Interpelacja nr 18812

Podsekretarz stanu Wiesław Leśniakiewicz, 20.08.2026

Odpowiedź na interpelację nr 18812

w sprawie procedur związanych z odnawianiem dokumentów tożsamości oraz potwierdzaniem obywatelstwa polskiego przez obywateli stale przebywających za granicą

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 20-08-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 18812 Pani Poseł Magdaleny Łośko w sprawie procedur związanych z odnawianiem dokumentów tożsamości oraz potwierdzaniem obywatelstwa polskiego przez obywateli stale przebywających za granicą, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że dokumentami potwierdzającymi polskie obywatelstwo danej osoby są: ważny dowód osobisty, ważny dokument paszportowy lub decyzja właściwego wojewody potwierdzająca posiadanie obywatelstwa polskiego.

Decyzja wojewody potwierdzająca posiadanie obywatelstwa polskiego ma bardzo istotne skutki w sferze prawnej i faktycznej. Osoba, której obywatelstwo polskie zostało potwierdzone, otrzymuje polskie dokumenty tożsamości, dostęp do szeregu zawodów zarezerwowanych wyłącznie dla obywateli polskich (służba wojskowa), jak również możliwość uzyskania pomocy w sytuacjach kryzysowych za granicą (ewakuacja). Ponadto osoba taka staje się jednocześnie obywatelem Unii Europejskiej (UE) ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Z opisanej przez Panią Poseł sytuacji wynika, że osoba, która od wielu lat nie posiadała ważnych polskich dokumentów tożsamości, zwróciła się do konsula Rzeczypospolitej Polskiej (RP) o wydanie paszportu. Natomiast konsul powziął wątpliwości, czy osoba ta nie utraciła obywatela polskiego, skoro przez wiele lat nie posiadała polskich dokumentów tożsamości. W związku z powyższym wezwał ją do przedłożenia decyzji potwierdzającej posiadanie obywatelstwa polskiego.

Postępowanie o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego jest uregulowane przepisami ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[1]. Zgodnie z art. 55 ust. 1 ww. ustawy, decyzję w sprawie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego lub jego utraty wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub ostatnie miejsce zamieszkania na terytorium RP osoby, której postępowanie dotyczy, a w przypadku braku tej podstawy – wojewoda mazowiecki.

Stosownie do art. 56 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wniosek o potwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa polskiego winien zawierać dane osoby, której potwierdzenie dotyczy, i jej wstępnych do drugiego stopnia oraz informacje o istotnych okolicznościach niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Do ustalenia podstawy nabycia i utraty obywatelstwa polskiego miarodajne są przepisy prawa obowiązujące w chwili zdarzenia lub czynności, na skutek których nastąpiło nabycie lub utrata obywatelstwa z mocy prawa lub decyzji właściwego organu.

W trakcie postępowania wojewoda dąży do ustalenia, czy dana osoba nabyła kiedykolwiek polskie obywatelstwo i na jakiej podstawie prawnej, a następnie czy go nie utraciła do dnia wydania decyzji. Jeżeli wnioskodawca posiadał w przeszłości ważne polskie dokumenty tożsamości nie jest zobowiązany do wypełnienia II i III części formularza wniosku (m.in. życiorysów rodziców i dziadków).

Należy podkreślić, że nie ma rejestru obywateli polskich, który pozwalałby na jednoznaczne i szybkie ustalenie obywatelstwa polskiego danej osoby. Organy administracji wykorzystują w tym celu szereg innych rejestrów np. rejestr PESEL, Rejestr Dowodów Osobistych, czy też centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego. W tym miejscu warto nadmienić, że centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego zawiera informacje o osobach, które wystąpiły z wnioskiem o wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego, ale jedynie po 1 lipca 2001 r.

W postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, ciężar dowodowy wykazania tych danych i okoliczności pozostaje po stronie wnioskodawców, bowiem na mocy art. 56 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim, są oni obowiązani dołączyć dokumenty potwierdzające dane i informacje zawarte we wniosku. Wyjątek stanowi sytuacja, gdy uzyskanie tych dokumentów przez wnioskodawców napotyka trudne do przezwyciężenia przeszkody.

Dokumenty te, dla swej wiarygodności, powinny być przedłożone w formie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii. Ponadto, zgodnie z art. 12 ustawy o obywatelstwie polskim, wnioski, oświadczenia i dokumenty wymagane w sprawach uregulowanych w ustawie, sporządzone w języku obcym, składa się wraz z ich tłumaczeniem na język polski sporządzonym lub poświadczonym przez tłumacza przysięgłego lub przez konsula, chyba że umowa międzynarodowa, którą Rzeczypospolita Polska jest związana, stanowi inaczej.

Obowiązująca ustawa o obywatelstwie polskim nie określa dokumentów, które należy załączyć do wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego. Kluczowe jest, by wskazywały one wiarygodnie na fakty skutkujące nabyciem i posiadaniem obywatelstwa polskiego przez osobę, której dotyczy postępowanie np. stare dowody osobiste, paszporty, książeczki wojskowe lub inne dokumenty z wpisem dotyczącym obywatelstwa lub nawet potwierdzających fakt zamieszkiwania w Polsce. Katalog tych dokumentów nie ma charakteru zamkniętego i organ rozpatrujący sprawę jest uprawniony do wzywania wnioskodawcy do uzupełnień materiału dowodowego.

Wnioskodawca może działać (w tym złożyć przedmiotowy wniosek) osobiście lub za pośrednictwem pełnomocnika – w tym przypadku należy do wniosku załączyć oryginał lub uwierzytelnioną za zgodność z oryginałem kopię dokumentu pełnomocnictwa.

Przedstawiając powyższe należy podkreślić, że w postępowaniu o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, zakres wymaganych dokumentów oraz udzielanych wyjaśnień i informacji zależy od indywidualnego charakteru sprawy. Dla przykładu, w przypadku kilkunastoletniego dziecka, którego oboje rodziców posiadało ważne polskie dokumenty tożsamości w dacie urodzenia się dziecka i w dacie złożenia wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego, wymagany jest minimalny zakres dokumentów i informacji. Natomiast w przypadkach osób, które wyjechały z Polski w latach 70. XX w. i od tego czasu nie posiadały polskich dokumentów tożsamości, niezbędne jest przedłożenie wielu dokumentów m.in. zagranicznych dotyczących nabycia obcego obywatelstwa oraz przeprowadzenie szerokiej kwerendy archiwalnej.

Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego obywateli polskich stale przebywających za granicą, których dokumenty utraciły ważność informuję że w przypadku prowadzenia postępowania o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez osoby, które posiadały w przeszłości ważne polskie dokumenty tożsamości, co do zasady, nie ma konieczności przedkładania dokumentów dotyczących ich rodziców i dziadków. Natomiast może zdarzyć się sytuacja, w której wojewoda dojdzie do przekonania, że osoba ta wprawdzie posiadała polskie dokumenty tożsamości, jednak zostały one wydane bez podstawy prawnej (np. nigdy nie nabyła obywatelstwa polskiego lub je wcześniej utraciła). W takich przypadkach, niezbędne jest przeprowadzenie szerokiego postępowania wyjaśniającego dotyczącego również rodziców lub nawet dziadków wnioskodawcy. Należy podkreślić, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie.

Natomiast zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych[2] obowiązek posiadania dowodu osobistego spoczywa na pełnoletnim obywatelu RP zamieszkującym na jej terytorium. Natomiast obywatel polski zamieszkujący poza granicami RP jest uprawniony do posiadania dowodu osobistego. Dla tej grupy osób podstawowym dokumentem tożsamości pozostaje dokument paszportowy, o który mogą ubiegać się u konsula. Tym samym osobom zamieszkującym poza granicami kraju zapewniono realną możliwość posiadania ważnego dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz obywatelstwo polskie.

