Interpelacja nr 18686

Sekretarz stanu Henryk Kiepura, 12.08.2026

Odpowiedź na interpelację nr 18686

w sprawie trwałości finansowej branżowych centrów umiejętności po zakończeniu finansowania z Krajowego Planu Odbudowy

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 12-08-2026

Szanowni Państwo Posłowie,

odpowiadając na państwa interpelację z 21 lipca 2026 r. w sprawie trwałości finansowej branżowych centrów umiejętności po zakończeniu finansowania z Krajowego Planu Odbudowy, przekazuję poniższe informacje.

Formalną decyzję o odblokowaniu i wypłacie środków z KPO podjęła Komisja Europejska w lutym 2024 r., pozytywnie akceptując pierwszy polski wniosek o płatność, wysłany do Komisji Europejskiej 15 grudnia 2023 r. przez Radę Ministrów pod przewodnictwem pana premiera Donalda Tuska.

Jednocześnie do grudnia 2023 r. w wyniku ogłoszonych trzech naborów w projekcie wystąpiło zagrożenie nieosiągnięcia wskaźnika utworzenia 120 BCU, w związku z tym nowe kierownictwo MEN podjęło decyzję o uruchomieniu dodatkowych naborów, w efekcie czego wskaźnik został osiągnięty w 102 %.

Ad 1. Jaki jest wymagany okres trwałości poszczególnych projektów BCU i jakie obowiązki w tym czasie spoczywają na organach prowadzących?

Okres trwałości przedsięwzięcia, tj. funkcjonowania BCU utworzonych w ramach konkursu pn. Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs), wynosi trzy lata od chwili zaprzestania finansowania BCU ze środków z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności. W przypadku 10 BCU to finansowanie zakończyło się 30 września 2025 r., natomiast w przypadku pozostałych BCU (114) – 30 czerwca 2026 r.

Biorąc pod uwagę, że BCU są jednostkami systemu oświaty, zadania organu prowadzącego taką placówkę systemu oświaty określone zostały w art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] (dalej: ustawa – Prawo oświatowe).

Ad 2. Ile wynoszą obecne roczne koszty funkcjonowania każdego centrum?

Koszty funkcjonowania BCU zależą m.in. od specyfiki danej branży, wielkości bazy dydaktycznej, liczby prowadzonych szkoleń oraz realnych wydatków bieżących.

W okresie od 1 października 2025 r. do 31 grudnia 2025 r. i od 1 stycznia 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. (w przypadku 10 BCU) oraz w okresie od 1 lipca 2026 r. do 31 grudnia 2026 r. (w przypadku pozostałych BCU) funkcjonowanie BCU utworzonych w ramach cytowanego na wstępie konkursu dofinansowywane było i jest środkami z rezerwy celowej poz. 26 utworzonej w budżecie państwa.

Biorąc powyższe pod uwagę, niemożliwe jest wskazanie rocznego kosztu funkcjonowania BCU, gdyż żadne z nich nie korzystało jeszcze ze środków z budżetu państwa przez okres całego roku.

Ad 3. Jaką część kosztów stanowią wynagrodzenia, energia, serwis urządzeń, materiały szkoleniowe, ubezpieczenia, administracja oraz utrzymanie budynków?

Ministerstwo Edukacji Narodowej nie prowadzi takiej statystyki. Przekazywanie środków z rezerwy celowej poz. 26 (na dofinansowanie funkcjonowania BCU) poszczególnym jednostkom samorządu terytorialnego, które są organem prowadzącym lub rejestrującym poszczególne BCU, regulują przepisy art. 145a-145j ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych[2]. Środki te, w formie dotacji celowej przekazywane są przez wojewodę. Jednostka samorządu terytorialnego sporządza i przekazuje do wojewody, który udzielił dotacji, w terminie do końca lutego roku następującego po roku, w którym dotacja została udzielona, roczne rozliczenie wykorzystania dotacji za poprzedni rok budżetowy. Tryb i sposób rozliczania dotacji określa rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 12 grudnia 2025 r. w sprawie rozliczania dotacji celowej na dofinansowanie funkcjonowania branżowych centrów umiejętności[3] .

