Interpelacja nr 19009

Szanowny Panie Premierze,

Narodowy Program Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód“ został przedstawiony przez rząd jako jedno z najważniejszych przedsięwzięć służących przygotowaniu terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do obrony oraz odstraszaniu potencjalnej agresji ze strony Federacji Rosyjskiej i Białorusi.

Zgodnie z publicznymi deklaracjami przedstawicieli rządu program ma objąć około 700 km granicy, a jego realizacja ma zostać zakończona do 2028 r. Jednocześnie w przyjętym przez rząd harmonogramie realizacji priorytetów przewidziano znacznie bardziej szczegółowe cele pośrednie. W 2026 r. ma nastąpić zakończenie rozbudowy inżynieryjnej w strefie pasa granicznego do 400 metrów od granicy oraz osiągnięcie poziomu do 30% rozbudowy inżynieryjnej i towarzyszącej na pozyskanych nieruchomościach. W 2027 r. wskaźnik ten ma wzrosnąć do 60%, a w 2028 r. do 90%.

Tymczasem informacje opublikowane 30 lipca 2026 r. przez portal Onet w materiale pt. „Zagraniczne ośrodki alarmują w sprawie polskich umocnień na granicy z Rosją. Obejrzałem ją z ziemi. Jest jeszcze gorzej“ przedstawiają obraz zasadniczo odmienny od tego, jaki może wynikać z oficjalnych komunikatów dotyczących postępów programu.

Autor materiału, po przeprowadzeniu rekonesansu wzdłuż granicy z obwodem królewieckim, przez przesmyk suwalski i na części granicy z Białorusią, wskazuje, że rzeczywiste, widoczne w terenie umocnienia występują obecnie jedynie na kilku kilometrach spośród 744 km analizowanej granicy.

Szczególne wątpliwości budzi opis sytuacji w rejonie Dąbrówki. Jest to miejsce, w którym 30 listopada 2024 r. przedstawiciele rządu, w tym prezes Rady Ministrów, prezentowali pierwszy odcinek Tarczy Wschód. Według odpowiedzi udzielonej przez MON autorowi publikacji prace w tym rejonie zostały już zakończone. Jednocześnie z dokumentacji terenowej przedstawionej w materiale wynika, że linia fizycznych zapór przeciwpancernych kończy się po stosunkowo krótkim odcinku, bez widocznej kontynuacji systemu.

Jeszcze poważniejsze pytania dotyczą przyjętej przez MON koncepcji składowania części prefabrykowanych zapór przeciwpancernych w magazynach i rozwijania ich dopiero w przypadku wzrostu zagrożenia. Według informacji przekazanych autorowi przez wiceministra obrony narodowej Cezarego Tomczyka zapory mają być obecnie przechowywane w 13 magazynach, przy czym budowane są kolejne miejsca ich składowania.

Taka koncepcja wymaga szczegółowego wyjaśnienia z punktu widzenia czasu niezbędnego do osiągnięcia gotowości bojowej. Przygotowanie i rozwinięcie wielokilometrowych zapór inżynieryjnych wymaga bowiem transportu ciężkich elementów, odpowiedniego sprzętu, przygotowanych dróg, zabezpieczenia logistycznego oraz czasu. W cytowanym materiale były wojskowy logistyk szacuje, że rozwinięcie jednego kilometra takich zapór może – zależnie od warunków – wymagać od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Powstaje więc fundamentalne pytanie, czy koncepcja zakładająca przechowywanie zasadniczej części elementów fortyfikacyjnych poza miejscami ich docelowego użycia zapewnia rzeczywistą możliwość ich rozwinięcia w okresie narastania zagrożenia, zwłaszcza wobec możliwości uzyskania przez przeciwnika zaskoczenia operacyjnego.

