Interpelacja nr 18473
Interpelacja w sprawie przemocy rówieśniczej, cyberprzemocy, absencji i odmowy chodzenia do szkoły
Interpelacjaz odpowiedziąwpłynęło 09.07.2026
Treść
Szanowna Pani Minister,
przemoc rówieśnicza i cyberprzemoc nie są pojedynczymi konfliktami, lecz często długotrwałym procesem obejmującym całą klasę i przestrzeń cyfrową. Szkoły stosują odmienne procedury, a zgłoszenia bywają bagatelizowane albo sprowadzane do jednorazowej rozmowy.
Rosnącym wyzwaniem są również długotrwała absencja i odmowa chodzenia do szkoły, związane m.in. z kryzysem psychicznym, przemocą, trudnościami rodzinnymi, neuroróżnorodnością lub brakiem poczucia bezpieczeństwa. System reaguje często dopiero na bardzo wysoki poziom nieobecności.
MEN wskazuje profilaktykę przemocy, uzależnień behawioralnych i higienę cyfrową jako kierunki polityki oświatowej, ale potrzebny jest jednolity standard interwencji i system wczesnego ostrzegania.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy MEN przygotuje obowiązkowy, oparty na badaniach standard przeciwdziałania bullyingowi i cyberprzemocy dla wszystkich szkół?
2. Czy standard obejmie anonimowe kanały zgłaszania, ocenę ryzyka, ochronę osoby zgłaszającej, pracę ze sprawcą i klasą oraz kontrolę skuteczności interwencji?
3. Jak szkoła ma odróżniać konflikt rówieśniczy od długotrwałego nękania i kto będzie szkolił pracowników w tym zakresie?
4. Czy MEN zamierza zbierać ogólnopolskie dane o skali przemocy rówieśniczej i skuteczności interwencji, z zachowaniem ochrony danych uczniów?
5. Czy każda szkoła otrzyma wzorcową procedurę zabezpieczania dowodów cyberprzemocy, zgłaszania treści platformom i współpracy z Policją?
6. Czy zostanie utworzony system wczesnego ostrzegania o długotrwałej absencji i wypadaniu ucznia z edukacji?
7. Jaki poziom nieobecności powinien uruchamiać obowiązkową diagnozę przyczyn, a nie wyłącznie działania represyjne wobec rodziny?
8. Czy powstaną lokalne zespoły szkoła–poradnia–pomoc społeczna–ochrona zdrowia zajmujące się odmową szkolną?
9. Jakie elastyczne formy czasowego powrotu do nauki mogą być stosowane wobec ucznia po kryzysie psychicznym?
10. Czy MEN przewiduje wsparcie prawne i psychologiczne dla dyrektorów w przypadkach ciężkiej przemocy lub odpowiedzialności wielu instytucji?
11. Jak będą oceniane programy profilaktyczne finansowane przez państwo i czy środki będą kierowane tylko do programów o potwierdzonej skuteczności?
12. Kiedy zostanie przedstawiony kompleksowy program bezpieczeństwa relacyjnego w szkołach?
Proszę o udzielenie odpowiedzi odrębnie na każde pytanie, z podaniem danych liczbowych, źródeł danych, terminów realizacji, planowanych aktów prawnych, kosztów oraz źródeł finansowania. W przypadku braku danych proszę o jednoznaczne wskazanie, że MEN ich nie gromadzi, wraz z informacją, czy i kiedy planowane jest rozpoczęcie monitoringu.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedzi
Podsekretarz stanu Izabela Ziętka, 06.08.2026
Odpowiedź na interpelację nr 18473
w sprawie przemocy rówieśniczej, cyberprzemocy, absencji i odmowy chodzenia do szkoły
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 06-08-2026
Szanowny Panie Pośle,
Ministra Edukacji priorytetowo traktuje zadania związane z dobrostanem zdrowotnym uczniów i uczennic. Przyczyny i efekty przemocy rówieśniczej, w tym w przestrzeni cyfrowej stanowią istotny czynnik ryzyka dla dzieci i młodzieży.
W związku z potrzebą podjęcia działań systemowych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa w szkołach, w tym skutecznego reagowania w przypadku wystąpienia przemocy rówieśniczej i kryzysów psychicznych, Ministra Edukacji powołała Zespół do spraw analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty[1].
