Interpelacja nr 18524

Sekretarz stanu Czesław Mroczek, 07.08.2026

Odpowiedź na interpelację nr 18524

w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz podległe służby w związku z publicznymi informacjami o wzroście zagrożenia bezpieczeństwa państwa

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 07-08-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 18524 pana posła Mariusza Błaszczaka w sprawie działań podejmowanych przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz podległe służby w związku z publicznymi informacjami o wzroście zagrożenia bezpieczeństwa państwa, z uwzględnieniem m.in. stanowiska Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) oraz Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Obecna niestabilna sytuacja geopolityczna sprawia, że kwestie związane z zapewnieniem bezpieczeństwa i porządku publicznego dla Polski, jak i innych państw Unii Europejskiej (UE), stają się coraz większym wyzwaniem. W szczególności dotyczy to zagrożeń hybrydowych.

Działania hybrydowe z uwagi na swój wielowymiarowy charakter i szeroki wachlarz możliwych do zastosowania środków (od politycznych, przez ekonomiczne, technologiczne po społeczne) stanowią istotne zagrożenie, w szczególności w kontekście ich niskiej przewidywalności i utrudnionej identyfikacji. Podmiot wykorzystujący dla swoich celów działania hybrydowe może w tym zakresie używać różnych narzędzi, w tym kilku równocześnie, np. zdarzeń o charakterze terrorystycznym, ataków w cyberprzestrzeni, dezinformacji, presji psychologicznej, incydentów na granicy państwowej, szeroko rozumianych działań dywersyjno-sabotażowych, presji migracyjnej czy ułatwień w zakresie operowania zorganizowanych grup przestępczych o charakterze międzynarodowym. Celem agresora jest destabilizacja państwa na wielu płaszczyznach: politycznej, społecznej, gospodarczej i militarnej.

Polska jest kluczowym członkiem NATO i UE na wschodniej flance, a także głównym kanałem wsparcia dla Ukrainy. Powyższe sprawia, że Polska jest jednym z głównych celów rosyjskich ataków hybrydowych w Europie. Przykładem takich działań są cyberataki na instytucje państwowe, podpalenia, zorganizowane kampanie propagandowe czy kryzys migracyjny na granicy wschodniej, a także odnotowane ostatnio akty dywersji w odniesieniu do polskiej infrastruktury kolejowej czy naruszenia przestrzeni powietrznej RP przez drony i balony meteorologiczne. W odpowiedzi na powyższe państwo polskie wdrożyło szereg rozwiązań mających na celu wzmocnienie odporności kraju na zagrożenia hybrydowe.

W Polsce od lutego 2022 r. nieprzerwanie na terytorium całego kraju obowiązują stopnie alarmowe. Obecnie jest to drugi stopień alarmowy (BRAVO), a w odniesieniu do infrastruktury teleinformatycznej drugi stopień alarmowy CRP[1] (BRAVO-CRP). Ponadto z uwagi na ataki wymierzane w morską infrastrukturę, w tym gazociągi Nord Stream 1 i 2, drugi stopień alarmowy (BRAVO) obowiązuje również w odniesieniu do polskiej infrastruktury energetycznej mieszczącej się poza granicami Polski. Dodatkowo, w związku ze zdarzeniami o charakterze sabotażowym na kolei w dniach 15-16 listopada 2025 r., na obszarach linii kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA i PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa Sp. z o.o. wprowadzono trzeci stopień alarmowy (CHARLIE).

Wewnętrzne procedury poszczególnych formacji przewidują określone działania podejmowane przez nie w zależności od rodzaju stopnia alarmowego. Wprowadzenie stopni alarmowych wiąże się m.in. z podejmowaniem przez służby i inne instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo infrastruktury ważnej dla bezpieczeństwa państwa dodatkowych zadań ochronnych. Ponadto służby, zgodnie z art. 12 ustawy z 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych[2], dokonują ponadstandardowych sprawdzeń infrastruktury krytycznej. Policja prowadzi wzmożone kontrole dużych skupisk ludności, które potencjalnie mogłyby stać się celem ataku terrorystycznego, w tym imprez masowych i zgromadzeń publicznych.

W trybie ciągłym są realizowane również dodatkowe kontrole osób, pojazdów, a także przesyłek pocztowych kierowanych do urzędów lub instytucji publicznych. Podniesiony jest również poziom gotowości w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych.

Poza realizacją wewnętrznie przyjętych procedur, w przypadku wprowadzenia stopnia alarmowego lub stopnia alarmowego CRP, w ramach kompetencji ustawowych organa administracji publicznej oraz kierownicy służb i instytucji właściwych w sprawach bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego realizują szczegółowe przedsięwzięcia, które zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie zakresu przedsięwzięć wykonywanych w poszczególnych stopniach alarmowych i stopniach alarmowych CRP[3]. Do zadań tych w przypadku stopnia BRAVO należą m.in.:

prowadzenie przez Policję, Straż Graniczną lub Żandarmerię Wojskową wzmożonej kontroli dużych skupisk ludzkich;

prowadzenie wzmożonej kontroli obiektów użyteczności publicznej oraz innych obiektów potencjalnie mogących stać się celem ataków terrorystycznych;

zapewnienie dostępności w trybie alarmowym członków personelu wyznaczonego do wdrażania procedur działania na wypadek zdarzenia o charakterze terrorystycznym;

ostrzeżenie personelu o możliwych zagrożeniach;

obowiązek noszenia broni długiej oraz kamizelek kuloodpornych przez umundurowanych funkcjonariuszy lub żołnierzy bezpośrednio realizujących zadania związane z zabezpieczeniem miejsc i obiektów, które potencjalnie mogą stać się celem zdarzenia o charakterze terrorystycznym;

dodatkowe kontrole pojazdów, osób oraz budynków publicznych w rejonach zagrożonych;

wzmocnienie ochrony środków komunikacji publicznej oraz ważnych obiektów publicznych;

wprowadzenie zakazów wstępu do przedszkoli, szkół i uczelni osobom postronnym.

