Interpelacja nr 18618

Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty, przewidującego likwidację domów wczasów dziecięcych (DWD) z dniem 1 stycznia 2027 r., oraz projektowanych zmian w sposobie podziału potrzeb oświatowych na rok 2027, zakładających wyeliminowanie finansowania wychowanków DWD.

Projekt przewiduje całkowite usunięcie domów wczasów dziecięcych z katalogu placówek systemu oświaty przez uchylenie przepisów regulujących ich funkcjonowanie oraz wygaszenie z dniem 1 stycznia 2027 r. wszystkich decyzji i wpisów do ewidencji dotyczących tych placówek. Jednocześnie projekt zakłada niezwykle krótki okres przejściowy – od 31 lipca do 31 grudnia 2026 r., po którym działalność DWD ma zostać definitywnie zakończona.

Szczególne zaniepokojenie budzi równoległe procedowanie projektu rozporządzenia dotyczącego podziału potrzeb oświatowych na rok 2027, który zakłada ustalenie wagi finansowania wychowanków DWD na poziomie 0. Oznacza to, że rozwiązania finansowe oparto na założeniu likwidacji DWD jeszcze przed zakończeniem procesu legislacyjnego i wejściem w życie przepisów zmieniających ich status prawny.

Decyzja ta jest niezrozumiała dla środowiska dyrektorów, nauczycieli, organów prowadzących oraz tysięcy rodziców korzystających z oferty domów wczasów dziecięcych. Placówki te od ponad 100 lat realizują zadania systemu oświaty przez organizowanie zajęć edukacyjnych, krajoznawczych, ekologicznych, sportowych, prozdrowotnych oraz wspierających rozwój psychofizyczny dzieci i młodzieży. Przedstawiony projekt całkowicie likwidujący ten rodzaj placówki, nie zawiera uzasadnienia, a zasadniczym argumentem za likwidacją jest zmiana charakteru działalności DWD na krótkoterminowe pobyty edukacyjne.

Dodatkowo, po analizie projektu oraz oceny skutków regulacji przez dyrektorów DWD stwierdzono, że nie przedstawiono przekonujących przesłanek uzasadniających likwidację, nie wykazano, że DWD nie realizują ustawowych zadań, ani że przestały odpowiadać potrzebom dzieci i młodzieży. Brakuje analiz pedagogicznych, badań jakości pracy oraz oceny skutków społecznych i edukacyjnych projektowanych zmian. Nie wskazano również, które instytucje przejmą zadania realizowane obecnie przez DWD oraz w jaki sposób zostanie zapewniona ciągłość ich wykonywania.

Planowane zmiany rodzą również poważne wątpliwości natury konstytucyjnej. Likwidacja całego rodzaju placówek systemu oświaty następuje w drodze rozporządzenia, mimo że prowadzi do zasadniczej zmiany struktury systemu oświaty oraz wygaszenia praw nabytych. Może to pozostawać w sprzeczności z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym rozporządzenia służą wykonaniu ustawy, a nie zastępowaniu ustawodawcy.

Dodać należy, że w ciągu ostatnich 5 lat DWD w Rymanowie-Zdroju dokonał modernizacji budynków i infrastruktury sportowej (w tym budowy nowego boiska) na kwotę ponad 3 mln złotych. Ponadto na lata 2027-2028 są dokonane rezerwacje, z tego wynika, że jest uzasadniona potrzeba dalszego funkcjonowania tego typu placówki.

W ocenie wielu ekspertów potencjalne oszczędności wynikające z likwidacji DWD są niewspółmiernie niskie w stosunku do kosztów społecznych, edukacyjnych, gospodarczych i finansowych, jakie poniosą samorządy, rodzice, pracownicy oraz Skarb Państwa.

W imieniu dyrekcji i pracowników DWD w Rymanowie-Zdroju zwracam się z pytaniami:

Jakie analizy, badania, ewaluacje lub ekspertyzy stanowiły podstawę decyzji o likwidacji domów wczasów dziecięcych?

Ilu uczniów korzystało z oferty DWD w ostatnich pięciu latach oraz jaka jest prognozowana liczba dzieci, które utracą możliwość uczestnictwa w edukacji wyjazdowej po ich likwidacji?

Dlaczego przy opracowywaniu projektu nie uwzględniono stanowisk dyrektorów DWD, organów prowadzących, nauczycieli, rodziców oraz organizacji reprezentujących środowisko tych placówek?

Jakie instytucje mają przejąć zadania edukacyjne, wychowawcze i opiekuńcze realizowane obecnie przez DWD?

Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej rozważa wycofanie projektu rozporządzenia i rozpoczęcie rzeczywistych konsultacji społecznych nad reformą funkcjonowania DWD zamiast ich likwidacji?

Jakie były przyczyny równoczesnego procedowania zmian finansowych zakładających brak finansowania DWD przed zakończeniem procesu legislacyjnego dotyczącego ich statusu prawnego?

Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę skutków ekonomicznych obejmującą koszty odpraw pracowniczych, rozwiązania zawartych umów, zwrotu zaliczek, utraty wartości majątku oraz ewentualnego zwrotu środków europejskich i krajowych?

Czy rząd przewiduje mechanizm rekompensat dla organów prowadzących, które poniosły znaczne nakłady inwestycyjne na modernizację DWD?

Czy ministerstwo będzie ponosiło odpowiedzialność finansową za konieczność zwrotu środków pochodzących z funduszy krajowych i europejskich w przypadku naruszenia okresów trwałości projektów inwestycyjnych?

Jakie środki zostaną przeznaczone na ochronę miejsc pracy nauczycieli i pozostałych pracowników likwidowanych placówek?