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie na podstawie przeprowadzonej analizy, propozycji rozwiązań w zakresie szeroko pojmowanego bezpieczeństwa i zdrowia, w szczególności w obszarze:
sposobu identyfikacji i analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych, klasyfikowania przyczyn i okoliczności;
procedur stosowanych w trakcie i po zakończeniu wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych oraz instytucjonalnego systemu wsparcia i pomocy dla wszystkich osób zaangażowanych w zdarzenie;
systemu doskonalenia kadry kierowniczej i pedagogicznej oraz współpracy jednostek systemu oświaty i odpowiednich służb z rodzicami uczniów i wychowanków.
Wśród analizowanych aktów prawa rozważana jest nowelizacja rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wymagań wobec szkół i placówek, która dostosuje standardy opracowane w 2017 r. i wymagane od przedszkoli, szkół i placówek do aktualnych potrzeb.
Szkoła ma obowiązek zapewnić każdemu uczniowi i uczennicy warunki do pełnego rozwoju, nauki i uczestnictwa w życiu szkolnym. Zgodnie z przepisami prawa oświatowego, szkoła powinna, m.in.: organizować i realizować pomoc psychologiczno-pedagogiczną, indywidualizować proces nauczania, dostosowywać wymagania edukacyjne i zasady oceniania do możliwości ucznia, współpracować z rodzicami i instytucjami wspierającymi.
Celem tych działań jest zapewnienie każdemu uczniowi i uczennicy odpowiednich form wsparcia oraz możliwości osiągania sukcesów edukacyjnych na miarę jego potencjału, a także tworzenie bezpiecznego, wspierającego środowiska edukacyjnego oraz warunków dostosowanych do jego potrzeb.
Od grudnia 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej cyklicznie przekazuje (w formie przypomnień), za pośrednictwem Systemu Informacji Oświatowej oraz tzw. gazetki pn. Profilaktyka, wszystkim jednostkom systemu oświaty - standardy postępowania dla nauczycieli i nauczycieli specjalistów - dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej.[2]
Standardy stanowią rzetelne źródło wiedzy i wsparcia, pomagając w identyfikowaniu uczennic i uczniów zagrożonych zachowaniami suicydalnymi, podejmowaniu interwencji kryzysowych oraz realizowaniu działań postwencyjnych. Są istotnym narzędziem w pracy wychowawczo-profilaktycznej szkół i placówek oświatowych. Ich celem jest nie tylko reakcja na kryzysy, ale przede wszystkim prewencja oraz wsparcie w procesie zdrowienia.
W ramach standardów określono np. potrzebę przygotowania Planu powrotu ucznia/uczennicy po próbie samobójczej do szkoły. Musi być on dostosowany do indywidualnych potrzeb ucznia/uczennicy i: „uwzględniać działania odpowiadające na rozpoznane w szkole i poza nią indywidualne potrzeby psychorozwojowe, w szczególności dostosowanie procesu edukacyjnego, a także zapewnienie możliwości kontaktu ze szkolnymi specjalistami i innymi osobami wskazanymi przez samą młodą osobę”. Plan musi być omówiony z uczniem/uczennicą i jego rodzicami/opiekunami.
Ponadto, nauczyciele mogą stosować szereg działań wspomagających ponowną adaptację ucznia/uczennicy po kryzysie psychicznym (np. podzielenie materiału, okres ochronny, w którym zawieszone jest ocenianie i sprawdziany, stosowanie alternatywnych form zaliczania – np. odpowiedzi ustne zamienione na pisemne, indywidualne zaliczanie materiału przed nauczycielem, itp.).
Jednocześnie w przypadkach sytuacji zachowań problemowych uczniów i uczennic, do każdego rodzaju kryzysu mają zastosowanie te same podstawowe elementy interwencji, które można zdefiniować jako procedury/standardy:
zauważenie problemu
adekwatna reakcja, z poszanowaniem godności ucznia/uczennicy, bez stygmatyzacji
opracowanie zestawu działań wspierających ze strony szkoły
organizacja wsparcia w ramach bieżącej oraz specjalistycznej pomocy psychologiczno-pedagogicznej
wskazanie rodzicom/opiekunom prawnym instytucji i podmiotów udzielających konkretnej pomocy
przegląd aktualnych procedur bezpieczeństwa obowiązujących w szkole oraz ewaluacja standardów ochrony małoletnich
organizacja dodatkowych oddziaływań wychowawczo-profilaktycznych dla uczniów i uczennic
organizacja dodatkowych szkoleń dla rodziców/opiekunów prawnych uczniów i uczennic
wdrażanie dodatkowych narzędzi i sposobów zapobiegania kryzysom, w tym wykorzystanie dostępnych rekomendowanych programów profilaktycznych
rzetelne przygotowywanie programu wychowawczo-profilaktycznego jako efektu prawidłowo przeprowadzonej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka.