Z kolei w sytuacji ogłoszenia stopnia alarmowego BRAVO-CRP zadania obejmują w szczególności:

wzmożone monitorowanie stanu bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych organów administracji publicznej lub systemów teleinformatycznych wchodzących w skład infrastruktury krytycznej;

monitorowanie i weryfikowanie czy nie doszło do naruszenia bezpieczeństwa komunikacji elektronicznej;

sprawdzenie dostępności usług elektronicznych;

poinformowanie personelu instytucji o konieczności zachowania zwiększonej czujności;

zapewnienie dostępności w trybie alarmowym personelu odpowiedzialnego za bezpieczeństwo systemów;

wprowadzenie całodobowych dyżurów administratorów systemów kluczowych dla funkcjonowania organizacji oraz personelu uprawnionego do podejmowania decyzji w sprawach bezpieczeństwa systemów teleinformatycznych.

Należy również zwrócić uwagę, że na skutek aktów dywersji na torach kolejowych linii Warszawa–Dęblin komendant główny Policji zarządził operację policyjną „TOR“, ukierunkowaną na zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego na obszarach linii kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe SA i PKP Linia Hutnicza Szerokotorowa Sp. z.o.o. Głównym celem operacji jest zapobieganie aktom dywersji i zagrożeniom dla infrastruktury kolejowej oraz zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom i podróżnym. W ramach operacji policyjnej wzmocniono nadzór nad newralgicznymi odcinkami linii, zwiększono obecność patroli w rejonach infrastruktury kolejowej oraz uruchomiono stały monitoring zdarzeń i sygnałów o potencjalnych ingerencjach w infrastrukturę kolejową. Równolegle zintensyfikowano czynności operacyjno-rozpoznawcze ukierunkowane na identyfikację sposobów działania sprawców oraz miejsc szczególnie narażonych na ingerencję, a także uspójniono wymianę informacji między jednostkami terenowymi Policji i podmiotami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo transportu kolejowego.

Ponadto, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[4], mając na uwadze zapewnienie adekwatnych sił i środków do realizacji działań zapobiegawczych, z inicjatywy ministra spraw wewnętrznych i administracji i w uzgodnieniu z ministrem obrony narodowej, prezes Rady Ministrów wystąpił z formalnym wnioskiem do prezydenta RP. Postanowieniem Prezydenta od 21 listopada 2025 r. zadysponowano do wsparcia Policji żołnierzy Sił Zbrojnych RP. Działania Sił Zbrojnych RP są realizowane w ramach operacji „Horyzont“. Wspólne działania służb polegają na wsparciu patroli policyjnych w zadaniach obserwacyjnych, patrolowych, dozorowych (w razie konieczności wystawieniu posterunków ochronnych), a także w natychmiastowym reagowaniu w przypadku zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego przy wykorzystaniu m.in. bezzałogowych i załogowych statków powietrznych. W związku z przedłużeniem obowiązywania stopni alarmowych dwukrotnie ponawiano wniosek do prezydenta RP o wydanie, w trybie art. 18 ust. 3 w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy o Policji, postanowienia o użyciu oddziałów i pododdziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do pomocy Policji.

Od początku działań (tj. od 21 listopada 2025 r.) do 20 lipca 2026 r. zaangażowano łącznie (na zasadzie wielokrotności) 353 678 osób, w tym: 192 327 funkcjonariuszy Policji, 93 617 funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei, 67 734 żołnierzy Sił Zbrojnych RP. Ponadto we wskazanym okresie zaangażowano 140 350 środków, w tym: 99 529 – Policji, 35 444 – Straży Ochrony Kolei, 5 377 – Sił Zbrojnych RP. W związku z działaniami w celu zapewnienia bezpieczeństwa na obszarach kolejowych do 19 lipca 2026 r. odnotowano: 82 zdarzenia, zatrzymano 51 osób, wszczęto 54 postępowania przygotowawcze, z czego 26 zakończono.

Kluczową rolę w zakresie zwalczania i przeciwdziałania tego rodzaju zagrożeniom w ramach Policji odgrywa Centralne Biuro Śledcze Policji, które przekazuje wszystkie uzyskane informacje na bieżąco za pośrednictwem Centrum Antyterrorystycznego Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego do właściwych służb specjalnych. Z uwagi na panującą sytuację, w ostatnim czasie CBŚP zintensyfikowało działania operacyjno-rozpoznawcze, w szczególności w kierunku rozpoznawania zdarzeń dotyczących:

pożarów magazynów zawierających łatwopalne materiały budowlane, w tym farby i lakiery,

aktów sabotażu wymierzonych w infrastrukturę krytyczną, zwłaszcza systemy zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa,

zagrożeń dla systemów transportowych wykorzystywanych do przewozu pomocy militarnej i humanitarnej na terytorium Ukrainy,

naruszeń polskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie bezzałogowe statki powietrzne,

naruszeń polskiej przestrzeni powietrznej przez meteorologiczne balony przemytnicze.

Ponadto na bieżąco są monitorowane zjawiska o charakterze przestępczym, które mogą nosić znamiona działań hybrydowych (np. przemyt papierosów z terenu Białorusi z wykorzystaniem balonów meteorologicznych).

Trwający konflikt zbrojny na Ukrainie znacząco wpłynął na przestępczość narkotykową w Europie Środkowo-Wschodniej, stwarzając nowe zagrożenia hybrydowe. Centralne Biuro Śledcze Policji odgrywa kluczową rolę w identyfikowaniu i neutralizowaniu powyższych zagrożeń. Sytuacja wynikająca z działań wojennych przyczyniła się do wzrostu przemytu narkotyków oraz intensyfikacji działalności przemytniczej, zarówno drogami lądowymi, jak i powietrznymi. Polskie służby, w tym przede wszystkim CBŚP, intensywnie współpracując z organami ścigania Ukrainy oraz innych krajów europejskich, zlikwidowały laboratoria produkujące syntetyczne narkotyki oraz przejęły znaczne ilości substancji psychotropowych. Współpraca międzynarodowa, w tym wymiana informacji przez platformę EMPACT-E oraz Europol, jest kluczowa w skutecznym przeciwdziałaniu zagrożeniom hybrydowym we wskazanym obszarze.

Policja prowadzi również działania ukierunkowane na rozpoznawanie zagrożeń przestępczości z użyciem broni palnej, która jest nieodłącznym elementem związanym z działalnością oraz funkcjonowaniem zorganizowanych grup przestępczych. Jednym z głównych zadań CBŚP jest nie tylko neutralizacja i rozbrajanie środowisk o charakterze przestępczości zorganizowanej, lecz także zwalczanie nielegalnego wytwarzania, przemytu oraz obrotu bronią palną i amunicją.

