Interpelacja nr 19064
Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uderzeniami z powietrza, w związku ze zdarzeniem z dnia 30 lipca 2026 r. na terenie woj. lubelskiego
Interpelacjaz odpowiedziąwpłynęło 04.08.2026
Treść
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej składam interpelację skierowaną do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie funkcjonowania krajowego systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uderzeniami z powietrza.
W nocy z 29 na 30 lipca 2026 r. rosyjski pocisk manewrujący Ch-101 naruszył przestrzeń powietrzną Rzeczypospolitej Polskiej i spadł w terenie niezabudowanym w pobliżu miejscowości Tarnawa-Kolonia w gminie Turobin, w powiecie biłgorajskim – w odległości około 92 kilometrów w linii prostej od granicy z Ukrainą i około 42 kilometrów od Lublina. W miejscu upadku powstał krater o średnicy około 10 metrów i głębokości około 5 metrów. Prokuratura ustaliła, że pocisk zawierał materiał wybuchowy i został wyprodukowany w drugim kwartale 2026 r. Nikt nie odniósł obrażeń.
Zgodnie z komunikatem Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych systemy obrony powietrznej obserwowały tej nocy aktywność co najmniej kilkunastu pocisków operujących nad zachodnią Ukrainą, które ze względu na kierunek lotu mogły stanowić potencjalne zagrożenie dla polskiej przestrzeni powietrznej. O godzinie 3:29 jeden z obiektów zbliżył się do granicy na odległość około 5 kilometrów, po czym zmienił kierunek lotu. O godzinie 3:40 w polskiej przestrzeni powietrznej wykryto niezidentyfikowany obiekt poruszający się w kierunku zachodnim i skierowano w rejon dyżurny myśliwiec F-16. O godzinie 3:46, przed dokonaniem jednoznacznej identyfikacji, obiekt zanikł ze wskazań systemów radiolokacyjnych.
Równolegle przebiegał proces alarmowania ludności, którego chronologię przedstawił publicznie wojewoda lubelski na konferencji prasowej w dniu 3 sierpnia 2026 r. Zgodnie z tą relacją: o godzinie 3:09 do Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego w Lublinie wpłynęła informacja o potrzebie prowadzenia nasłuchu, którą przekazano powiatowym centrom zarządzania kryzysowego; o godzinie 3:39 wpłynęła informacja Rządowego Centrum Bezpieczeństwa o realnym zagrożeniu; o godzinie 3:44 przekazano komunikat generujący proces uruchomienia syren; o godzinie 3:45 sygnał trafił z centrum wojewódzkiego do powiatów, obejmując siedemnaście powiatów. O godzinie 3:49 dyżurny powiadomił wojewodę. O godzinie 5:34 Rządowe Centrum Bezpieczeństwa przekazało informację o zakończeniu zagrożenia z powietrza. Oficjalny komunikat Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych opublikowano o godzinie 7:07.
Zestawienie obu chronologii prowadzi do wniosku o zasadniczym znaczeniu: od wykrycia obiektu w polskiej przestrzeni powietrznej (godz. 3:40) do jego zaniknięcia ze wskazań radarów (godz. 3:46) upłynęło sześć minut. Polecenie uruchomienia syren dotarło do powiatów o godzinie 3:45 – na minutę przed upadkiem pocisku. Oznacza to, że nawet przy prawidłowym i natychmiastowym wykonaniu polecenia przez wszystkie powiaty sygnał alarmowy nie mógł wyprzedzić zagrożenia. Nie jest to zarzut wobec poszczególnych funkcjonariuszy ani pracowników, lecz pytanie o to, czy architektura systemu ostrzegania jest dostosowana do czasu przelotu współczesnych środków napadu powietrznego.
Spośród siedemnastu powiatów objętych alarmem syreny uruchomiono w siedmiu: w mieście Lublin oraz w powiatach: lubelskim, hrubieszowskim, zamojskim, janowskim, świdnickim i krasnostawskim. W dziesięciu powiatach syren nie uruchomiono albo uruchomiono je z opóźnieniem – w miastach Chełm i Zamość oraz w powiatach: biłgorajskim, włodawskim, puławskim, tomaszowskim, chełmskim, opolskim, łęczyńskim i kraśnickim.
Powiat biłgorajski – a więc powiat, na terenie którego pocisk faktycznie spadł – znalazł się wśród tych, w których syreny alarmowe nie zostały uruchomione.
Mieszkańcy województwa nie otrzymali wiadomości tekstowych w ramach alertu RCB – ani w chwili ogłoszenia alarmu, ani po jego odwołaniu. Poza sygnałem syren nie dysponowali żadną informacją o charakterze zagrożenia ani o zasadach postępowania.