Inne czynności np. związane z zastosowaniem terapii leczenia czy powiadomieniem służb będą wynikały nie tylko z zastosowanej terapii po decyzji lekarzy w porozumieniu z rodzicami, ale także w skrajnych przypadkach jako następstwo czynności wyjaśniających i procesowych po przekroczeniu konkretnych przepisów prawa karnego, rodzinnego, itp.
Polska ma najniższy od lat wskaźnik ELET (Early leaving from education and training). Problem wypadania uczniów z systemu jest w Polsce marginalny, utrzymuje się na poziomie 3,7% - 4%, co plasuje nas w ścisłej czołówce krajów o najniższym odsetku porzucania szkoły, daleko poniżej unijnej średniej wynoszącej 9,1%–9,5%[3]. Przed ELET chroni w Polsce nie „system wczesnego ostrzegania”, ale rozwiązania prawne skutecznie zabezpieczające konstytucyjne prawa uczniów do nauki do 18 roku życia. Realizowane jest to zarówno poprzez monitorowanie frekwencji uczniów, jak i aktywne wsparcie organów/instytucji w wychwytywaniu czynników ryzyka sprzyjających wczesnemu opuszczaniu szkoły.
W ramach bazy danych (SIO)[4] zbiera się m.in. informacje o uczniach niespełniających obowiązku szkolnego/nauki, o przyczynach jego niespełniania oraz liczbie uczniów i wychowanków korzystających z pomocy poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym poradni specjalistycznych, według form pomocy (liczbowo), a istniejące procedury (w tym legislacyjne) chronią dzieci i młodzież przed przedwczesnym opuszczaniem systemu edukacji. Zgodnie z art. 41 ustawy – Prawo oświatowe[5] dyrektorzy szkół podstawowych i gminy prowadzą ewidencje spełniania obowiązku szkolnego i nauki.
Kwestie nieobecności na zajęciach i sankcji za nieuczęszczanie do szkoły regulowane są na poziomie ogólnokrajowym, natomiast formy i sposoby usprawiedliwiania nieobecności regulują statuty poszczególnych szkół.
Przepisy prawa oświatowego precyzyjnie definiują pojęcie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki oraz zakres czynności, do podjęciach których zobligowani są rodzice, dyrektorzy szkół i władze samorządowe. W kwestii realizacji obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki ustawodawca nakłada obowiązki na władze samorządu terytorialnego, dyrektorów szkół i przede wszystkim rodziców dziecka. Zobowiązuje ich do podejmowania działań umożliwiających każdemu dziecku realizację konstytucyjnego prawa do nauki[6].
Prawo oświatowe rozróżnia ucznia objętego obowiązkiem szkolnym (ucznia szkoły podstawowej) od ucznia objętego obowiązkiem nauki (ucznia szkoły ponadpodstawowej). Obowiązek szkolny spełnia się przez uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej lub niepublicznej[7]. Po ukończeniu szkoły podstawowej obowiązek nauki spełnia się przez uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadpodstawowej bądź realizowanie, zgodnie z odrębnymi przepisami, przygotowania zawodowego u pracodawcy[8]. Sześciolatek objęty jest rocznym przygotowaniem przedszkolnym, które jest obowiązkowe[9], 3-5-latek ma prawo do wychowania przedszkolnego[10].
Kontrolowanie spełniania obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4[11], należy do zadań dyrektora szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka. Zgodnie z art. 40 ust.1 ustawy – Prawo oświatowe rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są obowiązani do:
dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły;
zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne;
zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowywanie się do zajęć;
informowania, w terminie do dnia 30 września każdego roku, dyrektora szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, o realizacji obowiązku szkolnego spełnianego w sposób określony w art. 36 ust. 10 lub 11[12].
Rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi nauki, na żądanie wójta gminy (burmistrza, prezydenta miasta), na terenie której dziecko mieszka, są obowiązani informować go o formie spełniania obowiązku nauki przez dziecko i zmianach w tym zakresie[13].