Cyberataki na infrastrukturę krytyczną, instytucje państwowe oraz przedsiębiorstwa stanowią obecnie poważne zagrożenie. W związku z powyższym wzmacnianie odporności infrastruktury telekomunikacyjnej i teleinformatycznej oraz budowanie zdolności wczesnego rozpoznawania i szybkiego reagowania na rozmaite incydenty w sieci są priorytetem organów i służb. Powyższe wymaga zaangażowania wszystkich uczestników systemu bezpieczeństwa, a przede wszystkim sprawnej współpracy i wymiany informacji właściwych służb. W ramach resortu spraw wewnętrznych i administracji istotną rolę w przedmiotowym zakresie pełni powołane w strukturach Policji Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości, które odpowiada m.in. za neutralizację zdarzeń hybrydowych w sieci.

W kontekście przygotowania państwa do reagowania na zagrożenia hybrydowe istotne znaczenie mają także rozwiązania przyjęte w ostatnim czasie ustawą z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa na polskich obszarach morskich oraz zapewnienia bezpieczeństwa na Morzu Bałtyckim[5], a także ustawą z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw[6].

Pierwszą z ww. ustaw, w zgodzie z prawem międzynarodowym, wprowadzono m.in. regulacje dotyczące możliwości użycia przez dowódców jednostek pływających Marynarki Wojennej i dowódców statków powietrznych Sił Zbrojnych RP broni i innego uzbrojenia zarówno w razie konieczności odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu, jak i w celu przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu na: jednostkę pływającą Marynarki Wojennej, Straży Granicznej lub Policji albo statek powietrzny Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Straży Granicznej lub Policji bądź na morską infrastrukturę krytyczną.

Założeniem rozwiązań przyjętych drugą z ww. ustaw jest natomiast m.in. wzmocnienie ochrony infrastruktury krytycznej, jak również obszarów, obiektów i urządzeń ważnych dla obronności, interesu gospodarczego państwa, bezpieczeństwa publicznego i innych ważnych interesów państwa, które podlegają obowiązkowej ochronie przez specjalistyczne uzbrojone formacje ochronne lub odpowiednie zabezpieczenie techniczne – zgodnie z ustawą z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia[7]. Przedmiotowa nowelizacja, przez zmiany dokonane w ustawie o ochronie osób i mienia, zapewniła m.in. możliwość stosowania środków ochrony fizycznej i zabezpieczenia technicznego od strony wody poza granicami obiektów podlegających obowiązkowej ochronie.

Podkreślenia wymaga także wprowadzenie ww. ustawą o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw zmian w ustawie z dnia 4 września 2008 r. o ochronie żeglugi i portów morskich[8] oraz w ustawie z 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej[9] stanowiących podstawy do niszczenia, unieruchamiania lub przejmowania kontroli względem bezzałogowych obiektów pływających i lądowych – na wzór rozwiązań obowiązujących dotychczas względem bezzałogowych statków powietrznych (dronów latających).

Ponadto przedmiotową nowelizacją w ustawie o działaniach antyterrorystycznych dokonano zmian ukierunkowanych na usprawnienie działań wykonywanych przez Policję w odniesieniu do infrastruktury krytycznej i innych obszarów i obiektów, które mogą stać się celem działań o charakterze terrorystycznym, przez stworzenie podstaw prawnych dla Policji do ich fizycznego zabezpieczenia, a także uzupełnienia zadań sztabu koordynacyjnego powoływanego w przypadku wprowadzenia stopnia alarmowego o dokonywanie oceny stopnia zagrożenia infrastruktury krytycznej zlokalizowanej na obszarze objętym tym stopniem alarmowym oraz wydawanie rekomendacji zmierzających do jej odpowiedniego zabezpieczenia.

W powyższym kontekście, jak i w aspekcie budowania szeroko rozumianej odporności na zagrożenia hybrydowe, równie istotne są działania państwa zmierzające do eliminowania zjawiska omijania unijnych, a także krajowych, środków ograniczających nakładanych na poszczególne podmioty oraz osoby fizyczne w związku z agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz wsparcia udzielanego jej w tym zakresie przez Białoruś. Omawiany proceder, obok oszustw podatkowych oraz przestępstw polegających na nielegalnej produkcji wyrobów akcyzowych, generuje korzyści finansowe, które mogą być wykorzystywane m.in. do finansowania różnego rodzaju operacji, w tym o charakterze wywiadowczym, dywersyjnym czy realizowanych w cyberprzestrzeni.

Istotne zatem jest kontynuowanie skutecznej polityki w wymiarze stosowania środków ograniczających. W przedmiotowym obszarze kluczowe pozostaje wykorzystywanie instrumentów prawnych służących uniemożliwieniu wspierania Federacji Rosyjskiej i Białorusi przez przekazywanie do nich środków finansowych, funduszy czy zasobów gospodarczych przez osoby lub podmioty gospodarcze bezpośrednio lub pośrednio powiązane z tymi państwami. Działania krajowe, podejmowane głównie na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego[10], mają charakter uzupełniający względem stosowanych na poziomie wspólnotowym środków ograniczających UE.

Aktualnie na prowadzoną przez ministra spraw wewnętrznych i administracji polską listę sankcyjną jest wpisanych 435 osób (z czego 384 to osoby powiązane z Białorusią, a 51 – z Federacją Rosyjską) oraz 119 podmiotów (w tym 20 to podmioty powiązane z Białorusią, a 99 – z Federacją Rosyjską). Z kolei suma zamrożonych aktywów w Polsce związanych z nałożonymi sankcjami w związku z wojną na Ukrainie według stanu na 30 czerwca 2026 r. wynosi ok. 540,9 mln EUR.

W odniesieniu do zapewniania gotowości Państwowej Straży Pożarnej uprzejmie informuję, że w Komendzie Głównej PSP prowadzona jest stała, bieżąca analiza zagrożeń pozostających we właściwości PSP, jak również monitoring gotowości operacyjnej specjalistycznych grup ratowniczych, funkcjonujących w ramach Centralnego Odwodu Operacyjnego Komendanta Głównego PSP.