Wojewoda lubelski wskazał publicznie, że od momentu wezwania do nasłuchu do fizycznego uruchomienia alarmu upływa zbyt dużo czasu i że z tego procesu należy wyjąć kilka ogniw. Jako przyczynę opóźnień wskazał czynnik ludzki – kierownicy powiatowych centrów zarządzania kryzysowego, chcąc upewnić się co do powagi sytuacji, wykonują w nocy telefon do starosty lub innego przedstawiciela samorządu w celu potwierdzenia informacji. W powiecie kraśnickim opóźnienie wynikało z tego, że pracownik próbował dodzwonić się do przełożonego; w innych przypadkach pracownik odebrał telefon dopiero po fakcie. Wojewoda zapowiedział przeniesienie części decyzyjności do wojewódzkiego centrum zarządzania kryzysowego oraz zdalne uruchamianie syren z pominięciem szczebla powiatowego, a także podsumował, że „procedury zadziałały, ale nie zadziałała jakaś decyzyjność na jakimś poziomie“.
Wojewoda poinformował ponadto, że na terenie województwa lubelskiego funkcjonują 364 syreny alarmowe, z czego 164 mają możliwość zdalnego uruchamiania, a około 200 stanowią urządzenia analogowe; docelowo ma ich być około 500. Wskazał również, że Lubelski Urząd Wojewódzki jest delegaturą rządu i nie generuje informacji, lecz je przekazuje, oraz że nie ma wiedzy będącej w dyspozycji Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rządowego Centrum Bezpieczeństwa. Podał także, że w uzgodnieniu z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa i ministrem przyjęto, iż w ślad za odwołaniem alarmu powinna iść wiadomość tekstowa do mieszkańców i że element ten został już dodany.
Podkreślam, że niniejsza interpelacja nie kwestionuje zasadności ogłoszenia alarmu ani nie zmierza do oceny działań pojedynczych funkcjonariuszy lub pracowników. Diagnoza przedstawiona przez wojewodę lubelskiego – że proces ma zbyt wiele ogniw, a jego skuteczność zależy od decyzji podejmowanej w nocy przez pojedynczego pracownika szczebla powiatowego – dotyczy konstrukcji samej procedury. Konstrukcja ta nie jest jednak ustalana na poziomie województwa. Zgodnie z ustawą organizowanie i nadzorowanie systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach należy do zadań ministra spraw wewnętrznych i administracji.
Po pierwsze, zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej (Dz. U. 2024 poz. 1907 z późn. zm.) minister właściwy do spraw wewnętrznych jest terytorialnym organem ochrony ludności, a na podstawie art. 9 ust. 2 odpowiada za realizację polityki państwa w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej oraz koordynuje realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej przez organa ochrony ludności. Stosownie do art. 58 ust. 5 pkt 1 koordynuje realizację tych zadań przez wojewodów, a na podstawie art. 61 ust. 3 dokonuje oceny wykonywania zadań przez pozostałe organa ochrony ludności.
Po drugie, art. 15 ust. 1 pkt 23 powołanej ustawy zalicza do zadań ministra właściwego do spraw wewnętrznych „organizowanie i nadzorowanie systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach oraz żądanie przekazywania komunikatów“. Przepis ten obejmuje zatem nie tylko organizację systemu i nadzór nad nim, lecz również uprawnienie do żądania przekazania komunikatu. Ponadto art. 15 ust. 1 pkt 1 nakłada obowiązek nadzoru nad funkcjonowaniem ochrony ludności na obszarze kraju, pkt – oceny wykonywania zadań ochrony ludności na obszarze kraju, a pkt 5 – przygotowywania i wdrażania rozwiązań organizacyjnych na potrzeby ochrony ludności.
Po trzecie, art. 15 ust. 3 ustawy stanowi, że minister właściwy do spraw wewnętrznych może upoważnić Rządowe Centrum Bezpieczeństwa do wykonywania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej w zakresie powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach, a art. 22 pkt 1 zalicza monitorowanie zagrożeń oraz powiadamianie, ostrzeganie i alarmowanie ludności do zadań Rządowego Centrum Bezpieczeństwa właśnie „zgodnie z art. 15 ust. 3“. Na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 5 minister może również upoważnić komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej do organizowania i nadzorowania tego systemu.
Po czwarte, zgodnie z art. 70 ust. 1 i 2 ustawy system wykrywania zagrożeń funkcjonuje w sposób ciągły, a w jego skład wchodzą między innymi – jako odrębne elementy – system służący do wykrywania i powiadamiania o zagrożeniach uderzeniami z powietrza w ramach obrony powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej, nadzorowany przez ministra obrony narodowej (ust. 2 pkt 3), oraz systemy wykrywania i alarmowania oraz wczesnego ostrzegania nadzorowane przez centra zarządzania kryzysowego (ust. 2 pkt 4). Styk między tymi elementami – a więc przejście od wykrycia zagrożenia przez system obrony powietrznej do fizycznego uruchomienia syreny w powiecie – jest tym miejscem, w którym proces z 30 lipca 2026 r. zawiódł.