Zgodnie z art. 41 ustawy – Prawo oświatowe dyrektorzy publicznych szkół podstawowych kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodach tych szkół, a gmina kontroluje spełnianie obowiązku nauki przez młodzież zamieszkałą na terenie tej gminy, w tym odpowiednio:
kontrolują wykonywanie obowiązków, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 1, 2 i 4, a także współdziałają z rodzicami w realizacji obowiązków, o których mowa w art. 40 ust. 1 pkt 3 i ust. 3;
prowadzą ewidencję spełniania obowiązku szkolnego oraz obowiązku nauki.
Wójt gminy (burmistrz, prezydent miasta) jest obowiązany przekazywać dyrektorom publicznych szkół podstawowych na obszarze gminy informacje o aktualnym stanie i zmianach w ewidencji dzieci i młodzieży w wieku 3-18 lat.
Powyższe oznacza, że dyrektorzy publicznych szkół podstawowych muszą otrzymać informacje o dzieciach z obwodu ich szkoły, jeżeli uczniowie ci spełniają obowiązek szkolny w szkołach nieobwodowych[14] bądź poza granicami kraju[15].
Niespełnianie obowiązku, o którym mowa powyżej, objęte jest, zgodnie z aktualnymi przepisami, sankcją[16] i podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji[17].
Przez niespełnienie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki należy rozumieć nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50% dni zajęć w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole podstawowej, szkole ponadpodstawowej lub placówce lub zajęć w przypadku spełniania obowiązku nauki w sposób określony w art. 36 ust. 9 pkt 2 i w przepisach wydanych na podstawie art. 36 ust. 16 ustawy – Prawo oświatowe [18].
Zgodnie z art. 99 ustawy – Prawo oświatowe[19] obowiązki ucznia określa się w statucie szkoły z uwzględnieniem obowiązku m.in. usprawiedliwiania, w określonym terminie i formie, nieobecności na zajęciach edukacyjnych, w tym formy usprawiedliwiania nieobecności przez osoby pełnoletnie[20]. Przepis ten nie określa tych form – uszczegółowienie tej kwestii pozostawiono szkole.
Co do zasady, powtarzające się nieobecności ucznia, wątpliwe, w ocenie wychowawcy, przyczyny i sposoby usprawiedliwiania, powinny spotkać się ze zdecydowaną reakcją szkoły. Długotrwały brak kontaktu z uczniem powinien być alarmujący dla nauczycieli i wychowawcy, którzy zobowiązani są do podjęcia działań w kierunku rozeznania sytuacji ucznia i poinformowania o tym dyrektora szkoły. Analizowanie frekwencji uczniów oraz przyczyn nieobecności na zajęciach edukacyjnych i gromadzenie danych z tego zakresu należy do zadań szkoły. Kontrola realizacji obowiązku, o którym mowa, nie ogranicza się jednak do zliczania nieobecnych uczniów. Celem kontroli sprawowanej przez dyrektorów szkół i władze samorządowe jest powrót dziecka do normalnego funkcjonowania w szkole. Umożliwiają to procedury określone ww. przepisami, które pozwalają na podjęcie działania przez uprawnione do tego organy. Ewentualna grzywna, zgodnie z obowiązującymi przepisami, w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, a każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł[22].
Prawo do nauki jest zagwarantowane w Konstytucji RP, a zabezpieczenie trwałości i ciągłości procesu uczenia dziecka jest bezwzględną powinnością rodziców i organów do tego powołanych, co wykazano powyżej. Jeśli rodzic dopełni formalności, procedura egzekucyjna, dotycząca niespełniania obowiązku szkolnego, staje się bezprzedmiotowa, cel upomnienia został bowiem zrealizowany, tym samym dyrektor nie wystawia tytułu wykonawczego.
Jak wynika z powyższego, stworzono rozbudowany system i procedury ochrony uczniów przed opuszczaniem szkoły. Czynności mające na celu przeciwdziałanie przedwczesnemu opuszczaniu szkoły podejmowane są na poziomie wewnątrzszkolnym oraz regionalnym, związane jest to z decentralizacją zarządzania oświatą w Polsce.