Podkreślenia wymaga, że siły i środki PSP, w tym Centralny Odwód Operacyjny Komendanta Głównego PSP, są utrzymywane w stałej gotowości do podjęcia działań ratowniczych, adekwatnie do bieżących potrzeb operacyjnych. Gotowość ta jest monitorowana na bieżąco, a ewentualne decyzje dotyczące dysponowania sił i środków są podejmowane w zależności od rodzaju, skali i dynamiki zdarzeń.

W odniesieniu do dyżurów funkcjonariuszy PSP należy wskazać, że PSP realizuje to zadanie w trybie ciągłym, zgodnie z przyjętymi planami oraz bieżącymi potrzebami operacyjnymi. Państwowa Straż Pożarna pozostaje w gotowości do podjęcia działań w przypadku otrzymania stosownych informacji, ostrzeżeń lub dyspozycji od właściwych organów i służb państwowych, a także w przypadku wystąpienia zdarzeń wymagających użycia sił i środków PSP.

Na przełomie roku 2025/2026 RCB przygotowało i przeprowadziło ponadplanowo trzy edycje ćwiczenia w formie treningu pod kryptonimem „IMPULS“. Treningi miały na celu aplikacyjne sprawdzenie poprawności standardowych procedur operacyjnych zawartych w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego. W każdej edycji treningu udział wzięły: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, urzędy centralne (ministerstwa), urzędy wojewódzkie oraz wybrane instytucje. Wszystkie działania odbywały się aplikacyjnie. Wnioski z realizacji tych przedsięwzięć zostaną wykorzystywane przy aktualizacji Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego.

Dodatkowo 21 lipca 2026 r. na terenie całego kraju przeprowadzono ćwiczenie z zakresu ostrzegania i alarmowania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza. Ćwiczenie miało charakter praktyczny i zostało przeprowadzone zgodnie z zarządzeniem nr 22 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lipca 2026 r. Zostało zorganizowane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz RCB przy wsparciu wybranych jednostek organizacyjnych Sił Zbrojnych RP, tj. Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwa Komponentu Powietrznego oraz Ośrodków Dowodzenia i Naprowadzania. Celem ćwiczenia było m.in.:

testowanie standardowych procedur operacyjnych dotyczących obiegu informacji pomiędzy krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego;

sprawdzenie nowych rozwiązań zawartych w planach i procedurach zarządzania kryzysowego podmiotów ćwiczących oraz ich funkcjonalności w sytuacji wystąpienia zagrożenia uderzeniami z powietrza;

weryfikacja funkcjonujących systemów alarmowania i ostrzegania ludności;

doskonalenie współpracy organów administracji rządowej i samorządowej;

weryfikacja procedur w Centrum Operacji Powietrznych – Dowództwie Komponentu Powietrznego, RCB, Państwowej Straży Pożarnej, wojewódzkich centrach zarządzania kryzysowego, powiatowych centrach zarządzania kryzysowego i gminnych centrach zarządzania kryzysowego;

zidentyfikowanie ewentualnych braków procedur/luk prawnych.

Ocena gotowości schronów (albo szerzej budowli ochronnych) oraz miejsc doraźnego schronienia jest prowadzona na bieżąco i ma charakter ciągły. Wynika to z rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[11], które zobowiązują właściwe organa do systematycznej identyfikacji, weryfikacji i oceny obiektów mogących pełnić funkcję budowli ochronnych.

Działania te obejmują w szczególności ocenę stanu technicznego obiektów, ich zgodności z obowiązującymi wymaganiami technicznymi, możliwości zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc oraz zdolności do wykorzystania w sytuacji zagrożenia. Proces ten jest realizowany w ramach współpracy organów administracji publicznej z właścicielami i zarządcami obiektów oraz innymi podmiotami odpowiedzialnymi za ich utrzymanie.

Ocena gotowości nie ma charakteru jednorazowego. Jest ona prowadzona w sposób ciągły, a jej wyniki są aktualizowane wraz ze zmianą stanu technicznego obiektów, zakończeniem nowych inwestycji, modernizacją istniejących budowli ochronnych oraz pozyskiwaniem nowych informacji o obiektach budowlanych. Pozwala to na bieżące monitorowanie rzeczywistych zdolności systemu ochrony ludności oraz planowanie działań inwestycyjnych i organizacyjnych, służących zwiększeniu dostępności oraz jakości schronów i miejsc doraźnego schronienia. W sprawdzeniach tych uczestniczy m. in. Państwowa Straż Pożarna. Według stanu na 17 lipca 2026 r. dane PSP przedstawiają się następująco:

od wejścia w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej PSP przeprowadziła 5 545 sprawdzeń, z czego 4 302 realizowano wspólnie z Państwowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego;

PSP wydała 4 772 stanowiska dla organów ochrony ludności.

Jednocześnie należy wskazać, że miejsca doraźnego schronienia zgodnie z art. 102 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej organizują: wójt (burmistrz, prezydent miasta), starosta lub wojewoda w przypadku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego lub w czasie wojny, jeżeli liczba schronów i ukryć jest niewystarczająca dla zapewnienia ochrony ludności.

Zadania powiadamiania, ostrzegania i alarmowania ludności o zagrożeniach uregulowane zostały w o ochronie ludności i obronie cywilnej. Rodzaje alarmów i komunikatów ostrzegawczych, sposób ich ogłaszania i odwoływania oraz tryb przekazywania alarmów i komunikatów ostrzegawczych określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 maja 2025 r. w sprawie alarmów i komunikatów ostrzegawczych[12].

Jednocześnie procedury alarmowania ludności o zagrożeniach są nieodłączną częścią każdego planu zarządzania kryzysowego. Procedury alarmowania, w szczególności o zagrożeniach z powietrza, są od wielu lat cyklicznie sprawdzane w ramach przeprowadzanych ćwiczeń.

W oparciu o standardową procedurę operacyjną SPO-13 pn. Ostrzeganie i alarmowanie wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza, ujętą w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego – opracowano Tymczasową instrukcję ostrzegania i alarmowania ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza (część cywilna).