Na podstawie przepisów ustawy o dowodach osobistych wniosek o wydanie dowodu osobistego składa się osobiście w siedzibie organu dowolnej gminy na terytorium RP lub przez Internet przy użyciu usługi elektronicznej. Wnioskodawca powyżej 12. roku życia po złożeniu wniosku o wydanie dowodu osobistego przez Internet obowiązany jest w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku zgłosić się do organu gminy, do której przesłał wniosek, w celu złożenia odcisków palców i odwzorowania własnoręcznego podpisu.

Jednocześnie ustawa o dowodach osobistych nakłada na organ gminy obowiązek potwierdzenia tożsamości i obywatelstwa osoby ubiegającej się o wydanie dowodu osobistego[3]. Tożsamość i obywatelstwo jest potwierdzana na podstawie ważnego dowodu osobistego lub ważnego dokumentu paszportowego, a w przypadku osoby, która nabyła obywatelstwo polskie – na podstawie dokumentu podróży lub innego dokumentu stwierdzającego tożsamość, albo danych zawartych w rejestrze PESEL oraz w Rejestrze Dowodów Osobistych, jeżeli osoba ta nie posiada tych dokumentów. Natomiast w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do obywatelstwa osoby, której ma być wydany dowód osobisty, na podstawie art. 29b ustawy o dowodach osobistych, organ gminy może potwierdzić te dane w centralnym rejestrze danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego lub żądać przedłożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego.

W związku z powyższym posiadanie obywatelstwa polskiego jest warunkiem do otrzymania dowodu osobistego. Ocena, czy w danej sprawie indywidualnej, zachodzą uzasadnione wątpliwości co do posiadania obywatelstwa polskiego przez osobę ubiegającą się o wydanie dowodu osobistego, należy do wyłącznej właściwości organu gminy przyjmującego wniosek. Również do tego organu należy wybór sposobu potwierdzenia danych dotyczących obywatelstwa polskiego, organ ten powinien jednak uwzględnić stan faktyczny danej sprawy. Jeżeli w danej sprawie wystarczające do rozstrzygnięcia wątpliwości w zakresie posiadania obywatelstwa polskiego przez osobę ubiegającą się o wydanie dowodu osobistego może okazać się potwierdzenie danych w centralnym rejestrze danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego, organ gminy po zarejestrowaniu wniosku o wydanie dowodu osobistego w systemie powinien w pierwszej kolejności wystąpić do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o potwierdzenie danych w tym rejestrze.

Wymóg potwierdzenia obywatelstwa polskiego związany jest wyłącznie z uzasadnionymi wątpliwościami co do obywatelstwa osoby, której ma być wydany dowód osobisty. W procesie wydawania dowodu osobistego nie ma znaczenia, z jakich względów osoba nie posiada od dłuższego czasu dowodu osobistego.

Analogiczne zasady obowiązują w przypadku dokumentów paszportowych regulowanych w ustawie z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych[4].

Posiadanie dokumentu paszportowego jest prawem obywatela polskiego, a nie jego obowiązkiem. Dlatego każda osoba według własnego uznania podejmuje decyzję w jakiej dacie będzie ubiegać się o wydanie dokumentu paszportowego.

Jeżeli upłynął okres ważności paszportu wówczas jego posiadacz (według ustawy o dokumentach paszportowych jest to osoba, której dane zawiera odebrany dokument paszportowy) może złożyć wniosek o wydanie kolejnego (nowego) paszportu[5]. Należy przy tym zauważyć, że posiadacz paszportu może złożyć wniosek o wydanie dla niego kolejnego takiego dokumentu jeszcze przed datą upływu ważności dotychczas posiadanego paszportu. Może to uczynić w każdym czasie (samodzielnie decyduje co do daty wniesienia wniosku paszportowego; taki wniosek może być wniesiony np. tydzień albo miesiąc bądź jeszcze wcześniej przed upływem daty ważności dotychczasowego dokumentu paszportowego). Jednocześnie należy wyjaśnić, że wniesienie wniosku o wydanie kolejnego paszportu nie ma wpływu na ważność dotychczasowego – ważnego – paszportu, bowiem jest on unieważniany dopiero w dacie odbioru kolejnego (nowego) paszportu, o ile wcześniej nie upłynął okres jego ważności bądź nie został unieważniony.

