Interpelacja nr 19397

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie procedowanego projektu zmian przepisów dotyczących warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w szczególności w zakresie wymagań odnoszących się do domowych magazynów energii, instalacji fotowoltaicznych oraz mikroinstalacji montowanych na balkonach budynków wielorodzinnych.

Rozwój energetyki prosumenckiej, fotowoltaiki oraz przydomowych magazynów energii jest jednym z istotnych elementów transformacji energetycznej Polski. Technologie te zwiększają możliwość wykorzystywania energii wytwarzanej lokalnie, ograniczają obciążenie sieci w okresach szczytowego zapotrzebowania oraz pozwalają gospodarstwom domowym i przedsiębiorcom lepiej zarządzać zużyciem energii.

Jednocześnie oczywiste jest, że rozwój tych technologii musi odbywać się z zachowaniem odpowiednich standardów bezpieczeństwa pożarowego i elektrycznego. Wymogi bezpieczeństwa powinny być jednak proporcjonalne do rzeczywistego poziomu ryzyka, możliwe do zastosowania zarówno w nowych, jak i istniejących budynkach oraz nie powinny prowadzić do faktycznego wykluczenia określonych technologii z rynku.

Z informacji dotyczących projektowanych zmian wynika, że część proponowanych rozwiązań może w praktyce prowadzić do istotnego zwiększenia kosztów instalacji magazynów energii oraz fotowoltaiki, a w przypadku istniejących budynków – do poważnych problemów technicznych i budowlanych z ich zastosowaniem.

Szczególne wątpliwości budzą wymagania dotyczące sposobu lokalizacji magazynów energii, ich zabezpieczenia przed oddziaływaniem pożaru, wydzielania odpowiednich stref pożarowych, prowadzenia instalacji oraz dostępu do pomieszczeń, w których takie urządzenia miałyby być zlokalizowane.

W przypadku nowo projektowanych budynków część tych wymagań może być uwzględniona już na etapie projektowania. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja właścicieli istniejących domów jednorodzinnych, mieszkań oraz budynków wielorodzinnych. Wprowadzenie obowiązków wymagających istotnej ingerencji w konstrukcję lub instalacje budynku może w wielu przypadkach oznaczać, że montaż magazynu energii stanie się ekonomicznie nieuzasadniony albo technicznie niewykonalny.

Podobne wątpliwości dotyczą mikroinstalacji fotowoltaicznych montowanych na balkonach. Rozwiązania określane jako „balkonowa fotowoltaika“ lub instalacje typu plug-and-play rozwijają się w wielu państwach europejskich i stanowią stosunkowo prosty sposób na zwiększenie udziału energii odnawialnej w gospodarstwach domowych. Wprowadzenie bardzo restrykcyjnych wymagań dotyczących m.in. nierozprzestrzeniania ognia, prowadzenia przewodów, sposobu montażu oraz ingerencji w części wspólne budynków może spowodować, że korzystanie z tego rodzaju instalacji w budynkach wielorodzinnych stanie się w praktyce bardzo trudne lub niemożliwe.

Należy również zwrócić uwagę na kwestię proporcjonalności projektowanych regulacji. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego powinny uwzględniać rzeczywiste ryzyko związane z konkretnym rodzajem urządzenia, jego mocą, pojemnością, zastosowaną technologią oraz sposobem montażu. Nie powinny natomiast automatycznie traktować niewielkiego domowego magazynu energii na równi z instalacjami o charakterze przemysłowym.

Szczególnego wyjaśnienia wymaga również zasadność wprowadzania dodatkowych obowiązków informacyjnych dotyczących oznaczania mieszkań lub pomieszczeń, w których znajdują się magazyny energii. O ile odpowiednie oznaczenia mogą mieć uzasadnienie z punktu widzenia działań służb ratowniczych, powinny one być adekwatne do skali zagrożenia i jednoznacznie uzasadnione analizą ryzyka.

Niepokój budzi także potencjalny wpływ projektowanych przepisów na rynek instalatorski i prosumencki. Nadmierne wymagania techniczne mogą zwiększyć koszty inwestycji, ograniczyć dostępność technologii dla gospodarstw domowych oraz zahamować rozwój krajowego rynku magazynów energii i mikroinstalacji OZE. Co więcej, przepisy, których spełnienie jest nadmiernie kosztowne lub skomplikowane, mogą prowadzić do efektu odwrotnego od zamierzonego. Część inwestorów może bowiem podejmować próby instalowania urządzeń poza oficjalnym obiegiem, bez odpowiedniego projektu, zgłoszenia, zabezpieczeń lub konsultacji z uprawnionymi instalatorami. Z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego byłoby to rozwiązanie zdecydowanie niepożądane.

W związku z powyższym zasadne wydaje się ponowne przeanalizowanie projektowanych wymagań, w szczególności pod kątem ich proporcjonalności, wykonalności w istniejących budynkach oraz wpływu na rozwój energetyki prosumenckiej. Konieczne jest również przeprowadzenie szerokich konsultacji z przedstawicielami branży energetycznej, producentami magazynów energii, instalatorami, rzeczoznawcami do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, organizacjami branżowymi, operatorami systemów dystrybucyjnych oraz przedstawicielami konsumentów.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Na jakim etapie znajdują się obecnie prace nad zmianami przepisów dotyczących warunków technicznych w zakresie magazynów energii oraz instalacji fotowoltaicznych?

2. Jakie konkretne wymagania dotyczące magazynów energii planuje się wprowadzić w odniesieniu do budynków mieszkalnych jednorodzinnych i wielorodzinnych?