Instrukcja stanowi suplement do Instrukcji funkcjonowania systemu powszechnego ostrzegania wojsk oraz ludności cywilnej o zagrożeniu uderzeniami z powietrza (cześć wojskowa). Zawarte w niej rozwiązania wprowadzają redundancję kanału łączności. Jednocześnie w znacznym stopniu skracają czas przekazania, a następnie odebrania komunikatu o zagrożeniu przez powiatowe centra zarządzania kryzysowego, odpowiadające za procedurę alarmowania ludności cywilnej na terenie powiatu, w szczególności z wykorzystaniem syren alarmowych. Ponadto instrukcja zakłada wykorzystanie sił i środków Państwowej Straży Pożarnej do ostrzegania i alarmowania ludności na zagrożonym terenie poprzez włączenie do systemu ostrzegania syren wykorzystywanych na potrzeby alarmowania jednostek ochotniczej straży pożarnej.

Mając na uwadze obieg informacji między krajowymi organami i strukturami zarządzania kryzysowego (procedura operacyjna SPO-13), wprowadzono dodatkowe kanały przekazywania informacji, w tym skracające te procesy, tj. radiotelefoniczny system trankingowy TETRA oraz konsole dyspozytorskie na stanowiskach służb dyżurnych.

Na podstawie zarządzenia przewodniczącego Rządowego Zespołu Zarządzania Kryzysowego (RZZK) we wrześniu 2018 r. utworzono zespół roboczy RZZK w celu realizacji zadań związanych, w szczególności, z bieżącym monitorowaniem, identyfikacją i analizą zagrożeń hybrydowych, przygotowywaniem propozycji reagowania na zagrożenia hybrydowe i koordynacji działań organów administracji rządowej, instytucji państwowych i służb w tym zakresie. Posiedzenia przedmiotowego zespołu odbywają się, w zależności od potrzeb, w formule niejawnej. Wnioski i rekomendacje wynikające z bieżącej oceny sytuacji oraz przewidywany rozwój zagrożeń również stanowią informacje niejawne.

Zgodnie z art. 14 ust 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym aktualne wytyczne do wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego zostały wydane na podstawie zarządzenia nr 9 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 marca 2026 r. w sprawie wytycznych do wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego[13].

Wytyczne służą do określenia najważniejszych elementów, które należy uwzględnić przy tworzeniu oraz aktualizacji wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego, m.in.:

charakterystyka zagrożeń oraz ocena ryzyka ich wystąpienia;

katalog zagrożeń;

zestawienie sił i środków planowanych do wykorzystania w sytuacjach kryzysowych;

zadania w zakresie monitorowania zagrożeń;

tryb uruchamiania niezbędnych sił i środków;

procedury reagowania kryzysowego.

Odnosząc się do kwestii dotyczących przeglądu wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego, uprzejmie informuję, że zgodnie z art. 14 ust 4 ustawy o zarządzaniu kryzysowym minister właściwy do spraw administracji publicznej w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych zatwierdza wojewódzkie plany zarządzania kryzysowego i ich aktualizacje, po zasięgnięciu opinii dyrektora RCB. W związku z obowiązującym cyklem planistycznym wskazana czynność jest zadaniem ciągłym, uzależnionym od działań wszystkich wojewodów.

Obowiązujące przepisy prawa nie przewidują opracowywania planów ochrony ludności i obrony cywilnej. Jednocześnie należy podkreślić, że w tym zakresie funkcjonują już wojewódzkie plany zarządzania kryzysowego oraz wojewódzkie plany ewakuacji ludności.

Za zapewnienie bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej odpowiadają jej operatorzy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz wdrożonymi środkami bezpieczeństwa. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, realizując zadania wynikające z obowiązujących przepisów prawa, prowadzi działania wspierające operatorów infrastruktury krytycznej przez budowanie świadomości zagrożeń, wymianę informacji oraz upowszechnianie dobrych praktyk w zakresie ochrony i zwiększania odporności infrastruktury krytycznej. Rządowe Centrum Bezpieczeństwa organizowało oraz współorganizowało przedsięwzięcia szkoleniowe i eksperckie, w szczególności Seminarium Cyberbezpieczeństwa, Krajowe Forum Ochrony Infrastruktury Krytycznej oraz cykliczne spotkania z przedstawicielami operatorów poszczególnych systemów infrastruktury krytycznej. W wydarzeniach tych uczestniczyli przedstawiciele sektorów energii, paliw, transportu, łączności, sieci teleinformatycznych, gospodarki wodnej oraz innych sektorów infrastruktury krytycznej. Spotkania stanowiły forum wymiany doświadczeń, identyfikacji aktualnych zagrożeń, omówienia dobrych praktyk oraz działań służących zwiększeniu odporności infrastruktury krytycznej.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, w ramach realizowanych zadań, pozyskuje i analizuje informacje dotyczące bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej przekazywane przez właściwe organa administracji publicznej oraz operatorów infrastruktury krytycznej. Od 4 lipca 2026 r., w związku z wejściem w życie przepisów wdrażających rozwiązania wynikające z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2557 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie odporności podmiotów krytycznych i uchylającej dyrektywę Rady 2008/114/WE[14], zadania związane z ochroną infrastruktury krytycznej są realizowane zgodnie z nowym modelem prawnym, ukierunkowanym na zwiększanie odporności podmiotów krytycznych. W obowiązującym stanie prawnym nie funkcjonują już plany ochrony infrastruktury krytycznej, a działania właściwych organów koncentrują się na monitorowaniu poziomu odporności podmiotów krytycznych oraz wspieraniu operatorów w realizacji obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów prawa. Ponadto RCB analizuje raporty pełnomocników do spraw ochrony infrastruktury krytycznej sporządzane na podstawie art. 6 pkt 3 i 3a ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o szczególnych uprawnieniach ministra właściwego do spraw aktywów państwowych oraz ich wykonywaniu w niektórych spółkach kapitałowych lub grupach kapitałowych prowadzących działalność w sektorach energii elektrycznej, ropy naftowej oraz paliw gazowych[15]. Raporty te stanowią jedno ze źródeł informacji wykorzystywanych do oceny stanu zabezpieczenia infrastruktury energetycznej.

Dodatkowe działania kontrolne oraz wzmożony nadzór realizowane są przede wszystkim przez operatorów infrastruktury krytycznej w przypadkach wynikających z obowiązujących stopni alarmowych oraz stopni alarmowych CRP.

