Interpelacja nr 18972

Podsekretarz stanu Michał Baranowski, 24.08.2026

Odpowiedź w pliku (PDF): i18972-o1.pdf (PDF)

Podsekretarz stanu Wiesław Leśniakiewicz, 28.08.2026

Odpowiedź na interpelację nr 18972

w sprawie zapewnienia jednolitego stosowania przepisów dotyczących miejsc doraźnego schronienia

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 28-08-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 18972 pana posła Jarosława Krajewskiego oraz grupy posłów[1] w sprawie zapewnienia jednolitego stosowania przepisów dotyczących miejsc doraźnego schronienia uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie właściwości Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA)

Zgodnie z art. 82b ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane[2] organami właściwymi do gromadzenia danych dotyczących liczby postępowań o pozwolenie na budowę są organa administracji architektoniczno-budowlanej (starostowie/prezydenci miast na prawach powiatów), które prowadzą rejestr wniosków o pozwolenie na budowę i decyzji o pozwoleniu na budowę oraz rejestr zgłoszeń budowy. Organa te mają obowiązek przekazywania danych wprowadzonych do tych rejestrów do organu wyższego stopnia (wojewoda) oraz do organu centralnego, którym jest główny inspektor nadzoru budowlanego. Dane z powyższego rejestru są publicznie dostępne na stronie internetowej głównego inspektora nadzoru budowlanego przy pomocy wyszukiwarki Rejestru Wniosków, Decyzji i Zgłoszeń i pogrupowane według poszczególnych kategorii obiektów budowlanych.

Natomiast w kontekście informacji odnoszących się do liczby złożonych wniosków o zastosowanie rozwiązań zamiennych na podstawie art. 92a ust. 4 ustawy olioc informuję, że do Ministerstwa SWiA nie wpłynął żaden wniosek o udzielenie upoważnienia wojewodzie do udzielenia zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych w odniesieniu do obiektu, w którym ma być zorganizowane miejsce doraźnego schronienia (stan na 21 sierpnia 2026 r.)

Do Ministerstwa SWiA wpłynęły trzy wnioski na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane w związku z § 15 ust. 1 z uwzględnieniem ust. 6 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 4 listopada 2025 r. w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania[3], o udzielenie przez ministra SWiA organowi administracji architektoniczno-budowlanej upoważnienia do wyrażenia zgody na odstępstwo. Wnioski wpłynęły w drugiej połowie sierpnia 2026 r. i podlegają obecnie rozpatrzeniu.

Jednocześnie informuję, że zarówno podział, jak i wypłata środków przeznaczonych na finansowanie robót budowlanych związanych z obiektami zbiorowej ochrony odbywają się na zasadach określonych w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[4] (dalej: program). W punkcie 4.2 programu wskazano 6 kluczowych obszarów działania na lata 2025-2026. Zagadnienia związane z obiektami zbiorowej ochrony ujęto w Obszarze 1 „Obiekty zbiorowej ochrony“. Według stanu na 21 sierpnia 2026 r. Ministerstwo SWiA posiada wyłącznie zbiorcze dane dotyczące:

kwot przekazanych w konkretnych latach wojewodom na realizację działań z zakresu Obszaru 1;

kwot, które wojewodowie w konkretnych latach ostatecznie przeznaczyli na realizację działań ujętych w Obszarze 1, po dokonaniu dozwolonych przesunięć między obszarami wskazanymi w programie oraz

kwot, które zostały w danym roku faktycznie wydatkowane przez wojewodów z puli środków wskazanej w ww. punkcie (obliczonych na podstawie sumy kwot rozliczonych faktur lub, odpowiednio, kwot zawartych kontraktów).

