Interpelacja nr 19626

Działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907 z późn. zm.) w związku z art. 191 Regulaminu Sejmu RP, składam interpelację do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie głębokiego kryzysu funkcjonalnego systemu Alert RCB, objawiającego się chaotycznym rozsyłaniem komunikatów o ustaniu zagrożeń militarnych, co w bezpośredni sposób zagraża bezpieczeństwu obywateli przez drastyczne obniżenie ich czujności na realne sygnały alarmowe.

W ostatnich dniach na terenie wschodniej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem województwa lubelskiego, doszło do incydentów związanych z dystrybucją komunikatów SMS przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB). Jak szeroko informowały lokalne i ogólnopolskie media, w tym m.in. portal „Lublin112“, w niedzielę 30 sierpnia 2026 roku doszło do rażącego chaosu informacyjnego.

Mieszkańcy regionu przygranicznego zostali zaskoczeni masowymi komunikatami rozpoczynającymi się od trzykrotnego, alarmującego wezwania UWAGA! UWAGA! UWAGA!, których treść informowała o tym, że (...) „zakończył się zmasowany atak na obszarze zachodniej Ukrainy“ oraz że występuje „brak zagrożenia na terytorium RP“. Sytuację drastycznie pogorszył fakt, że ze względu na opóźnienia techniczne u operatorów telekomunikacyjnych olbrzymia część obywateli w ogóle nie otrzymała pierwszego, ostrzegawczego SMS-a o potencjalnym zagrożeniu i poderwaniu par dyżurnych lotnictwa. W efekcie setki tysięcy Polaków otrzymało w środku dnia wyłącznie informację o odwołaniu alarmu, o którego istnieniu nie mieli pojęcia.

Tego typu praktyki urzędowe wywołują uzasadnione oburzenie, konsternację, a przede wszystkim stanowią de facto bezwartościowe wiadomości, które niosą opłakane skutki psychologiczne i społeczne. Bombardowanie obywateli komunikatami o „braku zagrożenia“ lub o zdarzeniach, które dobiegły końca, prowadzi bezpośrednio do zjawiska tzw. zmęczenia alarmami (ang. alarm fatigue). Obywatele, przyzwyczajeni do otrzymywania fałszywych lub spóźnionych ostrzeżeń, zaczynają traktować system Alert RCB jako uciążliwy spam. W sytuacji realnego, bezpośredniego zagrożenia militarnego (np. wniknięcia obcego obiektu w polską przestrzeń powietrzną) istnieje gigantyczne ryzyko, że społeczeństwo zignoruje kluczowy komunikat, myśląc, że to „kolejna rutynowa depesza o braku zagrożenia“. Co szczególnie istotne, informacje o tym docierają do potencjalnych wrogów, którzy mogą to wykorzystać.

Obecna formuła funkcjonowania RCB zrównuje w warstwie krytycznej komunikaty o niszczycielskich nawałnicach, ulewach czy upałach z komunikatami o bezpośrednim zagrożeniu eskalacją konfliktu zbrojnego tuż za polską granicą. Każda z tych wiadomości przychodzi w identycznym formacie tekstowym, generując ten sam sygnał dźwiękowy w telefonach obywateli. Ostatnie niepokojące wydarzenia dobitnie pokazują, że ten system wymaga natychmiastowego ratowania jego powagi i autorytetu przez wprowadzenie jasnej hierarchizacji i kategoryzacji zagrożeń.

Mając na uwadze powyższe, wnoszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na następujące pytania:

Jaki był precyzyjny cel operacyjny i informacyjny rozesłania w dniu 30 sierpnia 2026 roku alertu RCB informującego o „zakończeniu ataku na zachodniej Ukrainie“, skoro znaczna część odbiorców nie została wcześniej powiadomiona o jego rozpoczęciu?

Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji jest świadome faktu, że wysyłanie komunikatów o ustaniu zagrożenia w formule alarmowej (3 x UWAGA!) drastycznie obniża społeczną czujność i powoduje, że obywatele zaczynają ignorować państwowy system ostrzegania?

Czy resort zamierza podjąć natychmiastowe kroki w celu poprawy wagi i wiarygodności Alertu RCB, tak aby system ten był uruchamiany wyłącznie w sytuacjach skrajnych i wymagających natychmiastowej, fizycznej reakcji ludności (ewakuacja, ukrycie się)?

Czy MSWiA rozważy pilne wypracowanie i wdrożenie systemowych zmian polegających na wprowadzeniu jasnej, trzystopniowej kategoryzacji alertów (np. Kategoria 1: Zagrożenia pogodowe/lokalne; Kategoria 2: Zagrożenia krytyczne/Infrastrukturalne; Kategoria 3: Bezpośrednie zagrożenie militarne/Naloty), zróżnicowanych pod kątem sposobu powiadamiania, nagłówku (np. „informacja pogodowa“, „niebezpieczeństwo“ itp) i oprawy dźwiękowej w urządzeniach mobilnych?

Czy jest planowany restrykcyjny audyt, który ostatecznie wykaże, jakie procedury techniczne zawiodły w relacjach między RCB a operatorami sieci komórkowych?

Czy ministerstwo dysponuje badaniami lub analizami socjologicznymi dotyczącymi zaufania społecznego do komunikatów Alertu RCB po zmianie procedur związanych z monitorowaniem incydentów powietrznych na wschodniej granicy RP?

Z wyrazami szacunku

Bartłomiej Pejo