W celu zwiększenia poziomu bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej oraz ograniczania ryzyka wystąpienia zagrożeń, w tym zagrożeń o charakterze sabotażowym i hybrydowym, dyrektor RCB wydawał komunikaty dotyczące bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, zawierające informacje o aktualnych zagrożeniach oraz rekomendowanych działaniach służących zwiększeniu poziomu ochrony. Niezależnie od powyższego, operatorom infrastruktury krytycznej na bieżąco są przekazywane, za pośrednictwem RCB, zalecenia i rekomendacje opracowywane przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, odnoszące się do aktualnych zagrożeń oraz działań służących zwiększeniu odporności obiektów i systemów infrastruktury krytycznej. Przekazywane informacje mają charakter prewencyjny i wspierają operatorów w realizacji obowiązków związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa oraz ciągłości świadczenia usług.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa stale współpracuje z operatorami infrastruktury krytycznej oraz właściwymi organami administracji publicznej w celu zwiększania odporności infrastruktury krytycznej oraz zapewnienia ciągłości świadczenia usług istotnych dla bezpieczeństwa państwa i obywateli. Współpraca obejmuje organizację oraz udział w ćwiczeniach krajowych i międzynarodowych, których celem jest weryfikacja procedur reagowania, ocena przygotowania operatorów do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych oraz identyfikacja obszarów wymagających dalszego doskonalenia. Przedstawiciele RCB uczestniczą również w konferencjach, seminariach i wydarzeniach branżowych poświęconych bezpieczeństwu infrastruktury krytycznej, podczas których są prezentowane informacje dotyczące zmian legislacyjnych, aktualnych zagrożeń oraz rekomendowanych działań służących wzmacnianiu odporności podmiotów krytycznych.

Odnosząc się do zagadnień ochrony ludności i obrony cywilnej, należy wskazać, że działania związane z wdrażaniem ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej są realizowane w sposób ciągły i planowy od dnia jej wejścia w życie, tj. od 1 stycznia 2025 r.

Realizacja przepisów ustawy nie jest uzależniona od wystąpienia lub wzrostu poziomu konkretnego zagrożenia, lecz stanowi stały proces obejmujący działania legislacyjne, organizacyjne, planistyczne, finansowe oraz inwestycyjne, służące systemowemu budowaniu zdolności państwa w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej. Szczegółowy zakres realizowanych zadań jest określony w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026[16] (dalej – Program).

Finansowanie przedsięwzięć dotyczących przygotowania infrastruktury ochronnej zostało przewidziane w Programie. W jego ramach m.in. jednostki samorządu terytorialnego składają do właściwych wojewodów wnioski o udzielenie dotacji na realizację przedsięwzięć dotyczących obiektów zbiorowej ochrony.

Na realizację zadań w obszarze 1 Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej „Obiekty zbiorowej ochrony“ przeznaczono 2 384 380 900 zł w 2025 r. oraz 3 592 700 900 zł w 2026 r. Są to pierwsze w historii środki finansowe przeznaczone na taką skalę na rozwój infrastruktury ochronnej.

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadziła stabilny system finansowania zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Po raz pierwszy przewidziano gwarantowaną wysokość środków w wysokości co najmniej 0,3% PKB na zadania ochrony ludności. Z tych środków 0,15% PKB to środki na finansowanie zadań obronnych – z których większość trafia do jednostek samorządu terytorialnego na realizację zadań na poziomie lokalnym.

W nowym Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2027-2031 przewiduje się dalsze stałe zwiększanie przyznawanych środków.

Przygotowanie planów ewakuacji ludności odbywa się zgodnie z rozwiązaniami określonymi w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 maja 2025 r. w sprawie ewakuacji ludności oraz zabezpieczenia mienia[17].

W dniu 3 lipca 2026 r. minister spraw wewnętrznych i administracji zatwierdził Krajowy Plan Ewakuacji opracowany przez dyrektora RCB. Dokument ten został przygotowany na podstawie wojewódzkich planów ewakuacji ludności opracowanych przez wojewodów, zapewniając spójność planowania na poziomie krajowym i wojewódzkim.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa plany ewakuacji sporządzane są na okres trzech lat oraz podlegają bieżącej aktualizacji stosownie do zmieniających się uwarunkowań i zidentyfikowanych potrzeb.

Uprzejmie informuję, że są realizowane ćwiczenia krajowe i międzynarodowe, które mają na celu doskonalenie przygotowania administracji publicznej do reagowania na zagrożenia o charakterze militarnym, hybrydowym oraz terrorystycznym. W przedsięwzięciach tych, stosownie do ich zakresu i scenariusza, uczestniczą przedstawiciele administracji rządowej, wojewodowie oraz – za pośrednictwem wojewódzkich struktur zarządzania kryzysowego – również przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa uczestniczyło w przygotowaniu i realizacji ćwiczeń krajowych oraz międzynarodowych służących doskonaleniu współdziałania organów administracji publicznej, służb, Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz operatorów infrastruktury krytycznej. W ramach tych przedsięwzięć weryfikowano procedury reagowania kryzysowego, zasady wymiany informacji, mechanizmy koordynacji działań oraz współpracę pomiędzy uczestnikami systemu zarządzania kryzysowego. W ostatnim czasie do najważniejszych przedsięwzięć tego rodzaju należały m.in.:

CMX (Crisis Management Exercise) – cykliczne ćwiczenia NATO w zakresie konsultacji i reagowania kryzysowego, ukierunkowane na doskonalenie współpracy państw członkowskich oraz krajowych mechanizmów zarządzania kryzysowego w sytuacjach obejmujących zagrożenia o charakterze hybrydowym i militarnym;

KASKADA – krajowe ćwiczenia bazujące na scenariuszu dotyczącym wystąpienia blackoutu, ukierunkowane na doskonalenie współdziałania administracji publicznej, służb oraz operatorów infrastruktury krytycznej, obejmujące w szczególności proces podejmowania decyzji, koordynację działań oraz wymianę informacji pomiędzy uczestnikami systemu;

LIBERO – ćwiczenia służące weryfikacji procedur reagowania na sytuacje kryzysowe oraz współdziałania organów administracji publicznej i służb odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa.