Szkoły zobowiązane są do zapewniania pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom oraz współpracują z instytucjami zajmującymi się profesjonalną pomocą w tym zakresie. W przypadku powtarzającej się nieobecności ucznia dyrektor szkoły ma obowiązek podjąć działania, dzięki którym sprawdzi przyczynę absencji ucznia. Po wyczerpaniu wszystkich możliwych działań szkoły i stwierdzeniu niespełniania przez dziecko obowiązku szkolnego, dyrektor podejmuje czynności określone w przepisach prawa (wysyła upomnienie do rodziców, wystawia tytuł wykonawczy oraz wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnej, a właściwy organ nakłada grzywnę na rodziców).
Kontrola obowiązku szkolnego/nauki nie sprowadza się ani do samego monitorowania nieobecności, ani do monitorowania czynników ryzyka, lecz łączy obie te kwestie, a przepisy prawa stworzyły procedurę, która zapobiega niespełnianiu obowiązku edukacji i nie wymaga tworzenia odrębnego systemu.
W polskim systemie oświaty funkcjonują rozwiązania prawne i organizacyjne umożliwiające udzielanie wsparcia uczniom, którzy doświadczyli sytuacji kryzysowych, traumatycznych lub innych zdarzeń negatywnie wpływających na ich sytuację życiową oraz stan psychiczny.
System oświaty zapewnia w szczególności wspomaganie przez szkołę wychowawczej roli rodziny, dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych uczniów oraz zapewnienie opieki i pomocy psychologiczno-pedagogicznej odpowiednio do rozpoznanych potrzeb uczniów[23].
Pomoc psychologiczno-pedagogiczna polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych ucznia oraz wspieraniu jego funkcjonowania. Potrzeba objęcia ucznia taką pomocą może wynikać m.in. z sytuacji kryzysowych lub traumatycznych. Jednocześnie przepisy prawa przewidują wsparcie dla rodziców i nauczycieli w rozwiązywaniu problemów wychowawczych i dydaktycznych, służące zwiększeniu skuteczności pomocy udzielanej uczniom[24].
Uczniowie mogą zostać objęci w przedszkolu, szkole lub placówce wsparciem adekwatnym do rozpoznanych potrzeb. W ramach obowiązujących rozwiązań systemowych szkoły mogą podejmować następujące działania:
Przeprowadzenie diagnozy potrzeb uczniów przez nauczycieli, wychowawców, psychologów, pedagogów i innych specjalistów szkolnych, w celu identyfikacji osób wymagających wsparcia w związku z doświadczeniem przemocy, sytuacji kryzysowych lub traumatycznych, w tym po kontakcie z drastycznymi treściami mogącymi wywoływać lęk, poczucie zagrożenia, silny stres lub inne trudności emocjonalne[25].
Organizowanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej w formie m.in. indywidualnych konsultacji, porad, zajęć rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne, zajęć o charakterze terapeutycznym oraz innych form wsparcia przewidzianych przepisami prawa[26], adekwatnie do rozpoznanych potrzeb uczniów, w celu wspierania ich funkcjonowania i rozwoju.
Włączanie rodziców lub opiekunów prawnych uczniów w proces udzielania wsparcia poprzez przekazywanie informacji na temat możliwych reakcji dzieci i młodzieży na doświadczenie przemocy lub kontakt z treściami prezentującymi przemoc, w tym przemoc medialną, a także wskazówek dotyczących rozpoznawania niepokojących sygnałów, udzielania adekwatnego wsparcia oraz korzystania z dostępnych form pomocy i interwencji[27].
Korzystanie ze wsparcia poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli oraz innych instytucji działających na rzecz rodziny, dzieci i młodzieży, w szczególności w zakresie diagnozy, konsultacji, doradztwa oraz wsparcia merytorycznego w organizacji i realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym również w sytuacjach wymagających podejmowania działań o charakterze interwencji kryzysowej w przypadku doświadczenia przez uczniów sytuacji nagłych, kryzysowych lub traumatycznych[28].
Realizowanie działań profilaktycznych i edukacyjnych dotyczących bezpieczeństwa uczniów, krytycznej analizy i właściwej oceny drastycznych treści oraz sytuacji prezentowanych w Internecie, przeciwdziałania przemocy oraz ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Działania te są prowadzone w szczególności przez nauczycieli specjalistów (tj. psychologów, pedagogów i pedagogów specjalnych) we współpracy z wychowawcami oddziałów, m.in. w ramach godzin do dyspozycji dyrektora oraz bieżącej realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej[29].
W przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, traumatycznych lub innych zdarzeń negatywnych dyrektor szkoły i nauczyciele są zobowiązani[30] do uruchamiania dostępnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz współpracy z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi, rodzicami i innymi instytucjami wspierającymi dzieci i młodzież.