Ad 4. Jaka część kosztów działalności jest obecnie pokrywana ze środków KPO, budżetu państwa, środków samorządowych oraz innych źródeł?

Obecnie wydatki żadnego z BCU nie są pokrywane ze środków KPO. W 2025 r. na dofinansowanie funkcjonowania 10 BCU przekazane zostały środki z rezerwy celowej poz. 26 w wysokości 2 500 000 zł, natomiast w 2026 r. środki w wysokości 64 821 696 zł. Jak wskazano wyżej, z wykorzystania tych środków jednostki samorządu terytorialnego rozliczają się bezpośrednio z wojewodą. Nie mają obowiązku składania jakichkolwiek sprawozdań w tym zakresie do ministra edukacji. MEN nie posiada informacji o wysokości dodatkowych środków przekazywanych BCU przez samorządy czy pochodzących z innych źródeł.

Ad 5. Jakie finansowanie zostanie zapewnione BCU po zakończeniu wsparcia w ramach KPO?

Po zakończeniu finansowania BCU ze środków KPO (od 1 października 2025 r. w przypadku 10 BCU oraz od 1 lipca 2026 r. w przypadku pozostałych 114 BCU) dofinansowanie funkcjonowania wszystkich BCU tworzących ogólnopolską sieć BCU do końca 2026 r. odbywa się w ramach środków z rezerwy celowej poz. 26 utworzonej w budżecie państwa, na zasadach określonych w art. 145b ust. 5 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych.

Niezależnie od środków z rezerwy celowej na dofinansowanie funkcjonowania, każde BCU po zakończeniu finansowania środkami z KPO otrzymuje środki na branżowe szkolenia zawodowe organizowane dla uczniów i słuchaczy szkół prowadzących kształcenie zawodowe. W przypadku BCU, dla których jednostka samorządu terytorialnego jest organem prowadzącym lub rejestrującym (108 BCU), w 2026 r. i w kolejnych latach – w ramach kwoty potrzeb oświatowych lub dotacji, a w przypadku BCU prowadzonych przez ministra klimatu i środowiska (1 BCU), ministra rolnictwa i rozwoju wsi (13 BCU) oraz ministra spraw wewnętrznych i administracji (2 BCU) – w ramach cytowanej rezerwy celowej poz. 26 w okresie od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r.

Od 1 stycznia 2027 r. w przypadku BCU, dla których jednostka samorządu terytorialnego jest organem prowadzącym lub rejestrującym, zarówno finansowanie funkcjonowania, jak i branżowych szkoleń zawodowych dla uczniów lub słuchaczy szkół prowadzących kształcenie zawodowe odbywać się będzie w ramach kwoty potrzeb oświatowych lub dotacji, natomiast w przypadku wskazanych ministrów oba zadania finansowane będą w ramach środków z budżetów tych ministrów.

Ad 6. Czy MEN zagwarantuje w budżecie państwa środki pozwalające na utrzymanie pełnej działalności centrów?

Zgodnie z obowiązującymi regulacjami ustawowymi MEN zapewnia środki na dofinansowanie działalności BCU, a w przypadku, gdy organem prowadzącym BCU jest właściwy minister – środki te zapewnia właściwy resort.

Ad 7. Jak będzie obliczana wysokość dotacji dla publicznych i niepublicznych BCU i czy uwzględni ona faktyczne koszty funkcjonowania specjalistycznych pracowni?

