Interpelacja nr 19043

Szanowna Pani Minister,

do biur poselskich docierają sygnały od przedsiębiorców reprezentujących branże przemysłowe i techniczne, dotyczące narastających problemów związanych z zatrudnianiem młodocianych absolwentów szkół branżowych, którzy pomimo uzyskania kwalifikacji zawodowych nadal – do ukończenia 18. roku życia – mają status pracowników młodocianych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy.

Problem ten dotyczy w szczególności branż o strategicznym znaczeniu dla gospodarki i bezpieczeństwa państwa, takich jak: przemysł stoczniowy, metalowy, produkcyjny, budowlany, energetyczny czy szeroko rozumiany sektor przemysłu ciężkiego i obronnego.

Przedsiębiorcy wskazują, że obecne regulacje prowadzą do sytuacji, w której osoby posiadające już formalne kwalifikacje zawodowe oraz praktyczne przygotowanie do wykonywania zawodu nie mogą wykonywać znacznej części obowiązków zgodnych z profilem zdobytego wykształcenia. Wynika to przede wszystkim z obowiązujących przepisów dotyczących prac wzbronionych młodocianym, ograniczeń związanych z czasem pracy oraz szczególnej ochrony przewidzianej dla pracowników młodocianych.

W praktyce oznacza to, że młodociani absolwenci szkół branżowych:

• nie mogą wykonywać wielu prac charakterystycznych dla zawodów technicznych i przemysłowych,
• nie mogą uczestniczyć w pełnym wymiarze pracy zmianowej,
• nie mogą wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej,
• podlegają dodatkowym ograniczeniom organizacyjnym i formalnym.

Przedsiębiorcy podnoszą, że szczególnie problematyczne jest to w przypadku branż, w których znaczna część prac ma charakter fizyczny, odbywa się w warunkach przemysłowych lub wiąże się z obsługą specjalistycznych urządzeń i technologii. W efekcie pracodawcy zmuszeni są do tworzenia sztucznych stanowisk „prac lekkich“, które często nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom zakładu pracy ani kwalifikacjom młodych pracowników.

Wskazuje się również, że obecne rozwiązania powodują istotne trudności kadrowe po stronie przedsiębiorców, którzy przez kilka lat inwestują w praktyczną naukę zawodu młodocianych pracowników, a następnie – po ukończeniu przez nich szkoły branżowej – nie mogą w pełni wykorzystać ich kompetencji zawodowych aż do momentu osiągnięcia pełnoletności.

Oczekiwanie zmiany obowiązujących przepisów nie jest jednak formułowane wyłącznie przez przedsiębiorców. Postulat ten zgłaszają również pracownicy młodociani przygotowywani do wykonywania pracy w poszczególnych branżach. Młode osoby wskazują, że po kilku latach nauki zawodu i zdobywania praktycznych umiejętności oczekują realnej możliwości podjęcia pracy zgodnej z uzyskanymi kwalifikacjami. Obecne ograniczenia utrudniają im płynne przejście z etapu kształcenia branżowego do zatrudnienia, zdobywanie dalszego doświadczenia oraz rozwój zawodowy, a w konsekwencji mogą zniechęcać je do pozostania w wyuczonym zawodzie.

Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście:

• pogłębiającego się deficytu pracowników technicznych i przemysłowych,
• wyzwań demograficznych,
• konieczności odbudowy potencjału polskiego przemysłu,
• potrzeb strategicznych sektorów gospodarki,
• oraz konieczności zwiększania konkurencyjności polskich przedsiębiorstw.

Jednocześnie należy podkreślić, że intencją obowiązujących przepisów jest zapewnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa osób niepełnoletnich. Coraz częściej jednak wskazuje się na potrzebę wypracowania bardziej elastycznych rozwiązań dla osób, które ukończyły edukację branżową, uzyskały kwalifikacje zawodowe i mają odpowiednie przygotowanie praktyczne do wykonywania określonych prac.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzi analizy dotyczące problemów związanych z zatrudnianiem młodocianych absolwentów szkół branżowych w sektorach przemysłowych i technicznych? Jeśli tak, to jakie wynikają z nich wnioski? Jeśli nie, to z jakich powodów?
2. Czy resort dostrzega problem polegający na braku możliwości wykonywania przez młodocianych absolwentów pracy zgodnej z uzyskanymi kwalifikacjami zawodowymi pomimo ukończenia kształcenia branżowego? Jeśli tak, to jakie wynikają z tego wnioski? Jeśli nie, to z jakich powodów?
3. Czy ministerstwo rozważa zmiany w przepisach Kodeksu pracy lub w rozporządzeniu dotyczącym wykazu prac wzbronionych młodocianym w celu wprowadzenia bardziej elastycznych rozwiązań dla wykwalifikowanych młodocianych pracowników? Jeśli tak, to kiedy, w jakim zakresie i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?
4. Czy jest analizowane stworzenie szczególnej kategorii młodocianego pracownika mającego kwalifikacje zawodowe, który – pod odpowiednim nadzorem oraz przy zachowaniu wymogów bezpieczeństwa – mógłby wykonywać część prac obecnie wzbronionych młodocianym? Jeśli tak, to jakie wynikają z tego wnioski? Jeśli nie, to z jakich powodów?
5. Czy ministerstwo planuje podjęcie działań mających na celu uproszczenie obowiązków administracyjnych i organizacyjnych związanych z zatrudnianiem młodocianych absolwentów szkół branżowych? Jeśli tak, to kiedy, w jakim zakresie i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?
6. Czy są prowadzone konsultacje z przedstawicielami przemysłu, organizacjami pracodawców, szkołami branżowymi oraz partnerami społecznymi dotyczące dostosowania obecnych regulacji do realiów współczesnego rynku pracy i potrzeb gospodarki? Jeśli tak, to kiedy, w jakim zakresie i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?
7. Czy resort analizował wpływ obecnych regulacji na problemy kadrowe przedsiębiorstw przemysłowych oraz na odpływ młodych pracowników z zawodów technicznych? Jeśli tak, to jakie wynikają z tego wnioski? Jeśli nie, to z jakich powodów?
8. Czy ministerstwo dostrzega potrzebę wypracowania odrębnych rozwiązań dla branż strategicznych z punktu widzenia bezpieczeństwa gospodarczego i przemysłowego państwa? Jeśli tak, to kiedy, w jakim zakresie i w jakiej formie? Jeśli nie, to z jakich powodów?

Z poważaniem

Rafał Siemaszko