W celu zwiększania dostępu do pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży, w przepisach oświatowych wprowadzono obowiązek zatrudnienia nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych oraz zespołach tych przedszkoli i szkół. Wśród obowiązkowo zatrudnianych nauczycieli specjalistów znaleźli się nauczyciel psycholog i jako nowe stanowisko w tych jednostkach systemu oświaty - nauczyciel pedagog specjalny. Standardy określają minimalny wymiar zatrudnienia nauczycieli specjalistów w ww. jednostkach. Przepisy określiły również sposób wyliczania etatów, który uzależniony jest od liczby dzieci lub uczniów uczęszczających do przedszkola, szkoły lub zespołu przedszkoli i szkół.
W etapie I, obejmującym okres od 1 września 2022 r. do 31 sierpnia 2024 r., obowiązywały obniżone, przejściowe wartości standardów wskazane w tabeli nr 1.
Tabela nr 1. Przejściowe wartości standardów zatrudnienia nauczycieli specjalistów
Liczba dzieci lub uczniów | Łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów
od 1 do 30 | 0,25
od 31 do 50 | 0,5
od 51 do 100 | 1
od 101 | 1,5 etatu + 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 uczniów
W etapie II, obowiązującym od 1 września 2024 r., obowiązują docelowe wartości standardów, określone w tabeli nr 2.
Tabela nr 2. Docelowe wartości standardów
Liczba dzieci lub uczniów | Łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów
od 1 do 10 | 0,25
Od 11-20 | 0,4
od 21 do 30 | 0,6
od 31 do 40 | 0,8
od 41 do 50 | 1
od 51 do 100 | 1,5
Od 101 | 2 etaty + 0,2 etatu na każdych kolejnych 100 uczniów
Proces zatrudnienia nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowany za pośrednictwem SIO. W raporcie generowane są dane dotyczące bieżącej sytuacji zatrudniania, co umożliwia dyrektorom, samorządom i kuratorom oświaty bieżące monitorowanie stanu zatrudnienia nauczycieli specjalistów na poziomie szkoły, jednostki samorządu terytorialnego oraz województwa. Zapotrzebowanie kadrowe przedszkoli i szkół monitorowane jest na podstawie ogłoszeń o wolnych miejscach pracy, udostępnianych na stronach kuratoriów oświaty.
Tabela nr 3. Liczba etatów nauczycieli specjalistów uwzględnionych w standardzie.
Stan na 23.06.2026 r.
Nauczycieli pedagogów specjalnych | 15 633,13
Nauczycieli psychologów | 15 534,76
Nauczycieli pedagogów | 12 923,14
Nauczycieli logopedów | 11 378,97
Nauczycieli terapeutów pedagogicznych | 2 504,16
Nauczyciela doradcy zawodowego | 485,98
Razem | 58 460,14
W związku z podjętymi działaniami liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła z 21 923,67 etatów w roku szkolnym 2021/2022 do 58 460,14 etatów w roku szkolnym 2025/2026. Na przestrzeni czterech lat nastąpił wzrost etatów nauczycieli specjalistów o 36 536,47 etatów, co stanowi wzrost o ponad 166 %.
Tabela nr 4. Wzrost liczby etatów od momentu wprowadzenia standaryzacji w roku szkolnym 2021/2022 do roku szkolnego 2025/2026.
Rok szkolny | Etat | Pedagog | Psycholog | Logopeda | Terapeuta pedagogiczny | Pedagog specjalny | Doradca zawodowy
2021-2022 | 21 923,67 | 10 862,14 | 4787,89 | 6 273,64 | 0,00 | 0,00
2022/2023 | 44 053,67 | 12 418,29 | 9 415,04 | 9 938,07 | 1 748,44 | 10 533,83
2023/2024 | 48 371,96 | 12 321,91 | 11 301,37 | 10 091,72 | 2 083,61 | 12 573,35
2024/2025 | 56 419,58 | 12 916,66 | 14 249,49 | 11 388,34 | 2 526,95 | 15 338,14
2025/2026 | 58 275,37 | 12 906,27 | 15 448,88 | 11 342,32 | 2 526,07 | 15 566,26 | 485,57
Ministerstwo Edukacji Narodowej oczekuje także na pozytywne wyniki pilotażu, a tym samym możliwości wykorzystania w całym systemie edukacji, projektu realizowanego w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027 – „Wsparcie rówieśnicze w zakresie zdrowia psychicznego młodzieży (peer support)” oraz programu ABS – Anty-Bullying dla Szkół wdrażanemu we współpracy UNICEF i Ośrodkiem Rozwoju Edukacji. Oba programy skupiają się na konkretnych rozwiązaniach, których celem jest zmniejszenie skali zachowań przemocowych w efekcie budowania społecznego klimatu szkoły z wykorzystaniem potencjału tkwiącego w pozytywnych cechach indywidualnych, osobowości i kompetencji dzieci, młodzieży, ich rodziców i pracowników szkoły oraz dzięki temu wyzwolonej i przyjaznej aktywności grupowej, stanowiącej silny czynnik chroniący.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. Urz. ME poz. 5.