Wnioski z przeprowadzonych ćwiczeń są wykorzystywane do doskonalenia procedur zarządzania kryzysowego, usprawniania współpracy pomiędzy uczestnikami systemu bezpieczeństwa oraz wzmacniania odporności państwa na zagrożenia o charakterze militarnym, hybrydowym i terrorystycznym.

Dodatkowo, zgodnie z art. 53 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, organa ochrony ludności oraz podmioty ochrony ludności są zobowiązane do organizacji ćwiczeń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej. Ćwiczenia mają na celu weryfikację gotowości i zwiększenia skuteczności w wykonywaniu zadań ochrony ludności i obrony cywilnej i powinny być organizowane nie rzadziej niż raz w roku. Na poziomie województwa plan takich ćwiczeń akceptuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. Są to ćwiczenia o zróżnicowanym charakterze, odzwierciedlające potrzeby danego regionu i zidentyfikowane zagrożenia. Zarówno na etapie akceptacji planów ćwiczeń, jak i już przy wydawaniu rekomendacji po ich przeprowadzeniu, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, analizując przedstawione dokumenty, przekazuje organizatorowi uwagi i sugestie do zastosowania.

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa na bieżąco współpracuje z operatorami infrastruktury krytycznej oraz właściwymi organami administracji publicznej odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo poszczególnych sektorów infrastruktury krytycznej. Współpraca obejmuje organizację spotkań z przedstawicielami poszczególnych sektorów infrastruktury krytycznej, udział w przedsięwzięciach organizowanych przez ministrów kierujących działami administracji rządowej, kierowników urzędów centralnych, wojewodów oraz operatorów infrastruktury krytycznej. Istotnym elementem współpracy jest bieżąca wymiana informacji o zagrożeniach, przekazywanie ostrzeżeń publikowanych przez CSIRT GOV oraz rekomendacji pełnomocnika rządu do spraw cyberbezpieczeństwa. Podejmowane działania służą wzmacnianiu współpracy między administracją publiczną i operatorami infrastruktury krytycznej, podnoszeniu poziomu bezpieczeństwa oraz zwiększaniu odporności państwa na zagrożenia, w szczególności zagrożenia o charakterze hybrydowym i cybernetycznym.

Zgodnie z art. 14 ust. 6 pkt 8 ustawy o zarządzaniu kryzysowym do zadań komórki organizacyjnej właściwej w sprawach zarządzania kryzysowego w urzędzie wojewódzkim należy przygotowywanie – w oparciu o analizę zagrożeń występujących w poszczególnych powiatach – zaleceń wojewody do powiatowych planów zarządzania kryzysowego.

Ponadto organem pomocniczym wojewody w zapewnieniu wykonywania zadań z zakresu zarządzania kryzysowego jest wojewódzki zespół zarządzania kryzysowego, którego zadania obejmują m.in. ocenę występujących i potencjalnych zagrożeń oraz prognozowanie ich rozwoju.

Powyższe zagadnienia pozostają w zakresie ustawowych kompetencji wojewodów i są realizowane przez urzędy wojewódzkie zgodnie z przepisami ustawy o zarządzaniu kryzysowym, z uwzględnieniem lokalnej analizy zagrożeń oraz specyfiki danego województwa.

Finansowanie przygotowań do realizacji zadań z zakresu ochrony ludności odbywa się zgodnie z założeniami Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026. Środki na realizację Programu są przekazywane wojewodom w ramach finansowania budżetowego, zgodnie z przyjętym planem finansowym.

W związku z powyższym nie funkcjonuje mechanizm występowania przez wojewodów o „dodatkowe środki“ na przygotowanie ochrony ludności w trakcie roku budżetowego. Finansowanie jest realizowane w ramach środków przewidzianych w Programie i przekazywanych wojewodom zgodnie z obowiązującymi zasadami finansowania budżetowego na dany rok.

Jednym z elementów systemu ochrony ludności i obrony cywilnej jest edukacja i szkolenie społeczeństwa, stanowiąca jeden z filarów Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026.

W ramach realizacji Programu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji przygotowało i udostępniło „Poradnik bezpieczeństwa“ zawierający praktyczne zalecenia dotyczące przygotowania się na sytuacje kryzysowe oraz postępowania w przypadku wystąpienia różnego rodzaju zagrożeń. Poradnik został przekazany do gospodarstw domowych na terenie całego kraju, a jego wersja elektroniczna jest dostępna na stronach internetowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Obrony Narodowej, RCB oraz na stronie samego „Poradnika bezpieczeństwa“.

Ponadto od początku lipca 2026 r. obywatele mogą uczestniczyć w organizowanej przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji „Akademii Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej“ oraz przygotowywanych we współpracy z Polskim Czerwonym Krzyżem i Związkiem Ochotniczych Straży Pożarnych RP „Powszechnych Warsztatach Ochrony Ludności“. Na dzień 28 lipca 2026 r. odnotowano 4 678 osób zgłoszonych do udziału w warsztatach, z czego 1 878 osób wzięło już w nich udział. Dotychczas zorganizowano 99 warsztatów, a zapisy pozostają otwarte.

Ponadto uprzejmie informuję, że w ramach prowadzonych kanałów komunikacji, w tym profili MSWiA OLiOC w mediach społecznościowych:

Facebook: https://www.facebook.com/OLiOCMSWiA

X: https://x.com/MSWiA_OLiOC_GOV

Instagram: https://www.instagram.com/mswia_olioc_gov_pl/

oraz strony www: https://www.gov.pl/web/olioc regularnie są publikowane materiały informacyjne i edukacyjne dotyczące właściwego przygotowania oraz reagowania na sytuacje kryzysowe.

Publikowane treści obejmują m.in.:

zasady udzielania pierwszej pomocy,

przygotowanie do samodzielnego funkcjonowania przez pierwsze 72 godziny kryzysu,

kompletowanie plecaka ewakuacyjnego,

tworzenie rodzinnego planu kryzysowego,

przygotowanie zapasów wody, żywności, leków i środków pierwszej potrzeby,

właściwe postępowanie podczas pożarów, powodzi, gwałtownych zjawisk atmosferycznych, awarii infrastruktury krytycznej oraz zagrożeń chemicznych,

znaczenie sygnałów alarmowych i komunikatów ostrzegawczych oraz korzystanie z oficjalnych źródeł informacji,

przygotowanie domu i miejsca pracy na sytuacje kryzysowe,

bezpieczeństwo informacyjne i przeciwdziałanie dezinformacji.