3. Czy przed przygotowaniem projektowanych wymagań przeprowadzono analizę rzeczywistego ryzyka pożarowego związanego z domowymi magazynami energii, z uwzględnieniem ich pojemności, technologii oraz sposobu instalacji? Jeśli tak, proszę o przedstawienie jej wyników.

4. Czy dokonano analizy kosztów dostosowania istniejących budynków do nowych wymagań? Jeżeli tak, jakie będą szacunkowe koszty dostosowania typowego domu jednorodzinnego oraz lokalu w budynku wielorodzinnym?

5. Czy nowe wymagania będą miały zastosowanie wyłącznie do nowych instalacji, czy również do magazynów energii i instalacji fotowoltaicznych już istniejących?

6. W jaki sposób ministerstwo zamierza rozwiązać problem zastosowania nowych wymagań w istniejących budynkach, w których spełnienie wymogów dotyczących wydzielenia pomieszczenia, odporności ogniowej przegród lub prowadzenia przewodów może wymagać ingerencji w konstrukcję budynku?

7. Czy ministerstwo przeanalizowało wpływ projektowanych przepisów na rozwój przydomowych magazynów energii oraz autokonsumpcji energii z instalacji fotowoltaicznych?

8. Czy przeprowadzono analizę wpływu projektowanych regulacji na rozwój mikroinstalacji fotowoltaicznych montowanych na balkonach budynków wielorodzinnych?

9. Czy intencją projektowanych regulacji jest ograniczenie lub faktyczne wyeliminowanie możliwości montowania balkonowych mikroinstalacji fotowoltaicznych w istniejących budynkach wielorodzinnych? Jeżeli nie, jakie rozwiązania mają zapewnić możliwość ich bezpiecznego stosowania?

10. Czy przy opracowywaniu projektowanych wymagań dokonano analizy rozwiązań funkcjonujących w innych państwach Unii Europejskiej, w szczególności dotyczących małych magazynów energii oraz mikroinstalacji fotowoltaicznych typu plug-and-play? Jeżeli tak, proszę o wskazanie państw i rozwiązań, które zostały przeanalizowane.

11. Czy ministerstwo posiada analizę porównawczą wymagań dotyczących instalacji magazynów energii i balkonowej fotowoltaiki obowiązujących w poszczególnych państwach Unii Europejskiej? Jeżeli tak, proszę o jej udostępnienie.

12. Czy przed wprowadzeniem nowych wymagań przeprowadzono konsultacje z organizacjami branżowymi reprezentującymi sektor magazynowania energii i fotowoltaiki oraz z przedstawicielami rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych?

13. Czy ministerstwo rozważy wprowadzenie zróżnicowanych wymagań w zależności od wielkości, pojemności, technologii oraz miejsca instalacji magazynu energii, tak aby małe domowe magazyny energii nie były objęte wymaganiami właściwymi dla dużych instalacji?

14. Czy rozważane jest wprowadzenie uproszczonych wymagań dla małych magazynów energii stosowanych w budynkach mieszkalnych, pod warunkiem spełnienia określonych standardów bezpieczeństwa elektrycznego i przeciwpożarowego?

15. Czy ministerstwo przeanalizowało ryzyko, że nadmiernie restrykcyjne wymagania mogą doprowadzić do rozwoju nieformalnego rynku instalacji magazynów energii i fotowoltaiki, a tym samym pogorszyć poziom bezpieczeństwa?

16. Czy ministerstwo planuje zmianę lub doprecyzowanie projektowanych przepisów w taki sposób, aby nie uniemożliwiały one racjonalnego rozwoju energetyki prosumenckiej w Polsce?

17. Czy ministerstwo rozważa przeprowadzenie dodatkowych konsultacji technicznych z branżą przed zakończeniem prac legislacyjnych nad projektem?

18. Czy w przypadku wejścia w życie nowych wymagań przewidziany zostanie odpowiednio długi okres przejściowy, pozwalający branży instalatorskiej, producentom oraz właścicielom budynków na dostosowanie się do nowych regulacji?

19. Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć, aby nowe regulacje dotyczące bezpieczeństwa pożarowego nie zahamowały realizacji celów związanych z rozwojem odnawialnych źródeł energii, autokonsumpcji i magazynowania energii w gospodarstwach domowych?

20. Czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii, wspólnie z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, rozważy ponowną ocenę projektowanych wymagań pod kątem zasady proporcjonalności oraz rzeczywistego poziomu ryzyka pożarowego?

Bezpieczeństwo mieszkańców powinno pozostawać nadrzędnym celem regulacji dotyczących instalacji elektrycznych i magazynów energii. Nie może ono jednak prowadzić do tworzenia przepisów, których spełnienie w istniejących budynkach jest niewykonalne albo ekonomicznie nieuzasadnione.

Polska potrzebuje regulacji, które jednocześnie zapewnią wysoki poziom bezpieczeństwa oraz pozwolą na dalszy rozwój energetyki prosumenckiej. W szczególności potrzebne są jasne, proporcjonalne i możliwe do zastosowania wymagania dla małych, domowych magazynów energii oraz mikroinstalacji fotowoltaicznych.

W związku z powyższym zwracam się o szczegółową odpowiedź na przedstawione pytania oraz o podjęcie działań zmierzających do ponownej analizy projektowanych przepisów, z uwzględnieniem ich wpływu na właścicieli istniejących budynków, prosumentów oraz rozwijający się sektor magazynowania energii.

Kamil Wnuk