Zgodnie z przyjętym w MEN algorytmem w 2026 r. minister edukacji dokonał podziału środków z wyżej wymienionej rezerwy celowej poz. 26 w taki sposób, że każde z 10 BCU tworzących ogólnopolską sieć BCU, których finansowanie ze środków KPO zakończyło się 30 września 2025 r., otrzymało dofinansowanie w formie dotacji celowej na pokrycie wydatków bieżących w 2026 r. w wysokości 967 488 zł. Z kolei każde z pozostałych 114 BCU tworzących ogólnopolską sieć BCU, których finansowanie ze środków KPO zakończyło się 30 czerwca 2026 r., otrzymało dofinansowanie na pokrycie wydatków bieżących w 2026 r. w wysokości 483 744 zł. Rozdysponowanie otrzymanej kwoty dotacji celowej na pokrycie kosztów realizacji zadań przypisanych BCU należy do kompetencji dyrektora BCU.

Ad 8. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę kosztów, które po zakończeniu projektów będą ponosiły powiaty? Proszę o przedstawienie wyników tej analizy.

Taką analizę mogły przeprowadzić organa prowadzące szkoły i placówki przed przystąpieniem do konkursu na utworzenie i wsparcie funkcjonowania BCU.

Ad 9. Czy organa prowadzące zgłaszały obawy dotyczące braku środków na dalsze funkcjonowanie centrów? Ile takich sygnałów wpłynęło do MEN?

Do chwili obecnej do MEN nie wpłynęły sygnały od jednostek samorządu terytorialnego prowadzących BCU o niewystarczających środkach na funkcjonowanie tych BCU.

Ad 10. Czy którykolwiek organ prowadzący poinformował o możliwości ograniczenia działalności, redukcji zatrudnienia albo rezygnacji z prowadzenia BCU po zakończeniu finansowania?

Żaden z organów prowadzących BCU nie informował MEN o możliwości ograniczenia działalności, redukcji etatów czy też rezygnacji z prowadzenia BCU po zakończeniu dofinansowania funkcjonowania BCU środkami z dotacji celowej pochodzącej ze środków rezerwy celowej poz. 26 wydzielonej w budżecie państwa.

Ad 11. Ile centrów ma przygotowane wieloletnie plany finansowe i modele dalszego funkcjonowania?

O gospodarce finansowej oraz funkcjonowaniu poszczególnych BCU decydują organa prowadzące te BCU, które zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe sprawują nadzór nad ich działalnością w zakresie spraw finansowych i administracyjnych, z uwzględnieniem odrębnych przepisów.

Ad 12. Jak zostaną sfinansowane naprawy, serwis, aktualizacje oprogramowania i wymiana kosztownego sprzętu po upływie gwarancji?

Ad 13. Czy dokonano analizy przewidywanego zużycia technologicznego zakupionych urządzeń i kosztów ich wymiany?

Odpowiadając łącznie na pytania nr 12 i 13 uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 10 ustawy – Prawo oświatowe organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność i do jego zadań należy m.in.:

1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;

2) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych.

Biorąc pod uwagę, że o gospodarce finansowej danej placówki decyduje organ prowadzący tę placówkę, analiza kosztów związanych z utrzymaniem oprogramowania oraz zakupionego w ramach konkursu wyposażenia mogła zostać przeprowadzona przez organa prowadzące szkoły i placówki jeszcze przed przystąpieniem do konkursu na utworzenie i wsparcie funkcjonowania BCU, tj. przed podjęciem decyzji o tym, jakie oprogramowanie i wyposażenie będzie nabywane w ramach środków pozyskanych z tego konkursu.

Ad 14. Czy BCU będą mogły prowadzić odpłatną działalność szkoleniową albo komercyjnie udostępniać infrastrukturę? Jakie będą zasady takiej działalności?

Ad 15. Jak ministerstwo zagwarantuje, że rozwój działalności odpłatnej nie ograniczy bezpłatnego dostępu uczniów, nauczycieli i osób potrzebujących przekwalifikowania?