Po piąte, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 7 minister opracowuje Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej i monitoruje jego realizację, przy czym zgodnie z art. 7 program ten stanowi podstawę finansowania realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 18 minister zatwierdza plany ćwiczeń sporządzane przez wojewodów oraz przeprowadza ich ewaluację, a stosownie do art. 53 ust. 6 – po otrzymaniu raportu z ćwiczeń – inicjuje wdrażanie wniosków i rekomendacji. Na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 20 do zadań ministra należy wzmacnianie świadomości zagrożeń i społecznej odporności, w tym popularyzowanie wiedzy o bezpieczeństwie wśród społeczeństwa.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Proszę o przedstawienie pełnej chronologii obiegu informacji na szczeblu centralnym w nocy z 29 na 30 lipca 2026 r. – od chwili wykrycia przez systemy obrony powietrznej aktywności pocisków mogących zagrozić polskiej przestrzeni powietrznej, przez zbliżenie się obiektu do granicy o godzinie 3:29, wykrycie obiektu w polskiej przestrzeni powietrznej o godzinie 3:40, aż do przekazania informacji Rządowemu Centrum Bezpieczeństwa i wojewódzkim centrom zarządzania kryzysowego. W szczególności: o której godzinie informacja o zagrożeniu trafiła z systemu, o którym mowa w art. 70 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, do Rządowego Centrum Bezpieczeństwa?
Czy ministerstwo dokonało analizy relacji czasowej między czasem przelotu obiektu a czasem potrzebnym na uruchomienie sygnału alarmowego? Od wykrycia obiektu w polskiej przestrzeni powietrznej (godz. 3:40) do jego zaniknięcia ze wskazań radarów (godz. 3:46) upłynęło sześć minut, a polecenie uruchomienia syren dotarło do powiatów o godzinie 3:45. Czy w ocenie ministra obowiązujący model ostrzegania jest zdolny wyprzedzić zagrożenie o takiej dynamice, i jakie rozwiązania organizacyjne przewiduje się w tym zakresie na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej?
Dlaczego nie uruchomiono alertu RCB – ani w chwili ogłoszenia alarmu, ani po jego odwołaniu? Który organ podejmuje decyzję o uruchomieniu alertu RCB przy zagrożeniu uderzeniami z powietrza, na podstawie jakich kryteriów i czy w nocy z 29 na 30 lipca 2026 r. wpłynął w tej sprawie jakikolwiek wniosek lub żądanie?
Czy minister skorzystał z uprawnienia do żądania przekazywania komunikatów, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 23 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej? Jeżeli nie – proszę o wskazanie przyczyn oraz o informację, ile razy od dnia 1 stycznia 2025 r. uprawnienie to zostało zastosowane.
W jakim trybie i w jakim terminie informacja o charakterze zdarzenia powinna – zgodnie z obowiązującymi procedurami – zostać podana do publicznej wiadomości po ogłoszeniu i odwołaniu alarmu? W omawianym przypadku między odwołaniem alarmu a opublikowaniem oficjalnego komunikatu o naruszeniu przestrzeni powietrznej upłynęło ponad półtorej godziny, a mieszkańcy przez ten czas nie dysponowali żadnym wyjaśnieniem. Czy minister uznaje ten stan za zgodny z zadaniem określonym w art. 15 ust. 1 pkt 23 ustawy?
Czy ministerstwo zbadało przyczyny nieuruchomienia syren alarmowych w dziesięciu spośród siedemnastu powiatów objętych alarmem, a w szczególności w powiecie biłgorajskim, na terenie którego pocisk faktycznie spadł? Jakie ustalenia poczyniono i jakie działania podjęto?
Czy obowiązująca procedura przewiduje, że o fizycznym uruchomieniu syreny alarmowej decyduje pracownik powiatowego centrum zarządzania kryzysowego? Czy w ocenie ministra model, w którym skuteczność ostrzeżenia ludności zależy od decyzji podejmowanej w nocy przez pojedynczego pracownika, jest prawidłowy?
Czy minister zamierza upoważnić Rządowe Centrum Bezpieczeństwa do wykonywania zadań w zakresie powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy albo komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej do organizowania i nadzorowania tego systemu na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 5? Jeżeli takie upoważnienia już wydano – proszę o wskazanie ich dat i zakresu.
Czy przewiduje się wprowadzenie rozwiązania umożliwiającego centralne lub wojewódzkie uruchamianie syren alarmowych z pominięciem szczebla powiatowego na obszarze całego kraju? Jeżeli tak – w jakim trybie, w jakim terminie i jakim kosztem?
Ile syren alarmowych funkcjonuje obecnie na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, ile z nich umożliwia zdalne uruchamianie, ile nadawanie komunikatów głosowych, a ile jest wyposażonych w zasilanie awaryjne? Proszę o dane w podziale na województwa.
Jaki był przebieg i wynik prób systemu alarmowego przeprowadzonych w dniu 21 lipca 2026 r. w ramach ogólnopolskiej akcji ALARM-26? Ile urządzeń nie zadziałało prawidłowo, czy sporządzono raport zbiorczy i jakie działania podjęto na jego podstawie przed dniem 30 lipca 2026 r.?
Jakie środki przewidziano w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na modernizację i rozbudowę systemów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania w latach 2025–2026, jaka ich część została wydatkowana i w jakim stopniu program zakłada osiągnięcie pełnego pokrycia akustycznego obszarów zamieszkanych?
