącach, a następnie oczekiwanie na informację od konkretnego banku, w niektórych przypadkach doprowadza do całkowitego pozbawienia możliwości wykrywczych, a co za tym idzie, skutkuje bezkarnością sprawców“,

„Część operatorów bankomatów w swoich bankomatach nie posiada możliwości zabezpieczenia wizerunku sprawcy. Powoduje to wykorzystywanie infrastruktury bankomatów danej firmy przez znaczną część przestępców“,

„Należy nadmienić, że bankomaty określonej firmy posiadają możliwość utrwalania wizerunku osoby wypłacającej w innych państwach europejskich z uwagi na to, że regulacje prawne zostały na nich nałożone“.

Opinia publiczna zasługuje na to, by poznać szczegółowe dane stojące za tymi enigmatycznymi opisami. Zgodnie z informacjami udostępnionymi publicznie przez Narodowy Bank Polski „na koniec I kwartału 2026 r. w Polsce funkcjonowało 20 337 bankomatów“ (https://nbp.pl/wp-content/uploads/2026/07/2026-Q1-informacja-o-kartach-platniczych.pdf), natomiast zgodnie z informacjami portalu Cashless.pl bankomaty te należały w tym okresie do 11 podmiotów: Euronet, ITCARD/Planet Cash, PKO BP, BPS, Pekao, SGB, ATM Express, KBS, BS Brodnica, BSR w Krakowie oraz Citi (https://www.cashless.pl/18861-liczba-bankomatow-1-kw-2026-r).

W związku z powyższymi zagadnieniami niniejszym kieruję do Ministra Sprawiedliwości oraz Ministra Finansów i Gospodarki następujące pytania:

Ile konkretnie bankomatów, wpłatomatów oraz bitomatów funkcjonuje obecnie w Polsce?

Do jakich konkretnie firm (operatorów) należą bankomaty, wpłatomaty oraz bitomaty funkcjonujące obecnie w Polsce? Proszę o podanie konkretnej liczby urządzeń należących do każdej z tych firm (operatorów), a także określenia, czy dana firma (operator) jest podmiotem polskim czy zagranicznym.

Ile konkretnie wypłat w bankomatach oraz wpłat we wpłatomatach lub bitomatach w Polsce dokonanych przez sprawców cyberprzestępstw zarejestrowano w Polsce w latach: 2024, 2025 oraz 2026 (z podziałem na poszczególne kwartały oraz konkretne firmy [operatorów], do których należą dane bankomaty, wpłatomaty lub bitomaty)?

Ile konkretnie spośród bankomatów, wpłatomatów oraz bitomatów funkcjonujących obecnie w Polsce ma obecnie możliwość utrwalania (zabezpieczenia) wizerunku osoby wpłacającej lub wypłacającej (sprawcy)? Proszę o podanie konkretnej liczby, z podziałem na firmy (operatorów), do których należą dane bankomaty, wpłatomaty lub bitomaty.

Ile wyniósłby szacunkowy koszt wymiany lub modyfikacji wszystkich bankomatów, wpłatomatów oraz bitomatów w Polsce w celu dostosowania ich do regulacji zaproponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości? Proszę o podanie szacunkowego kosztu z podziałem na poszczególne firmy (operatorów), do których należą dane bankomaty, wpłatomaty lub bitomaty.

Ile bankomatów, wpłatomatów oraz bitomatów w Polsce zostałoby trwale zamkniętych w wyniku braku ekonomicznej opłacalności wymiany lub modyfikacji w celu dostosowania ich do regulacji zaproponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości? Proszę o podanie szacunkowej liczby z podziałem na poszczególne firmy (operatorów), do których należą dane bankomaty, wpłatomaty lub bitomaty, a także określenie, jakich konkretnie terenów dotyczyłoby to zjawisko (małe, średnie, duże i bardzo duże miasta, wsie).

W jaki konkretnie sposób regulacja zaproponowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości wpłynęłaby na dostępność mieszkańców Polski do bankomatów, wpłatomatów lub bitomatów, a zatem także na dostępność mieszkańców Polski do gotówki w ogóle? Proszę o oszacowanie tego wpływu z podziałem na osoby zamieszkujące małe, średnie, duże i bardzo duże miasta oraz wsie.

Jakie konkretnie firmy dysponują obecnie możliwościami technicznymi pozwalającymi na wymianę lub modyfikację bankomatów, wpłatomatów oraz bitomatów w Polsce w celu dostosowania ich do regulacji zaproponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości? Proszę o podanie ich szacunkowej liczby, podanie nazw, a także określenie, czy dana firma jest podmiotem polskim czy zagranicznym.

Na podstawie jakich konkretnie przesłanek została podjęta decyzja o przedstawieniu przez Ministerstwo Sprawiedliwości omawianej regulacji? Czy wynika ona z jakichś ustaleń na poziomie międzynarodowym bądź europejskim, a jeżeli tak, to jakich? Czy została przeprowadzona ocena skutków regulacji? Proszę o udostępnienie wszelkich opracowań, analiz lub innego rodzaju dokumentów, wraz z ich autorami i datami sporządzenia, a także sprawozdań, protokołów, notatek lub innych informacji świadczących o odbyciu wszelkich organizowanych w tym celu spotkań, rozmów, konferencji lub kongresów z udziałem podmiotów podlegających Ministerstwu Sprawiedliwości lub Ministerstwu Finansów, podczas których były przedstawiane propozycje tożsame bądź zbliżone do regulacji zaproponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Proszę o udostępnienie informacji o wszelkich spotkaniach, rozmowach, konferencjach lub kongresach z udziałem podmiotów podlegających Ministerstwu Sprawiedliwości lub Ministerstwu Finansów, w których brali udział również przedstawiciele firm (operatorów), o których mowa w punkcie 2 oraz punkcie 8.

Z wyrazami szacunku
Karina Bosak
Poseł na Sejm RP