Interpelacja nr 18977

Szanowna Pani Minister!

W lipcu 2026 r. Najwyższa Izba Kontroli opublikowała wyniki kontroli dotyczącej organizacji opieki nad osobami starszymi w gminach wiejskich i miejsko-wiejskich. Ustalenia kontroli wskazują na szereg problemów systemowych, które w obliczu postępującego procesu starzenia się społeczeństwa wymagają pilnych działań na poziomie krajowym.

Jak wynika z raportu, udział osób starszych w populacji Polski wzrósł z około 17% w 2005 r. do ponad 26% w 2024 r., a prognozy wskazują, że do 2060 r. seniorzy będą stanowili ponad 38% mieszkańców kraju. Jednocześnie większość osób starszych deklaruje chęć jak najdłuższego pozostawania we własnym miejscu zamieszkania, co wymaga odpowiednio rozwiniętego systemu usług opiekuńczych świadczonych lokalnie.

Kontrola NIK wykazała jednak, że większość skontrolowanych gmin nie prowadzi systemowego rozpoznawania potrzeb seniorów, nie identyfikuje osób zagrożonych samotnością i wykluczeniem społecznym oraz reaguje dopiero po zgłoszeniu potrzeby przez samych zainteresowanych, ich rodziny lub inne instytucje. Ponadto jedynie 9 spośród 19 skontrolowanych gmin posiadało odrębne programy skierowane do seniorów.

Szczególnie niepokojące są dane dotyczące dostępności usług opiekuńczych. Z informacji przekazanych przez wojewodów wynika, że w ponad 12% gmin wiejskich i miejsko-wiejskich seniorzy nie mieli dostępu do podstawowych usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania, a w 185 gminach nie oferowano żadnej z form wsparcia przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej.

Raport zwraca również uwagę na opóźnienia w przekazywaniu środków finansowych na realizację programów rządowych, takich jak „Opieka 75+”, „Korpus Wsparcia Seniorów” czy „Senior+”. Powodowało to przerwy w świadczeniu usług, utrudniało zatrudnianie specjalistów oraz ograniczało możliwość planowania działań przez samorządy.

Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu wdrożenia wniosków pokontrolnych Najwyższej Izby Kontroli dotyczących organizacji opieki nad seniorami?

Czy ministerstwo planuje opracowanie ogólnopolskich standardów identyfikowania i monitorowania potrzeb osób starszych, w szczególności osób samotnych i zagrożonych wykluczeniem społecznym?

Czy prowadzone są analizy dotyczące liczby gmin, które nie realizują ustawowego obowiązku zapewnienia usług opiekuńczych dla seniorów? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie danych z podziałem na województwa.

Jakie działania zostaną podjęte wobec gmin, które nie zapewniają mieszkańcom ustawowo gwarantowanych form wsparcia?

Czy ministerstwo planuje zwiększenie finansowania programów wspierających usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania?

Czy planowana jest zmiana harmonogramu przekazywania środków w ramach programów „Opieka 75+”, „Korpus Wsparcia Seniorów” oraz „Aktywni Seniorzy - ASY”, tak aby umożliwić gminom ciągłą realizację usług od początku roku budżetowego?

Czy prowadzone są prace nad zmianą przepisów dotyczących programu „Aktywni Seniorzy - ASY”, które doprecyzują zasady utrzymania trwałości Dziennych Domów Senior+ i Klubów Senior+, zgodnie z rekomendacją Najwyższej Izby Kontroli?

Czy ministerstwo planuje zwiększenie wsparcia dla gmin wiejskich i miejsko-wiejskich, w których proces starzenia się społeczeństwa przebiega najszybciej, a dostęp do usług społecznych jest najbardziej ograniczony?

Z wyrazami szacunku

Posłanka Katarzyna Osos