Czy minister zatwierdził plany ćwiczeń sporządzone przez wojewodów za lata 2025 i 2026, stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 18 oraz art. 53 ust. 2 pkt 3 ustawy? Czy otrzymał raporty z tych ćwiczeń, przeprowadził ich ewaluację i zainicjował wdrażanie wniosków i rekomendacji zgodnie z art. 53 ust. 6 – w szczególności w zakresie ostrzegania i alarmowania ludności?
Na czym polega zapowiedziana zmiana polegająca na wysyłaniu wiadomości tekstowej w ślad za odwołaniem alarmu? Kiedy została wprowadzona, w jakim akcie lub procedurze została uregulowana i czy obejmuje także komunikat wysyłany w chwili ogłoszenia alarmu, a nie wyłącznie po jego odwołaniu?
Jakie działania informacyjne i edukacyjne skierowane do ogółu obywateli, dotyczące zasad postępowania po usłyszeniu sygnału alarmowego, prowadził minister w latach 2025–2026, stosownie do art. 15 ust. 1 pkt 20 ustawy? Proszę o wskazanie form, nakładów i szacunkowego zasięgu.
Czy minister dokonał oceny wykonywania zadań ochrony ludności na obszarze kraju w zakresie powiadamiania, ostrzegania i alarmowania, do czego zobowiązuje art. 15 ust. 1 pkt 4 ustawy? Jeżeli tak – kiedy sporządzono ostatnią taką ocenę i jakie są jej wnioski.
Kiedy Rada Ministrów przedstawi Sejmowi i Senatowi sprawozdanie z wykonania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, o którym mowa w art. 6 ust. 2 tej ustawy i czy obejmie ono ocenę funkcjonowania systemu ostrzegania i alarmowania w świetle zdarzeń z lipca 2026 r.?
Województwo lubelskie jest regionem przygranicznym, a zdarzenie z 30 lipca 2026 r. nie było ćwiczeniem ani próbą techniczną. Było pierwszym od dawna rzeczywistym sprawdzianem systemu ostrzegania w warunkach nocnych, przy bardzo krótkim czasie reakcji i bez uprzedzenia. Wynik tego sprawdzianu – brak sygnału w dziesięciu z siedemnastu powiatów, w tym w powiecie upadku pocisku, oraz całkowity brak komunikatu towarzyszącego alarmowi – wskazuje na problem konstrukcyjny, a nie na incydentalne uchybienie. Rozwiązanie tego problemu leży w kompetencji szczebla centralnego.
Uprzejmie proszę o udzielenie pisemnej odpowiedzi w terminie określonym w art. 193 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej.
Z wyrazami szacunku
Michał Moskal
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedzi
Podsekretarz stanu Wiesław Leśniakiewicz, 28.09.2026
Odpowiedź na interpelację nr 19064
w sprawie funkcjonowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uderzeniami z powietrza, w związku ze zdarzeniem z dnia 30 lipca 2026 r. na terenie woj. lubelskiego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 28-09-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację 19064 Pana Posła Michała Moskala w sprawie funkcjonowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uderzeniami z powietrza, w związku ze zdarzeniem z dnia 30 lipca 2026 r. na terenie woj. lubelskiego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) realizuje funkcję Centrum Zarządzania Kryzysowego ministra właściwego do spraw wewnętrznych poprzez pełnienie całodobowego dyżuru oraz zapewnienie obiegu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego. Pierwszą informację o naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej przekazano z pozycji Służby Dyżurnej RCB do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) 30 lipca 2026 r., o godz. 03:50. Dodatkowo o zdarzeniu telefonicznie poinformowano Kierownictwo Ministerstwa SWiA.
Komunikat z informacją o zagrożeniu atakiem z powietrza, w związku z naruszeniem polskiej przestrzeni powietrznej, nadany przez techniczne środki łączności służące do dystrybucji i odbioru tego typu komunikatów, został odebrany przez Służbę Dyżurną RCB o godz. 03:44.
Jednocześnie należy wskazać, że Lubelski Urząd Wojewódzki oraz Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej korzysta z tych samych technicznych środków łączności służących do dystrybucji i odbioru komunikatów o zagrożeniu uderzeniem z powietrza co RCB. Natomiast informacja o zagrożeniu uderzeniem z powietrza została wysłana z pozycji Służby Dyżurnej RCB na Stanowisko Kierowania Komendanta Głównego Policji oraz do Centrum Powiadamiania Ratunkowego i pozostałych służb odpowiedzialnych za zarządzania kryzysowe o godz. 03:50.
W związku z ogłoszonym zagrożeniem uderzeniami z powietrza z kierunku wschodniego Służba Dyżurna RCB podjęła działania na podstawie procedury SPO-12 (Obieg informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego), SPO-13 (Ostrzeganie i alarmowanie wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza), zawartych w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego, Tymczasowej instrukcji ostrzegania i alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza (część cywilna) opracowanej na podstawie procedury SPO-13 oraz Instrukcji funkcjonowania systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu z powietrza (część wojskowa).
Na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1] Dyrektor RCB jest pisemnie upoważniony do żądania w imieniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wysłania komunikatów, o których mowa w art. 73 ust. 2 ww. ustawy z zakresu alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniach uderzeniami z powietrza.