Niepokojące są również informacje dotyczące infrastruktury komunikacyjnej. MON potwierdziło, że wojska inżynieryjne prowadzą roboty mające poprawić dostępność transportową oraz umożliwić przemieszczanie sprzętu i materiałów. Jednocześnie autor materiału wskazuje, że na znacznej części odwiedzonego obszaru bezpośredniego pogranicza nadal dominują drogi gruntowe, a widocznych prac w zakresie budowy lub zasadniczego wzmocnienia infrastruktury drogowej nie stwierdził.

Wątpliwości wymagają tym pilniejszego wyjaśnienia, że oficjalny harmonogram rządu przewiduje zakończenie już w 2026 r. rozbudowy inżynieryjnej w strefie pasa granicznego do 400 m od granicy.

Nie chodzi przy tym o publiczne ujawnianie informacji operacyjnych, lokalizacji planowanych zapór, pól minowych, stanowisk bojowych czy innych danych, których ujawnienie mogłoby naruszać bezpieczeństwo państwa. Przedmiotem interpelacji jest ustalenie, czy deklarowany przez rząd harmonogram programu odpowiada jego rzeczywistemu zaawansowaniu oraz czy przyjęta koncepcja zapewnia osiągnięcie zakładanej zdolności obronnej w wymaganym czasie.