Dane otrzymywane przez Ministerstwo SWiA od wojewodów są zagregowane i nie pozwalają na wskazanie, ile wniosków zostało złożonych przez poszczególne kategorie podmiotów realizujących inwestycje w obiektach zbiorowej ochrony i będących bezpośrednimi beneficjentami dotacji celowych. W tym miejscu należy wyjaśnić, że podmioty bezpośrednio realizujące inwestycje w obiekty zbiorowej ochrony składają wnioski o dofinansowanie do właściwych rzeczowo i miejscowo organów ochrony ludności (są to przede wszystkim wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast), które z kolei składają wnioski do wojewodów o udzielenie dotacji w ramach naborów organizowanych przez wojewodów na dany rok. Wojewodowie są zatem organami, które podejmują decyzję o przyznaniu bądź odmowie przyznania dotacji na realizację konkretnych inwestycji.

W świetle powyższych wyjaśnień oraz na podstawie danych znajdujących się w posiadaniu Ministerstwa SWiA informuję, że na zadania z Obszaru 1 „Obiekty zbiorowej ochrony“:

w 2025 r. przeznaczono łącznie 2 167 045 510 zł. Po dokonaniu przez wojewodów dozwolonych przesunięć między obszarami działania określonymi w programie wojewodowie postanowili ostatecznie przeznaczyć na wykonanie zadań z Obszaru 1 kwotę 588 328 552 zł;

w 2026 r. przeznaczono 3 346 157 229 zł.

Informuję również, że w toku realizacji programu na odprawach z wojewodami oraz dyrektorami wydziałów bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego urzędów wojewódzkich regularnie monitorowano kwestie zgłaszanych wątpliwości dotyczących m.in. inwestycji w budownictwo ochronne. Podniesione zagadnienia nie wymagały dodatkowych pisemnych stanowisk.

Ministerstwo SWiA pozostaje w kontakcie z przedstawicielami przedsiębiorców i strony społecznej, na bieżąco analizując przepisy prawa dotyczące budownictwa ochronnego.

Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego ewentualnego opracowania wspólnego stanowiska ministra SWiA oraz ministra finansów i gospodarki w zakresie stosowania nowych przepisów prawa do postępowań wszczętych pomiędzy 1 stycznia a 28 maja 2026 r., pragnę poinformować, że w ocenie MSWiA przepisy ustawy z dnia 14 maja 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz niektórych innych ustaw[5] wyczerpująco regulują stosowanie przepisów prawa w okresie przejściowym. Należy również zauważyć, że minister kierujący działem administracji rządowej nie jest uprawniony do wydawania wiążącej interpretacji przepisów prawa.

Wprowadzone do ustawy olioc przepisy są wzorowane na funkcjonujących już rozwiązaniach z zakresu prawa budowlanego i nie zidentyfikowano do tej pory trudności z ich stosowaniem. Dodatkowo Ministerstwo SWiA organizuje spotkania robocze z przedstawicielami przedsiębiorców, architektów, projektantów instalacji i urządzeń montowanych w budowlach ochronnych, organów nadzoru budowlanego, straży pożarnej oraz innych podmiotów uczestniczących w procesie budowlanym, pozostając w stałym kontakcie z przedstawicielami tych środowisk zawodowych.

Ministerstwo SWiA aktywnie uczestniczy we wszelkich formach dyskusji na temat stosowania nowych przepisów ustawy olioc, począwszy od roboczych spotkań wojewodów, przez udział w warsztatach, konferencjach i targach.

Jednocześnie należy wyjaśnić, że do rozstrzygnięć organów ochrony ludności dotyczących obiektów zbiorowej ochrony wydawanych na podstawie przepisów rozdziału 9 ustawy olioc, które mogą mieć znaczenie w kontekście zmiany właściciela obiektu zbiorowej ochrony, należą:

wydanie decyzji o uznaniu danego obiektu budowlanego albo jego części za budowlę ochronną (art. 88);

zawarcie porozumienia o uznaniu danego obiektu budowlanego albo jego części za budowlę ochronną (art. 87);

wydanie postanowienia o udzieleniu (lub odmowie udzielenia) zgody na zastosowanie rozwiązań zamiennych w obiektach umożliwiających zorganizowanie w nich miejsc doraźnego schronienia (art. 92a ust. 2);