Materiały są publikowane w różnych formatach, dostosowanych do odbiorców, w tym jako: infografiki, materiały wideo, fotografie, animacje oraz materiały audio. Istotnym elementem działań komunikacyjnych jest również popularyzacja treści zawartych w „Poradniku Bezpieczeństwa“, opracowanym wspólnie przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwo Obrony Narodowej i RCB, w tym przypominanie najważniejszych zasad postępowania w sytuacjach zagrożeń.

Odnosząc się z kolei do zagadnień dotyczących rezerw strategicznych pragnę wskazać, że zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych[18] minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w przypadkach, o których mowa w art. 3, udostępnia niezwłocznie rezerwy strategiczne. Decyzję wydaje się z urzędu albo na wniosek organu lub podmiotu, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy – katalog ten obejmuje m.in. właściwych ministrów i inne organa administracji rządowej. Ustawa dokładnie określa tryb, w jakim mogłoby to nastąpić, w związku z powyższym wydawanie rezerw strategicznych następuje tylko i wyłącznie we wspomnianych przypadkach określonych w tejże ustawie.

W art. 3 ustawy wskazano, że rezerwy mogą zostać udostępnione w sytuacji zagrożenia bezpieczeństwa i obronności państwa, bezpieczeństwa, porządku i zdrowia publicznego oraz wystąpienia klęski żywiołowej lub sytuacji kryzysowej, w celach wsparcia wykonywania zadań w zakresie bezpieczeństwa i obronności państwa, ochrony ludności i obrony cywilnej, odtworzenia infrastruktury krytycznej, złagodzenia zakłóceń w ciągłości dostaw służących funkcjonowaniu gospodarki i zaspokojeniu podstawowych potrzeb obywateli, ratowania ich życia i zdrowia, realizacji interesów narodowych Rzeczypospolitej Polskiej w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego, wypełnienia jej zobowiązań międzynarodowych, a także udzielania pomocy i wsparcia podmiotom prawa międzynarodowego publicznego.

Poziomy asortymentu i ilości rezerw strategicznych wyznacza Rządowy Program Rezerw Strategicznych na lata 2022-2026 (dalej: Program). Dokument ten jest dokumentem niejawnym o klauzuli „poufne“. Program opracowywany jest na okres 5 lat (art. 9 ust. 3 ww. ustawy), przy czym może być aktualizowany w przypadku zmiany okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 3 tejże ustawy, czyli m.in. w razie zmiany oceny ryzyka zagrożeń. Ponadto minister spraw wewnętrznych i administracji może utworzyć rezerwy strategiczne nieobjęte Programem, zgodnie z art. 14 ustawy.

Co do zasady decyzje tworzące asortymenty rezerw strategicznych są dokumentami niejawnymi z uwagi na cel ich tworzenia, określony w ustawie o rezerwach strategicznych.

Dodatkowo należy wspomnieć, że obecnie trwają prace nad nowym Rządowym Programem Rezerw Strategicznych, obejmującym nowy cykl planistyczny, tj. na lata 2027-2031, który kompleksowo będzie uwzględniać obecne zagrożenia i potrzeby państwa w zakresie rezerw strategicznych.

Należy wskazać, że podstawowym zadaniem Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych jest utrzymywanie rezerw strategicznych, w tym ich przechowywanie, dokonywanie wymiany lub zamiany oraz przeprowadzanie konserwacji przechowywanych rezerw strategicznych (art. 31 ust. 1 pkt 1 ustawy).

Dodatkowo ustawa o rezerwach strategicznych nakłada obowiązek cyklicznej weryfikacji rezerw strategicznych – organa współtworzące Program przekazują ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych m.in. informacje o przeglądzie i ocenie skuteczności wykonywania aktualnie realizowanego Programu (art. 8 ust. 4 pkt 4 lit. a ustawy).

Jest to zatem stały, ustawowo określony element cyklu planistycznego, który jest realizowany przez wszystkie organa wymienione w art. 8 ust. 2 ustawy.

Na gruncie ustawy o rezerwach strategicznych wytyczne i zasady występowania o udostępnienie rezerw strategicznych są określone wprost w art. 19 ust. 4 i art. 22 ust. 2 ustawy (wniosek określający asortyment, ilość i cel wykorzystania; w przypadku specjalistycznego asortymentu technicznego – na wniosek jednostek samorządu terytorialnego mając na względzie potrzebę wsparcia w realizacji celów społecznych lub przedsięwzięć gospodarczych).

Ustawa o rezerwach strategicznych przewiduje ponadto mechanizm przyspieszony zakupu asortymentu do rezerw strategicznych: w przypadku wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa i obronności państwa, bezpieczeństwa, porządku i zdrowia publicznego, klęski żywiołowej lub sytuacji kryzysowej, wykonanie decyzji o utworzeniu rezerw na ten cel odbywa się z wyłączeniem standardowego trybu wyłaniania kontrahenta oraz przepisów o zamówieniach publicznych (art. 13 ust. 6 ustawy).

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Stopień alarmowy w cyberprzestrzeni.

[2] Dz. U. 2025 poz. 194 z późn. zm.

[3] Dz. U. 2022 poz. 2065.

[4] Dz. U. 2025 poz. 636 z późn. zm.

[5] Dz. U. 2026 poz. 50.

[6] Dz. U. 2026 poz. 815.

[7] Dz. U. 2025 poz. 532 z późn. zm.

[8] Dz. U. 2024 poz. 597 z późn. zm.

[9] Dz. U. 2026 poz. 244 z późn. zm.

[10] Dz. U. 2025 poz. 514.

[11] Dz. U. poz. 1907 z późn. zm.

[12] Dz. U. poz. 645.

[13] Dz. Urz. MSWiA poz. 14.

[14] Dz. Urz. UE. L nr 333 str. 164.

[15] Dz. U. 2025 poz. 470 z późn. zm.

[16] Uchwała nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, M.P. poz. 541 z późn. zm.

[17] Dz. U. 2025 poz. 765.

[18] Dz. U. 2026 poz. 733 z późn. zm. – zwana dalej ustawą.