Odpowiadając łącznie na pytania nr 14 i 15, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 117 ust. 7 i 8 ustawy – Prawo oświatowe publiczne BCU mogą pobierać opłaty za kształcenie prowadzone w ramach branżowego szkolenia zawodowego i kursu, o którym mowa w art. 117 ust. 1a pkt 5 ustawy – Prawo oświatowe, jednak opłata ta nie może przekraczać ponoszonych kosztów kształcenia w danej formie pozaszkolnej. Dodatkowo ustawodawca wskazał, że opłata nie może być pobierana od uczniów i słuchaczy szkół prowadzących kształcenie zawodowe uczestniczących w branżowych szkoleniach zawodowych – w tym przypadku BCU otrzymuje dofinansowanie w ramach kwoty potrzeb oświatowych.

Opłaty nie mogą być również pobierane od uczestników:

turnusów dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników, które dofinansowywane są w ramach łącznej kwoty potrzeb oświatowych, oraz

szkoleń branżowych nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych i nauczycieli praktycznej nauki zawodu – źródła finansowania tych szkoleń zostały wskazane w art. 70c ust. 11 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela[4].

Biorąc powyższe pod uwagę, publiczne BCU w okresie trwałości przedsięwzięcia oraz w kolejnych latach funkcjonowania mogą, w oparciu o przepisy art. 117 ust. 7 i 8 ustawy – Prawo oświatowe, pobierać opłaty od uczestników:

branżowych szkoleń zawodowych, innych niż uczniowie i słuchacze szkół prowadzących kształcenie zawodowe,

kursów, o którym mowa w art. 117 ust. 1a pkt 5 ustawy – Prawo oświatowe – uczestniczących zarówno w kursach wskazanych w § 5 ust. 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 października 2023 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych[5], tj. przygotowujących do uzyskania kwalifikacji sektorowej, jak również w kursach wskazanych w § 5 ust. 2 pkt 1 tego rozporządzenia.

Podejmując decyzję o pobieraniu opłat za ww. szkolenia i kursy, należy jednak mieć na względzie, przepisy UE dotyczące pomocy publicznej. Zgodnie z przepisami budynki i wyposażenie BCU mogą być wykorzystywane do dwóch różnych celów (infrastruktura o podwójnym zastosowaniu):

działalności podstawowej (niegospodarczej) – realizacja zadań wynikających z przepisów oświatowych,

działalności dodatkowej (gospodarczej) – np. organizacja płatnych szkoleń, wynajem pomieszczeń.

Aby dofinansowanie z KPO przekazane na utworzenie BCU nie zostało uznane za niedozwoloną pomoc publiczną, działalność dodatkowa (gospodarcza) musi mieć charakter czysto pomocniczy i nie może przekroczyć 20 % całkowitej rocznej wydajności (pkt. 207 Zawiadomienia Komisji w sprawie pojęcia pomocy państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej /Dz. Urz. UE C 262/01 z 19.07.2016/).

Ad 16. Czy dopuszcza się zamknięcie albo przekształcenie BCU po zakończeniu okresu trwałości projektu? Co stanie się wówczas z zakupionym sprzętem i nieruchomościami?

BCU są placówkami systemu oświaty i funkcjonują na zasadach określonych w przepisach oświatowych.

Zgodnie z art. 46c ust. 3 ustawy – Prawo oświatowe BCU może być zlikwidowane, jeżeli z wykazu dziedzin zawodowych[6] usunięta zostanie dziedzina zawodowa, w zakresie której dane BCU prowadzi działalność. W takim przypadku organ prowadzący może zlikwidować to centrum albo przekształcić w inną placówkę (placówkę kształcenia ustawicznego, centrum kształcenia zawodowego) lub szkołę prowadzącą kształcenie zawodowe.

Ad 17. Czy przygotowano procedurę działania na wypadek niewypłacalności albo rezygnacji organu prowadzącego?