W dniu 30 lipca 2026 r. o godzinie 3:44 Służba Dyżurna RCB otrzymała komunikat nadawany w wersji hasłowej przez stronę wojskową o natychmiastowym zagrożeniu uderzeniem z powietrza z kierunku wschodniego. Zagrożenie dotyczyło 17 powiatów z województwa lubelskiego. Odszyfrowaną informację przekazano do właściwych terytorialnie centrów zarządzania kryzysowego szczebla powiatowego i wojewódzkiego oraz jednostek Państwowej Straży Pożarnej, jako potwierdzenie informacji nadanej łącznością radiową, celem uruchomienia procedury alarmowania ludności, w szczególności z wykorzystaniem syren alarmowych. Następnie Służba Dyżurna RCB rozpoczęła procedurę uruchomienia Alertu RCB. O godzinie 3:57 strona wojskowa przekazała informację o odwołaniu zagrożenia uderzeniem z powietrza, co skutkowało odstąpieniem od jego uruchomienia.
Z informacji przekazanych po zdarzeniu wynika, że czas uderzenia i eksplozji obiektu powietrznego miał miejsce o godzinie 3:46.
Uruchomienie procedury wysyłki z pozycji operatora trwa od minuty do kilku minut. Natomiast czas dostarczenia wiadomości do użytkownika końcowego jest zależny od rozwiązań organizacyjnych, technicznych, a w szczególności – szybkości dystrybucji wiadomości sms-owych (przepustowości oraz liczby odbiorców końcowych) i może trwać nawet do 2 godzin.
Podczas opisywanego incydentu czas krytyczny wynosił około 13 minut. W tym okienku czasowym kluczowe było natychmiastowe dotarcie z informacją do jak największej liczby osób, co umożliwił uruchomiony system ostrzegania z wykorzystaniem syren alarmowych. Równolegle komunikat o zagrożeniu został przekazany do środków masowego przekazu.
Obowiązujące procedury przewidują ostrzeganie ludności w przypadku zagrożeń z powietrza, w tym sytuacji związanych z przelotem lub możliwym wtargnięciem pocisku manewrującego. W praktyce wykorzystywane są przede wszystkim: syreny alarmowe i systemy alarmowania ludności, uruchamiane przez właściwe organy i centra zarządzania kryzysowego, gdy zagrożenie wymaga natychmiastowego ostrzeżenia mieszkańców oraz Alert RCB, który może być wysyłany do osób przebywających na określonym obszarze. Dodatkowo elementem systemu ostrzegania ludności o zagrożeniach jest przekazywanie przez RCB komunikatów do mediów (Polskie Radio, PAP, TVP) i taki komunikat z pozycji RCB został przekazany. W kompetencji Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego jest uruchomianie Regionalnego Systemu Ostrzegania (RSO), natomiast powiaty mogą wykorzystać dostępne media. Należy również wskazać, że wspomniana wcześniej procedura SPO-13 określa zasady ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Procedura ma zastosowanie do zagrożenia wynikającego z naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej, w tym przez pocisk manewrujący.
Komunikat o zagrożeniu uderzeniem z powietrza, nadany przez stronę wojskową, stanowił podstawę uruchomienia systemu ostrzegania i alarmowania ludności na zagrożonym obszarze województwa lubelskiego. Podczas incydentu wykorzystano System Ostrzegania i Alarmowania Ludności w zakresie uruchomienia syren alarmowych. System zadziałał w 7 na 17 powiatów na terenie województwa lubelskiego. Jak już wskazano uruchomienie RSO pozostaje w kompetencji Wojewódzkich Centrów Zarządzania Kryzysowego, niemniej z uwagi na dynamikę zdarzenia nie było możliwości wykorzystania tego elementu systemu ostrzegania i alarmowania ludności.
Odnosząc się do poruszonej w wystąpieniu procedury fizycznego uruchamiania syren alarmowych informuję, że na podstawie § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych[2] – starosta (prezydent miasta na prawach powiatu), po otrzymaniu informacji o zagrożeniu, przekazuje alarm lub komunikat ostrzegawczy organom ochrony ludności i podmiotom ochrony ludności właściwym dla miejsca wystąpienia zagrożenia w celu ogłoszenia alarmu lub komunikatu ostrzegawczego dla ludności przebywającej na terenach zarządzanych lub administrowanych przez te podmioty, za pomocą systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach, o którym mowa w art. 71 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, uwzględniając ustalenia z komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej.
W związku z powyższym dyżurny PCZK/MCZK[3], w przypadku odebrania komunikatu o zagrożeniu uderzeniami z powietrza, natychmiast uruchamia procedurę alarmowania ludności cywilnej na terenie powiatu poprzez ogłoszenie alarmu, w szczególności z wykorzystaniem systemu syren alarmowych lub innych dostępnych środków komunikacji. W praktyce dyżurny PCZK/MCZK może być osobą, która fizycznie uruchamia syreny, ale nie oznacza to, że ustawodawca powierzył jej uznaniowo funkcję „organu decydującego o uruchomieniu”.