Obywatelstwo osoby wnioskującej o polski dokument paszportowy musi być potwierdzone przez organ paszportowy w sposób pewny. Sposoby takiego potwierdzania zostały literalnie i enumeratywnie wskazane przez ustawodawcę w ustawie o dokumentach paszportowych.

Co istotne, potwierdzanie obywatelstwa przez organy paszportowe, o którym mowa w ustawie o dokumentach paszportowych nie jest tożsame – proceduralnie – z potwierdzaniem posiadania obywatelstwa polskiego uregulowanym w ustawie o obywatelstwie polskim.

Zgodnie bowiem z przepisami ustawy dokumentach paszportowych organ paszportowy potwierdza obywatelstwo wnioskodawcy lub osoby, której ma być wydany dokument paszportowy, na podstawie ważnego dokumentu paszportowego lub ważnego dowodu osobistego, o ile został wydany[6]. Wskazany organ może potwierdzić obywatelstwo wnioskodawcy lub osoby, której ma być wydany dokument paszportowy, na podstawie danych zawartych w Rejestrze Dokumentów Paszportowych, w rejestrze PESEL oraz w Rejestrze Dowodów Osobistych[7]. Organ paszportowy w celu ustalenia obywatelstwa osoby, której ma być wydany dokument paszportowy może żądać podania nazwiska rodowego oraz poprzednich nazwisk tej osoby, jeżeli były zmieniane; a także imion, nazwisk i nazwisk rodowych matki i ojca tej osoby[8]. Natomiast w przypadku uzasadnionych wątpliwości co do tożsamości osoby, której ma być wydany dokument paszportowy, jej obywatelstwa lub innych danych niezbędnych do złożenia wniosku o wydanie dokumentu paszportowego, organ paszportowy może potwierdzić te dane w rejestrze stanu cywilnego, o którym mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego[9], w centralnym rejestrze danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, lub może żądać przedłożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego przez osobę, której ma być wydany dokument paszportowy, wydanego na podstawie przepisów ustawy o obywatelstwie polskim[10].

Należy podkreślić, że organ paszportowy, do którego został wniesiony wniosek paszportowy jest wyłącznym gospodarzem postępowania wszczętego takim wnioskiem i na nim spoczywa obowiązek dokładnego wyjaśnienia/ustalenia stanu faktycznego procedowanej przez niego sprawy. Organ ten zatem podejmuje w tym zakresie (przewidziane prawem) stosowne czynności i wyłącznie on decyduje czy – w świetle dokumentów oraz informacji/danych, do których ma dostęp bądź którymi dysponuje – można przyjąć, że zostało potwierdzone obywatelstwo osoby dla której ma być wydany dokument paszportowy.

Ponadto, każda sprawa paszportowa jest indywidualna (nawet podobne stany faktyczne spraw nie oznaczają automatycznie, że sprawy są takie same). Tym samym organy paszportowe w każdej sprawie poddają analizie okoliczności faktyczne stanowiące podstawę podjęcia rozstrzygnięcia (co do wydania albo odmowy wydania dokumentu paszportowego) w powiązaniu z przepisami dotyczącymi kwestii paszportowych.

Reasumując, organy paszportowe (zarówno krajowe, jak i konsul) z woli ustawodawcy mają prawo wzywać osobę, której ma być wydany dokument paszportowy, do przedłożenia dokumentu potwierdzającego posiadanie obywatelstwa polskiego wydanego na podstawie przepisów ustawy o obywatelstwie polskim. Czynią to jeżeli w ich ocenie istnieją uzasadnione wątpliwości co do obywatelstwa osoby, której ma być wydany dokument paszportowy.