Wobec powyższego zwracam się do Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaki jest rzeczywisty, procentowy stopień realizacji programu „Tarcza Wschód“ na dzień udzielenia odpowiedzi na niniejszą interpelację, odrębnie w zakresie:
a) rozbudowy inżynieryjnej pasa granicznego,
b) zapór przeciwpancernych,
c) przygotowania miejsc składowania materiałów fortyfikacyjnych,
d) infrastruktury drogowej i mostowej,
e) systemów rozpoznania i detekcji,
f) infrastruktury logistycznej?
2. Ile kilometrów granicy z Federacją Rosyjską i Białorusią zostało do chwili obecnej faktycznie zabezpieczonych rozwiniętymi w terenie elementami kontrmobilności, a nie jedynie objętych planami, rozpoznaniem, dokumentacją lub zabezpieczeniem materiałowym?
3. Ile kilometrów granicy ma zostać zabezpieczonych takimi elementami do końca 2026 r., do końca 2027 r. oraz do końca 2028 r.?
4. Czy rząd podtrzymuje przyjęty na 2026 r. cel polegający na zakończeniu rozbudowy inżynieryjnej w strefie pasa granicznego do 400 m od granicy? Jeżeli tak, jaki procent tych prac został wykonany na dzień udzielenia odpowiedzi i czy MON ocenia, że cel zostanie osiągnięty w terminie?
5. Jak należy rozumieć oficjalną informację MON, że prace w rejonie Dąbrówki zostały „zakończone“, skoro według dokumentacji przedstawionej w materiale prasowym fizyczna linia zapór przeciwpancernych kończy się po stosunkowo krótkim odcinku? Czy jest to docelowy zakres zabezpieczenia tego rejonu, czy też planowana jest jego dalsza rozbudowa?
6. Jaka część przewidzianych dla programu zapór przeciwpancernych jest obecnie rozwinięta w terenie, a jaka pozostaje w magazynach lub innych miejscach składowania? Proszę o podanie danych procentowych lub zbiorczych, bez ujawniania lokalizacji mogących mieć znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.
7. Jaki czas przyjmuje MON jako niezbędny do przetransportowania i rozwinięcia zapór znajdujących się obecnie w magazynach na przewidzianych dla nich odcinkach granicy w przypadku gwałtownego wzrostu zagrożenia militarnego? Czy przeprowadzono pełnoskalowe ćwiczenia weryfikujące te założenia i jakie były ich rezultaty w zakresie czasu osiągnięcia gotowości?
8. Czy rząd dysponuje analizą ryzyka dotyczącą scenariusza, w którym czas strategicznego ostrzegania przed agresją będzie krótszy niż czas potrzebny do rozwinięcia przechowywanych w magazynach elementów fortyfikacyjnych? Jeżeli tak, jakie wnioski wynikają z tej analizy?
9. Na jakiej podstawie MON zakwalifikowało poszczególne odcinki granicy jako naturalnie trudno dostępne lub nieprzejezdne dla ciężkiego sprzętu („no-go“) i czy klasyfikacja ta została zweryfikowana z uwzględnieniem infrastruktury drogowej istniejącej po stronie rosyjskiej i białoruskiej oraz doświadczeń wojny rosyjsko-ukraińskiej?
10. Ile kilometrów nowych dróg na potrzeby programu „Tarcza Wschód“ wybudowano, ile kilometrów istniejących dróg wzmocniono oraz ile mostów, przepustów i innych obiektów inżynieryjnych dostosowano do przemieszczania ciężkiego sprzętu wojskowego od rozpoczęcia programu do chwili obecnej?
11. Czy informacje przedstawione w materiale Onetu, według których rzeczywiste umocnienia znajdują się obecnie jedynie na kilku kilometrach analizowanej granicy, są zdaniem rządu nieprawdziwe? Jeżeli tak, proszę wskazać – bez ujawniania informacji niejawnych – rzeczywistą skalę wykonanych dotychczas umocnień.
12. Jak rząd wyjaśnia różnicę między deklarowanym tempem realizacji jednego z najważniejszych programów obronnych państwa a stanem infrastruktury opisanym i udokumentowanym w materiale prasowym?
13. Ile środków finansowych faktycznie wydatkowano na program „Tarcza Wschód“ w latach: 2024, 2025 i od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 r., z podziałem na główne kategorie wydatków, oraz jaki procent całkowitego budżetu programu został dotychczas zakontraktowany i wydatkowany?
14. Czy rząd nadal gwarantuje zakończenie programu w zakładanym terminie do 2028 r., a w szczególności osiągnięcie celów pośrednich przewidzianych na koniec 2026 r. i 2027 r.? Jeżeli tak, jakie mierzalne zdolności obronne mają zostać osiągnięte odpowiednio na koniec każdego z tych lat?
15. Czy po publikacji z 30 lipca 2026 r. prezes Rady Ministrów, minister obrony narodowej lub Sztab Generalny Wojska Polskiego zarządzili weryfikację przedstawionych w niej informacji, w szczególności dotyczących rzeczywistego stanu umocnień, przygotowania dróg, czasu rozwinięcia zapór oraz zasadności kwalifikowania części granicy jako obszarów „no-go“? Jeżeli nie – dlaczego?
16. Czy rząd zamierza przedstawić Sejmowi RP kompleksową informację o rzeczywistym stanie realizacji programu „Tarcza Wschód“, obejmującą nie tylko wartość zawartych umów i liczbę zgromadzonych elementów fortyfikacyjnych, lecz przede wszystkim osiągnięty poziom rzeczywistej zdolności operacyjnej do obrony i blokowania kierunków potencjalnego natarcia?

Program „Tarcza Wschód“ nie może być oceniany wyłącznie przez pryzmat liczby zakupionych elementów, utworzonych magazynów, zawartych umów czy środków zapisanych w budżecie. Miarą jego skuteczności musi być rzeczywista zdolność Sił Zbrojnych RP do wykorzystania przygotowanej infrastruktury w czasie, jaki może pozostawić Polsce potencjalny przeciwnik.

W sytuacji, w której Federacja Rosyjska prowadzi wojnę przeciwko Ukrainie, a Polska stanowi państwo wschodniej flanki NATO, zasadnicze znaczenie ma zatem odpowiedź na pytanie, czy deklarowany harmonogram realizacji „Tarczy Wschód“ odpowiada rzeczywistemu tempu budowy zdolności obronnych państwa, czy też formalne wykonanie programu może wyprzedzać osiągnięcie jego faktycznej gotowości operacyjnej.