W toku realizowanych przez Ministerstwo SWiA działań informacyjnych i edukacyjnych skierowanych do obywateli informuję, że w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[4], który określa m.in. systemowe zasady ostrzegania, edukacji i przygotowania obywateli na kryzysy, został opracowany i rozpowszechniony do wszystkich gospodarstw domowych Poradnik Bezpieczeństwa, przygotowany przez Ministerstwo SWiA, Ministerstwo Obrony Narodowej oraz RCB, który stanowi praktyczne wdrożenie tej wiedzy do każdego gospodarstwa domowego.
Poradnik zawiera m.in. informacje dotyczące sygnałów alarmowych i komunikatów ostrzegawczych. Przedstawiono w nim zarówno sposoby ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach oraz zasady rozpoznawania poszczególnych alarmów, jak również wskazówki dotyczące właściwego postępowania w zależności od rodzaju zagrożenia. Publikacja jest dostępna w wersji elektronicznej, a także w polskim języku migowym. Została również przetłumaczona m.in. na język angielski, litewski i ukraiński.
Kolejną inicjatywą w zakresie edukacji i budowania świadomości społecznej jest Akademia Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (Akademia), w ramach której co miesiąc są organizowane spotkania tematyczne. Jedno z nich, zrealizowane w sierpniu 2026 r., poświęcono zagadnieniom alarmowania i ewakuacji.
Dodatkowo w ramach działań ogólnopolskich podczas różnych wydarzeń i pikników funkcjonują stoiska Akademii. Strażacy oraz zaproszeni eksperci przedstawiają na nich zagadnienia związane z ochroną ludności, w tym dotyczące ostrzegania i alarmowania.
Istotnym elementem działań na rzecz zwiększania świadomości społecznej są także organizowane w całej Polsce Powszechne Warsztaty Ochrony Ludności, realizowane we współpracy z Polskim Czerwonym Krzyżem oraz Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej. Do inicjatywy dołączyli również kolejni partnerzy, w tym: Caritas Archidiecezji Warszawskiej, Caritas Archidiecezji Warmińskiej, Związek Harcerstwa Polskiego oraz Royal Rangers Polska. Program warsztatów opiera się na treściach Poradnika Bezpieczeństwa i obejmuje m.in. zagadnienia związane z alarmowaniem i ostrzeganiem ludności.
Odnosząc się do kwestii finansowych informuję, że w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 wyodrębniono obszar 5 „Bezpieczna Łączność Państwowa oraz alarmowanie, ostrzeganie i powiadamianie”, w ramach którego przewidziano finansowanie przedsięwzięć związanych z modernizacją i rozbudową systemów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania. Na realizację obszaru 5 wydatkowano kwotę 302 999 300,00 zł w 2025 r. oraz 3 497 989,89 zł w 2026 r. (stan na 20 sierpnia 2026 r.). Powyższe kwoty były wydatkowane na modernizację i rozbudowę systemów powiadamiania, ostrzegania i alarmowania oraz na System Bezpiecznej Łączności Państwowej.
Po wskazanym w wystąpieniu wydarzeniu przeanalizowano mechanizmy informowania ludności m.in. z wykorzystaniem Alert-u RCB oraz przeprowadzono konsultacje z Dowództwem Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, w tym z Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego. Poczynione analizy i ustalenia prowadzą do wniosku o zasadności wcześniejszej wysyłki Alert-u RCB, w przypadku ataków na terenie Ukrainy, graniczącym z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W takich sytuacjach sam fakt polecenia włączenia odbiorników nasłuchowych stał się elementem uruchamiającym Alert RCB informującym o ataku powietrznym na terenie Ukrainy i zagrożeniu dla przestrzeni powietrznej RP oraz bezpośrednio po ustaniu niebezpieczeństwa tak, aby mieszkańcy mieli pełną jasność co do przebiegu zdarzeń.
Natomiast w takim przypadku jak opisany, gdy krótkotrwałe (kilkuminutowe) zagrożenie uderzeniem z powietrza, które skutkowało uruchomieniem syren alarmowych, ale nie pozwoliło na przekazanie komunikatu w formie Alert-u RCB, zasadne jest wysłanie Alert-u RCB informującego o sytuacji, która miała miejsce, co zostało uwzględnione w procedurach strony cywilnej.
Jednocześnie w kontekście opisywanego wydarzenia informuję, że analiza funkcjonowania ustawy o ochronie ludności i obrony cywilnej została przeprowadzona po wydarzeniach związanych z zagrożeniem atakiem z powietrza w 2025 r., gdy 19 rosyjskich dronów naruszyło przestrzeń powietrzną Polski. Na podstawie tych doświadczeń Minister SWiA podjął decyzję o usprawnieniu informowania ludności o zagrożeniu atakiem z powietrza poprzez upoważnienie Dyrektora RCB do żądania w imieniu Ministra SWiA:
wysłania komunikatu, o którym mowa w art. 73 ust. 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej,
do żądania przekazania komunikatu, o którym mowa w punkcie wyżej, przez podmioty wskazane w art. 73 ust. 1 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej,
do żądania publikowania komunikatu, o którym mowa wyżej przez podmioty wskazane w art. 73 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej,
co znacznie skraca czas wystosowania do ludności komunikatu z ostrzeżeniem.
