Interpelacja nr 19764

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwróciło się Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, przekazując stanowisko z dnia 11 sierpnia 2026 r. dotyczące projektu ustawy o zwrocie podatku akcyzowego i niektórych opłat zawartych w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

Projektowana ustawa przewiduje istotną zmianę w dotychczasowym modelu realizacji tego zadania - przeniesienie z urzędów gmin do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kompetencji związanych z przyjmowaniem wniosków, prowadzeniem postępowań oraz wypłatą zwrotu podatku i niektórych opłat. Jednym z głównych celów projektu jest uproszczenie procedury oraz jej pełna elektronizacja. Zgodnie z informacją o projekcie UD423, planowane jest m.in. składanie wniosku za pośrednictwem systemów teleinformatycznych ARiMR raz w roku, zamiast obecnego składania wniosków dwa razy w roku w każdej gminie, w której producent rolny posiada użytki rolne.

Potrzeba uproszczenia i unowocześnienia tego systemu nie budzi wątpliwości. Należy jednak rozważyć, czy dla osiągnięcia tego celu konieczne jest całkowite odebranie gminom realizacji tego zadania.

Samorządy gminne od lat realizują procedurę zwrotu podatku akcyzowego, posiadają doświadczenie w obsłudze producentów rolnych oraz bezpośredni kontakt z mieszkańcami. W wielu przypadkach urząd gminy jest dla rolnika pierwszym i najbardziej dostępnym miejscem uzyskania informacji i pomocy w załatwieniu sprawy.

Szczególnego znaczenia nabiera to w przypadku osób starszych, mniej sprawnie posługujących się narzędziami cyfrowymi oraz producentów rolnych, którzy nie posiadają odpowiednich kompetencji lub możliwości technicznych do samodzielnego korzystania z systemów elektronicznych.

Dlatego, w mojej ocenie, warto rozważyć rozwiązanie, które połączy zalety cyfryzacji z wykorzystaniem istniejącej infrastruktury i doświadczenia samorządów. Elektronizacja procedury, automatyczna wymiana danych pomiędzy rejestrami publicznymi oraz ograniczenie liczby dokumentów wymaganych od rolnika mogą być wdrożone bez konieczności całkowitego przenoszenia zadania z gmin do ARiMR.

Istotną kwestią pozostaje również sposób finansowania realizacji tego zadania. Jeżeli gminy miałyby nadal uczestniczyć w obsłudze producentów rolnych, powinny mieć zapewnione odpowiednie narzędzia informatyczne oraz środki adekwatne do rzeczywistych kosztów wykonywania powierzonych im czynności.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

Jakie są szczegółowe analizy i przesłanki przemawiające za koniecznością całkowitego przeniesienia realizacji zadania z gmin do ARiMR, zamiast modernizacji obecnego modelu poprzez jego elektronizację i automatyczną wymianę danych pomiędzy rejestrami publicznymi?

Czy ministerstwo analizowało wariant pozostawienia zadania w kompetencji gmin przy jednoczesnym wdrożeniu centralnego systemu teleinformatycznego, umożliwiającego elektroniczne składanie i obsługę wniosków?

Czy przeprowadzono analizę kosztów obu rozwiązań – tj. przeniesienia zadania do ARiMR oraz modernizacji obecnego systemu z pozostawieniem jego realizacji w gminach? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej analizy.

Czy ministerstwo analizowało wpływ projektowanych zmian na osoby starsze, osoby o niższych kompetencjach cyfrowych oraz rolników nieposiadających możliwości samodzielnego korzystania z systemów teleinformatycznych?

Czy rozważane jest pozostawienie w gminach możliwości udzielania rolnikom pomocy przy składaniu elektronicznych wniosków, przy jednoczesnym zachowaniu centralnej obsługi spraw przez ARiMR? Jeśli tak, to czy przewidziane jest zapewnienie gminom odpowiednich narzędzi informatycznych oraz pełnego finansowania kosztów realizacji tego zadania?

Czy ministerstwo rozważy rozwiązanie hybrydowe, w którym:

wniosek może być składany elektronicznie,

dane niezbędne do jego rozpatrzenia są automatycznie pobierane z rejestrów publicznych,

rolnik nie musi składać tych samych dokumentów w różnych instytucjach,

a jednocześnie gmina pozostaje dostępna dla mieszkańca jako miejsce bezpośredniej pomocy i kontaktu?