Powyższe regulacje związane z wydawaniem dokumentów tożsamości należy uznać za zasadne i nie wymagające zmian.

Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego odnawiania polskich dokumentów tożsamości informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dysponuje danymi statystycznymi w zakresie liczby obywateli polskich stale przebywających za granicą lub posiadających podwójne obywatelstwo, którzy nie posiadają ważnego dowodu osobistego. Dane dotyczące dokumentów paszportowych również nie są gromadzone.

W tym miejscu warto nadmienić, że jeżeli posiadacz dokumentu tożsamości przekazał do Rejestru Danych Kontaktowych (art. 20h i nast. ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne[11]) dane dotyczące adresu poczty elektronicznej lub numeru telefonu komórkowego, na wskazany przez niego adres e-mail lub numer telefonu otrzymuje on powiadomienie o zbliżającym się upływie terminu ważności dowodu osobistego lub dokumentu paszportowego (lub unieważnieniu dokumentu), niezależnie od miejsca zamieszkania (w kraju czy za granicą).

Z kolei w kwestii dotyczącej wydawania dokumentów tożsamości w okresie pandemii należy zauważyć, że wpływ ograniczeń wywołanych pandemią na możliwość wydawania dokumentów tożsamości był analizowany na bieżąco. Niemniej warto podkreślić, że możliwość uzyskania dokumentu tożsamości w tym okresie została utrzymana.

Ponadto w kontekście zagadnienia dotyczącego obywateli Polskich stale przebywających za granicą lub posiadających podwójne obywatelstwo warto zauważyć, że przepisy ustawy o obywatelstwie polskim zawierają zasadę wyłączności obywatelstwa polskiego[12], która wiąże się ściśle z problemem podwójnego (lub wielokrotnego) obywatelstwa. Obywatel polski może posiadać kilka obywatelstw, tzn. obywatelstwo polskie i równocześnie obywatelstwo innego państwa. Przepisy prawa nie ograniczają liczby posiadanych obcych obywatelstw i nie ma znaczenia, czy są to obywatelstwa Państw Członkowskich UE czy też inne. Oznacza to wprost, że każdy polski obywatel może nabyć i posiadać obce obywatelstwa bez względu na ich liczbę.

Należy jednak pamiętać, że nawet wówczas posiada on wobec RP takie same prawa i obowiązki, jak osoba posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie. Nie może zatem wobec władz polskich powoływać się ze skutkiem prawnym na posiadane równocześnie obywatelstwo obce lub na wynikające z niego prawa i obowiązki. W praktyce oznacza to, że wobec organów polskich, na przykład polskiej Straży Granicznej, urzędów w Polsce czy też w polskim konsulacie musi zawsze powoływać się na polskie obywatelstwo i okazywać ważny polski paszport lub polski dowód osobisty.

W konsekwencji osoba o podwójnym obywatelstwie nie ma obowiązku informowania urzędów polskich o nabyciu lub posiadaniu innych obywatelstw. We wszystkich polskich rejestrach osoba taka figuruje wyłącznie jako obywatel polski, a informacje o posiadanym obcym obywatelstwie nie są gromadzone.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1611.

[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1753, z późn. zm.

[3] art. 29a ust. 1 ustawy o dowodach osobistych

[4] Dz. U. z 2026 r. poz. 196.

[5] Zarówno ustawa o dokumentach paszportowych jak i ustawa o dowodach osobistych nie przewidują instytucji odnowienia tych dokumentów tożsamości.

[6] art. 38 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych.

[7] art. 38 ust. 3 ustawy o dokumentach paszportowych.

[8] art. 38 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych.

[9] Dz. U. z 2026 r. poz. 393.

[10] art. 40 ustawy o dokumentach paszportowych.

[11] Dz. U. z 2025 r. poz. 1703, z późn. zm.

[12] art. 3 ustawy o obywatelstwie polskim