W przypadku Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej obowiązuje upoważnienie Ministra SWiA z 16 kwietnia 2026 r. do wykonywania zadań ochrony ludności dotyczących organizowania i nadzorowania systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach w zakresie przygotowania, budowy, utrzymania, rozwoju i zapewnienia funkcjonowania centralnych rozwiązań technicznych i organizacyjnych systemu. Zakres wskazanego upoważnienia obejmuje:
tworzenie, utrzymywanie, rozwijanie i eksploatację platformy teleinformatycznej systemu;
monitorowanie stanu technicznego, dostępności i ciągłości działania systemu;
organizowanie zabezpieczenia teleinformatycznego systemu;
podejmowanie czynności związanych z zapewnieniem cyberbezpieczeństwa systemu;
opracowanie i aktualizowanie dokumentacji technicznej i procedur eksploatacyjnych;
prowadzenie ewidencji elementów systemu;
koordynowanie działania systemu w szczególności z uwzględnieniem elementów obsługiwanych przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej;
organizowanie i koordynowanie testów technicznych, prób funkcjonalnych oraz ćwiczeń poprawności działania systemu oraz elementów obsługiwanych przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej;
organizowanie wsparcia technicznego dla jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej w zakresie wykonywania zadań związanych z funkcjonowaniem systemu;
opracowanie wzorów procedur, wzorów porozumień oraz innych dokumentów operacyjnych, służących współdziałaniu jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej, jako podmiotu ochrony ludności z organami ochrony ludności i innymi podmiotami ochrony ludności w obszarze funkcjonowania systemu.
W tym miejscu należy wskazać, że na przestrzeni ostatnich dwóch lat na bieżąco podejmowane są działania zmierzające do optymalizacji obiegu informacji, a także rozwiązań technicznych wykorzystywanych w ramach systemu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza.
Ministerstwo SWiA wspólnie z RCB i Ministerstwem Obrony Narodowej stale pracuje nad doskonaleniem procedur w tym zakresie. W ostatnim czasie decyzją kierownictwa Ministerstwa SWiA zostały podjęte prace nad wdrożeniem w Polsce cellbroadcastingu na wzór brytyjski, czyli usługi dostępnej dla systemów telefonii komórkowej 4G i 5G.
Jednocześnie prowadzone są prace związane z modyfikacją Alert-u RCB. W związku z powyższym zwrócono się z prośbą do operatorów sieci telefonii komórkowej o wsparcie powyższych działań. Modernizacja Alert-u RCB pozwoli na pominięcie zidentyfikowanych punktów możliwej awarii, pominięcie ręcznego pośrednictwa operatorów w przekazywaniu danych do wysyłki, automatyzację procesów odbierania wstępnych danych. W praktyce oznacza to skrócenie czasu przetwarzania informacji, a co za tym idzie szybsze wysyłanie powiadomienia.
Ponadto rozpoczęto konsultacje z przedstawicielami Ministerstwa Cyfryzacji celem pilnego wdrożenia komunikatów i Alertów RCB w aplikacji mObywatel. Aktualnie Centralny Ośrodek Informatyki pracuje nad rozwiązaniami technicznymi umożliwiającymi dostarczenie powiadomień o zagrożeniu wszystkim użytkownikom aplikacji mObywatel w czasie rzeczywistym.
Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej realizuje również projekt systemu ostrzegania i alarmowania SOiA-ALERT, tj. kompleksowej platformy zarządzania kryzysowego nowej generacji dla służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo narodowe RP. System pozwoli na zapewnienie sprawnego obiegu informacji pomiędzy podmiotami krajowego systemu zarządzania kryzysowego na wszystkich poziomach (włącznie z poziomem lokalnym, tj. powiaty i gminy), w tym w ramach systemu ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach. Jednocześnie w ramach SOiA-ALERT jest tworzona aplikacja dla obywateli umożliwiająca otrzymywanie komunikatów o zagrożeniu na danym obszarze. Zaletą tej aplikacji będzie możliwość jej anonimowego, bezpłatnego pobrania wraz z możliwością określenia obszaru, dla którego mają być przekazywane komunikaty o zagrożeniu.
Dotychczas na realizację projektu pn. „Rozbudowa systemu ostrzegania i alarmowania” wydatkowano ponad 165 mln zł. Środki te pochodziły z Programu Ministerstwa SWiA „Odporność na kryzys – optymalizacja infrastruktury służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo” w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększenia Odporności.
Szczegółowe dane dotyczące rozmieszczenia oraz parametrów technicznych elementów SOiA, w tym liczby syren alarmowych z podziałem na województwa, ich zdolności do zdalnego uruchamiania, nadawania komunikatów głosowych oraz wyposażenia w zasilanie awaryjne, odnoszą się bezpośrednio do potencjału państwa w zakresie realizacji zadań ochrony ludności i bezpieczeństwa publicznego. Informacje te podlegają ochronie poprzez nadanie im klauzuli „ZASTRZEŻONE”.