wydanie decyzji o zwolnieniu z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej w budynku użyteczności publicznej (art. 93 ust. 2);

wydanie decyzji o wyrażeniu (bądź odmowie wyrażenia) zgody na zaprojektowanie i wykonanie kondygnacji podziemnej lub garażu podziemnego w sposób umożliwiający zorganizowanie w nim miejsca doraźnego schronienia o mniejszej pojemności (art. 94 ust. 4);

wydanie postanowienia o określeniu pojemności oraz kategorii odporności budowli ochronnej, jaką należy zapewnić w projektowanym obiekcie budowlanym, o którym mowa w art. 93 i 95 ustawy olioc (art. 95a ust. 3).

Większość wskazanych powyżej rozstrzygnięć (punkty c-f) jest wydawana przed uzyskaniem pozwolenia na budowę. Uzyskanie przez inwestora tych rozstrzygnięć służy realnie jednemu głównemu celowi – określeniu kształtu projektu budowlanego, który zostanie ostatecznie zatwierdzony decyzją o udzieleniu pozwolenia na budowę, a sama decyzja o pozwoleniu na budowę podlega przeniesieniu na inny podmiot na warunkach określonych w art. 40 ustawy – Prawo budowlane. W konsekwencji tego podmiot, który nabywa nieruchomość, w odniesieniu do której wydano już pozwolenie na budowę dotyczące konkretnej inwestycji, może uzyskać przeniesienie tej decyzji na swoją rzecz, natomiast wcześniejsze nabycie takiej nieruchomości powoduje konieczność rozpoczęcia procesu uzyskiwania pozwoleń od początku.

Jednocześnie informuję, że prace nad projektem rozporządzenia, które zostanie wydane na podstawie art. 93 ust. 4 ustawy olioc, znajdują się na końcowym etapie, a ich zakończenie jest planowane w trzecim kwartale 2026 r. W toku konsultacji publicznych projekt rozporządzenia został przekazany do opiniowania:

Polskiemu Związkowi Powiatów;

Polskiemu Związkowi Firm Deweloperskich;

Polskiej Izbie Architektów RP;

Polskiej Izbie Inżynierów Budownictwa;

Stowarzyszeniu Instytut Budownictwa Ochronnego.

W tym miejscu należy podkreślić, że obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowych warunków wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne[6] zostało czasowo utrzymane w mocy i nie występuje luka legislacyjna.

Należy również poinformować, że w poszczególnych ustępach przepisu art. 106 ustawy olioc określono zakres finansowania, wysokość finansowania (do 100% kosztów inwestycji zwiększonych w związku z koniecznością zapewnienia funkcji budowli ochronnej) oraz wskazano podmiot przekazujący dotację.

Ewentualne wątpliwości w zakresie szczegółowego sposobu stosowania wskazanego przepisu prawa mogą być związane z czasem potrzebnym na wykształcenie się praktyki sprawnego jego stosowania przez adresatów.

Podobnie jak w przypadku przepisów odnoszących się do wymogów technicznych Ministerstwo SWiA analizuje wpływające stanowiska dotyczące stosowania art. 106 ustawy olioc i w razie potrzeby zdecyduje o podjęciu działań zmierzających do jego uszczegółowienia.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Pani Małgorzaty Wassermann, pani Anny Schmidt, pani Lidii Czechak, pani Wioletty Marii Kulpy, pana Filipa Kaczyńskiego, pana Piotra Króla, pana Zbigniewa Krzysztofa Kuźmiuka, pana Waldemara Andzela, pani Agnieszki Anny Soin oraz pana Wiesława Krajewskiego.

[2] Dz. U. 2026 poz. 524 z późn. zm.

[3] Dz. U. 2025 poz. 1548

[4] przyjętym uchwałą nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 (M.P. 2025 poz. 541 z późn. zm.)

[5] Dz. U. 2026 poz. 646.

[6] Dz. U. 2025 poz. 1070.