Zakładanie BCU czy też rezygnacja z jego prowadzenia po zakończeniu trwałości rezultatów przedsięwzięcia jest autonomiczną decyzją podejmowaną przez organ prowadzący dane BCU (minister właściwy, jednostka samorządu terytorialnego, osoba prawna inna niż jednostka samorządu terytorialnego, osoba fizyczna). Biorąc pod uwagę, że BCU jest placówką w rozumieniu przepisów oświatowych, do jej likwidacji stosuje się takie same przepisy jak w przypadku likwidacji innych typów placówek systemu oświaty.

Ad 18. Czy ministerstwo planuje dodatkowy program finansowy służący utrzymaniu i modernizacji BCU w latach 2027–2030?

Ministerstwo prowadzi prace nad zaplanowaniem działań w obszarze edukacji, w tym kształcenia zawodowego, na lata 2028–2034, w ramach nowej perspektywy finansowej UE. Jednym z przewidywanych kierunków działań jest inwestycja zakładająca zarówno rozwój istniejących, jak i tworzenie nowych branżowych centrów umiejętności. Celem inwestycji będzie dalsze wzmacnianie systemu kształcenia zawodowego oraz dostosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb rynku pracy i rozwoju gospodarki. Szczegółowe rozwiązania będą uzależnione od wyników prowadzonych prac programowych oraz ustaleń dotyczących przyszłych ram finansowych.

Ad 19. Jaki jest szacowany łączny koszt funkcjonowania całej sieci BCU w kolejnych pięciu latach i z jakich źródeł zostanie on pokryty?

Koszt dofinansowania działalności BCU, dla których jednostka samorządu terytorialnego jest organem prowadzącym lub rejestrującym, od 2027 r. został oszacowany i wskazany w Ocenie Skutków Regulacji do ustawy z dnia 30 sierpnia 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw[7], która wprowadziła BCU do systemu oświaty. Koszty te przedstawiają się następująco:

lata 2027-2028 – każdego roku po 105 mln zł kwota potrzeb oświatowych na funkcjonowanie BCU oraz po 18 mln zł w ramach kwoty potrzeb oświatowych na branżowe szkolenia zawodowe dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe,

lata 2029-2031– każdego roku po 109 mln zł kwota potrzeb oświatowych na funkcjonowanie BCU oraz po 18,7 mln zł w ramach kwoty potrzeb oświatowych na branżowe szkolenia zawodowe dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe.

W przypadku BCU, dla których organem prowadzącym są: minister klimatu i środowiska, minister rolnictwa i rozwoju wsi oraz minister spraw wewnętrznych i administracji, funkcjonowanie tych BCU odbywać się będzie w ramach budżetów tych ministrów. Kwota wydatków na ten cel w ww. OSR została zaplanowana na poziomie:

lata 2027-2028 – każdego roku po 17,6 mln zł,

lata 2029-2031 – każdego roku po 18,8 mln zł.

Ad 20. Kto poniesie odpowiedzialność za sytuację, w której infrastruktura sfinansowana z KPO po kilku latach przestanie być wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem?

MEN nie przewiduje takiej sytuacji, zwłaszcza że w okresie trwałości rezultatów przedsięwzięcia (co najmniej 3 lata) nieruchomość i infrastruktura objęta tym przedsięwzięciem nie może zmienić swojego przeznaczenia na inne cele niż działalność edukacyjna, pod rygorem zwrotu całości wsparcia.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu

[1] Dz. U. 2026 poz. 820 z późn. zm.

[2] Dz. U. 2026 poz. 650

[3] Dz. U. poz. 1796.

[4] Dz. U. 2026 poz. 515.

[5] Dz. U. 2023 poz. 2175 z późn. zm.

[6] Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 27 września 2023 r. w sprawie wykazu dziedzin zawodowych wraz z przyporządkowanymi do nich zawodami określonymi w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz. U. 2023 poz. 2059 z późn. zm.).

[7] Dz. U. 2023 poz. 2005 z późn. zm.