Ich nieuprawnione ujawnienie mogłoby mieć szkodliwy wpływ na wykonywanie przez organy władzy publicznej i inne jednostki organizacyjne zadań w zakresie bezpieczeństwa publicznego. Tym samym spełniona jest przesłanka określona w art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych[5], uzasadniająca ograniczenie dostępu do tego rodzaju informacji.
W związku z powyższym możliwe jest przedstawienie wyłącznie zagregowanych danych, zgodnie z inwentaryzacją przeprowadzoną przez Państwową Straż Pożarną, z których wynika, że na terytorium RP liczba syren analogowych wynosi 14 631 szt. oraz syren cyfrowych 8 013 szt.
Ponadto informuję, że ćwiczenia i treningi w obszarze ostrzegania i alarmowania ludności są prowadzone z dużą częstotliwością, większość z nich odbywa się aplikacyjnie. Natomiast 21 lipca 2026 r. na terenie całego kraju przeprowadzono praktyczne ćwiczenie z zakresu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. W ćwiczeniu udział wzięło 16 urzędów wojewódzkich, 380 powiatów ziemskich i grodzkich, 2 479 gmin, 16 komend wojewódzkich Państwowej Straży Pożarnej oraz 335 komend powiatowych i miejskich Państwowej Straży Pożarnej. Jednocześnie uczestniczyły w nim jednostki organizacyjne resortu obrony narodowej, stanowiące element wojskowej części systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Celem ćwiczenia było sprawdzenie procedur dotyczących obiegu informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego, w tym nowych rozwiązań, zawartych w planach i procedurach podmiotów ćwiczących oraz ich funkcjonalności w sytuacji wystąpienia zagrożenia uderzeniami z powietrza.
Warto podkreślić, że było to pierwsze ćwiczenie o tak kompleksowym charakterze od kilkudziesięciu lat. Aktualnie trwają prace nad raportem, który będzie zawierać podsumowanie ćwiczenia.
Natomiast w odniesieniu do ćwiczeń wojewódzkich planowanych na 2026 r., informuję, że do końca sierpnia 2026 r. do Ministerstwa SWiA wpłynęły plany z 12 województw. Dokumenty zostały przeanalizowane i w zależności od ich zawartości przekazano odpowiednie rekomendacje bądź zwrócono się o uzupełnienie dokumentacji. Dotychczas do Ministerstwa SWiA wpłynęły trzy sprawozdania z przeprowadzonych ćwiczeń. Kolejne plany i sprawozdania będą sukcesywnie przekazywane do Ministerstwa SWiA.
Należy wskazać, że tematyka ćwiczeń jest zróżnicowana. Wszystkie dotyczą obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej oraz obejmują różne elementy tego systemu. Ministerstwo SWiA rekomenduje wojewodom kompleksowe podejście do organizacji ćwiczeń, tak aby zarówno organy ochrony ludności, jak i podmioty ochrony ludności mogły praktycznie przećwiczyć obowiązujące procedury oraz doskonalić wzajemną współpracę. Zwracano uwagę na konieczność zawarcia w ćwiczeniach elementów zagrożeń czasu wojny.
Jednocześnie informuję, że RCB oraz strona wojskowa, we współpracy z administracją wojewódzką i samorządową, prowadzą regularne treningi służące weryfikacji obiegu informacji w ramach obowiązujących procedur systemu ostrzegania i alarmowania.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej Rada Ministrów przedstawia Sejmowi i Senatowi sprawozdanie z wykonania ustawy co 2 lata. Na podstawie art. 210 ww. ustawy pierwsze sprawozdanie zostało złożone po upływie pierwszego roku obowiązywania przepisów. Kolejne sprawozdania będą już przekazywane w regularnym cyklu dwuletnim, co oznacza, że najbliższy termin przypada 30 kwietnia 2028 r. Sprawozdanie za 2025 r. obejmowało m.in. realizację zadań w obszarze Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej oraz alarmowania, ostrzegania i powiadamiania. Kolejne sprawozdanie również będzie zawierało szczegółowe informacje dotyczące realizacji zadań w tym zakresie.
Ocena realizacji zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej na obszarze kraju, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, ma charakter ciągły i jest prowadzona niezależnie od obowiązku przedstawiania sprawozdania.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.
[2] Dz. U. poz. 645
[3] Powiatowe Centrum Zarządzania Kryzysowego/Miejskie Centrum Zarządzania Kryzysowego
[4] przyjętego uchwałą nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. poz. 541, z późn. zm.)
[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 1209
Miasta w tym piśmie: ChełmLublinWarszawaZamość
Pismo na sejm.gov.pl (otwiera się w nowej karcie)
Szczegóły pisma
- Wysłano
- 17.08.2026
- Wysłano do adresata
- minister spraw wewnętrznych i administracji: 17.08.2026
- Prolongaty
- Prolongacja terminu odpowiedzi: 08.09.2026
Skąd są te dane?
Źródło: System Informacyjny Sejmu, stan danych: 03.10.2026 09:05
Zdjęcie: fot. Kancelaria Sejmu