Interpelacja nr 18537

Szanowna Pani Minister,

napływają do mnie głosy zaniepokojonych samorządów powiatowych, które są odpowiedzialne za działania na lokalnym rynku pracy, aktywizację osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Prawdziwy szok wywołała w kręgach samorządów powiatowych informacja o drastycznym zmniejszeniu środków finansowych przeznaczonych na działania PUP. Fundusz Pracy jest zasilany przez pracodawców i osiągnie w bieżącym roku rekordowy poziom wpływów ze składek: 11,1 miliarda złotych. Mimo to środki przeznaczone na finansowanie form pomocy świadczonej przez powiatowe urzędy pracy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy zostały w roku 2026 ograniczone do 2,15 miliarda złotych - co stanowi zaledwie 19,35% wpływów ze składek. To drastyczne zmniejszenie w porównaniu z latami poprzednimi. W 2022 roku wskaźnik ten wynosił 65,63%, w 2023 - 42,08%, w 2024 - 38,78%, w 2025 - 35,46%. Po odjęciu środków zarezerwowanych dla ministra oraz przeznaczonych na projekty unijne (EFS+), bezpośrednio do dyspozycji powiatów przekazano kwotę 656 milionów złotych - to o 67% mniej niż rok wcześniej, gdy było to niemal 2 miliardy złotych.

Jednocześnie zmiana przepisów spowodowała, że po pomoc do PUP zgłasza się więcej osób. Od 1 czerwca 2025 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która rozszerzyła krąg odbiorców usług urzędów pracy o osoby bierne zawodowo, poszukujące pracy oraz rolników z ponad 2 hektarami przeliczeniowymi bez stałych dochodów.

Mediana miesięcznej kwoty przypadającej na jedną osobę bezrobotną wynosi w 2026 roku 61 złotych. Ponad trzy czwarte samorządów dysponuje kwotą poniżej 100 złotych miesięcznie na jednego bezrobotnego - przy kosztach np. szkolenia zawodowego sięgających nawet 27 593 zł, trzymiesięcznego stażu - ponad 8 562 zł, a miesięcznej refundacji w ramach prac interwencyjnych - do 4 806 zł. Jak w takich realiach finansowania powiaty mają wypełniać swoje zadania?

W powiatach położonych w województwie małopolskim kwoty przekazane powiatowym urzędom pracy w stosunku do roku poprzedniego wynoszą:

- powiat nowotarski - 30,36%,
- powiat tatrzański - 30,63%,
- powiat nowosądecki - 19,93%,
- powiat limanowski - 18,43%,
- powiat gorlicki - 24,47%.

Średnia dla Małopolski to 23,89% ubiegłorocznych kwot.

Żadnym pocieszeniem dla samorządów powiatowych w Małopolsce nie jest fakt, że w województwach łódzkim i opolskim powiaty nie otrzymały żadnych środków na finansowanie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu.

Samorządy powiatowe w kierowanych do posłów wystąpieniach domagają się:

1) wprowadzenia do ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przepisu gwarantującego, że na finansowanie form pomocy dla bezrobotnych przeznaczane będzie corocznie co najmniej 35% przychodów Funduszu Pracy ze składek z roku poprzedniego,

2) niezwłocznego zwiększenia środków w planie finansowym Funduszu Pracy już w 2026 roku, bez czekania na zmiany legislacyjne,

3) wprowadzenia zasady przyznawania dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach netto (bez VAT), co wyeliminuje poważne problemy prawne i finansowe po stronie powiatów.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności, zgodnie z art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

Jaki jest powód tak drastycznego zmniejszenia środków przekazywanych powiatom na sfinansowanie działań PUP na aktywne formy zwalczania bezrobocia?

Czy propozycja tych zmian została poddana konsultacjom z zainteresowanymi? Jeśli tak, proszę o udostępnienie raportu z konsultacji.

Czy przeprowadzono ocenę skutków tej drastycznej zmiany, w jaki sposób odbije się na lokalnych rynkach pracy w poszczególnych powiatach?

Według jakiego algorytmu dokonywano zmniejszenia kwot przekazywanych powiatom?

Jak rząd koalicji kreującej się na rzecznika i gorącego zwolennika samorządów lokalnych i samorządności jako takiej mógł w tak brutalny sposób potraktować samorządy powiatów?

Czy rząd dokona korekty i zwiększenia w roku 2026 kwot przekazywanych powiatom na aktywne formy zwalczania bezrobocia?