Interpelacja nr 19434

Zgodnie z obowiązującymi przepisami osoba podlegająca w Polsce ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym może uzyskać zasiłek pogrzebowy również w przypadku śmierci członka swojej rodziny poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Dotyczy to także obywateli Ukrainy pracujących i ubezpieczonych w Polsce. W konsekwencji obywatel Ukrainy może uzyskać z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych zasiłek pogrzebowy po śmierci rodzica mieszkającego i zmarłego na Ukrainie, nawet jeśli zmarły nigdy nie mieszkał w Polsce, nie pracował w Polsce i nie odprowadził w Polsce żadnej składki.

Od 1 stycznia 2026 r. wysokość zasiłku pogrzebowego wynosi 7000 zł. Jednocześnie przepisy nie przewidują minimalnego okresu wcześniejszego podlegania ubezpieczeniu, od którego uzależnione byłoby nabycie prawa do takiego świadczenia. Oznacza to, że w określonych przypadkach prawo do świadczenia może powstać już od początku podlegania polskim ubezpieczeniom społecznym.

W przestrzeni publicznej pojawiły się informacje, według których ZUS dokonywał już wypłat zasiłków pogrzebowych po śmierci członków rodzin obywateli Ukrainy zmarłych na terytorium Ukrainy. Sprawa wymaga przedstawienia pełnych danych oraz oceny, czy obowiązujące regulacje właściwie zabezpieczają interes finansowy polskiego systemu ubezpieczeń społecznych.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Ile zasiłków pogrzebowych wypłacił ZUS w latach 2021-2026 obywatelom Ukrainy w związku ze śmiercią członka rodziny, który zmarł na terytorium Ukrainy, jaka była łączna wartość tych świadczeń oraz ile takich świadczeń wypłacono od 1 stycznia 2026 r.?

Dlaczego rząd nie podjął dotychczas działań zmierzających do ograniczenia możliwości uzyskania pełnego zasiłku pogrzebowego z polskiego systemu przez osoby posiadające bardzo krótki okres ubezpieczenia w Polsce, w sytuacji gdy osoba zmarła nigdy nie była związana z polskim systemem ubezpieczeń społecznych?

Czy Rada Ministrów rozważa wprowadzenie minimalnego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym w Polsce, minimalnego okresu opłacania składek lub innych warunków ograniczających możliwość uzyskania zasiłku pogrzebowego w przypadku śmierci członka rodziny stale zamieszkującego poza granicami Polski?

Czy rząd zamierza dokonać przeglądu przepisów krajowych oraz postanowień umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym w zakresie zasiłków pogrzebowych i przedstawić rozwiązania, które zapobiegną sytuacjom, w których niewspółmiernie krótki okres uczestnictwa w polskim systemie ubezpieczeń daje możliwość uzyskania pełnego świadczenia finansowanego z tego systemu?