[2] przygotowane na zlecenie Ministerstwa Zdrowia we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej przez ekspertki Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym Zakładu Zdrowia Publicznego w Instytucie Psychiatrii i Neurologii: Lucynę Kicińską i Małgorzatę Łubę; https://www.gov.pl/web/edukacja/materialy-pomocowe-dla-nauczycieli-w-kontaktach-z-osobami-w-kryzysie-samobojczym
[3] https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260604-1
https://op.europa.eu/webpub/eac/education-and-training-monitor/en/country-reports/poland.html .
[4] SIO (https://sio.gov.pl/sio/login) jest to elektroniczny system baz danych służący gromadzeniu informacji o szkołach, placówkach oświatowych, nauczycielach oraz uczniach, utworzony na podstawie ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2597) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych gromadzonych w bazach danych oświatowych, zakresu danych identyfikujących podmioty prowadzące bazy danych oświatowych, terminów przekazywania danych między bazami danych oświatowych oraz wzorów wydruków zestawień zbiorczych (Dz. U. z 2012 r. poz. 957, z późn. zm.). Powszechnie dostępne zestawienia statystyczne z bazy danych SIO są publikowane na stronach Centrum Informatycznego Edukacji, Portalu Otwarte Dane, Banku Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego.
[5] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2026 r. poz., 820, z późn. zm.).
[6] Art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483).
[7] Art. 36 ust. 8 cyt. ustawy.
[8] Art. 36 ust. 9 cyt. ustawy.
[9] Art. 31 ust. 4 cyt. ustawy.
[10] Art. 31 ust. 6 cyt. ustawy.
[11] Obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne sześciolatka.
[12] Art. 40 ust. 1 cyt. ustawy.
[13] Art. 40 ust. 2 cyt. ustawy.
[14] Art. 36 ust. 13-14 cyt. ustawy.
[15] art. 40 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy.
[16] Art. 42 ust.1 ustawy.
[17] Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 268, z późn. zm.).
[18] Art. 42 ust. 2 ww. ustawy.
[19] Dz. U. z 2024 r. poz. 737.
[20] Art. 99 pkt 2 cyt. ustawy.
[21] Art. 72 ust. 1 cyt. ustawy.
[22] Art. 121 § 1-3 cyt. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.
[23] Art. 1 pkt 2 i 5 ustawy z dnia14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2026 r. poz. 820).
[24] § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798).
[25] § 2 ust. 1, § 24 pkt 1-2, § 24a pkt 1 lit b oraz § 27 ust. 1-2 ww. rozporządzenia.
[26] § 6 ust. 1-4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
[27] § 2 ust. 3, § 4 ust. 3 pkt. 1 oraz § 20 ust. 7 ww. rozporządzenia.
[28] § 4 ust. 3 pkt 2-5, § 4 20 ust. 1 pkt. 5 oraz § 28 ww. rozporządzenia.
[29] Art. 1 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe oraz § 24 pkt 4 oraz § 27 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
[30] Art. 68 ust. 1 pkt 3 i pkt 6 ustawy – Prawo oświatowe; art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515) oraz § 20 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
Miasta w tym piśmie: Warszawa
Pismo na sejm.gov.pl (otwiera się w nowej karcie)
Szczegóły pisma
- Wysłano
- 17.08.2026
- Wysłano do adresata
- minister edukacji: 16.07.2026
- Prolongaty
- Prolongacja terminu odpowiedzi: 07.09.2026
Skąd są te dane?
Źródło: System Informacyjny Sejmu, stan danych: 01.10.2026 17:35
Zdjęcie: fot. Kancelaria Sejmu
