Interpelacja nr 18469
Interpelacja w sprawie realnej dostępności pomocy psychologicznej i powiązania szkoły z systemem ochrony zdrowia psychicznego
Interpelacjaz odpowiedziąwpłynęło 09.07.2026
Treść
Szanowna Pani Minister,
NIK wskazywała, że w kontrolowanych szkołach występowały problemy z zatrudnieniem psychologów, a poradnie koncentrowały się w dużym stopniu na wydawaniu opinii i orzeczeń zamiast na terapii. Standardy zatrudniania specjalistów zwiększyły liczbę etatów, lecz sama łączna liczba specjalistów nie gwarantuje uczniowi faktycznej dostępności psychologa.
Szkoły pozostają pierwszym miejscem ujawnienia kryzysu psychicznego, samouszkodzeń, przemocy, zaburzeń odżywiania czy myśli samobójczych, ale nie mają możliwości zapewnienia leczenia. Potrzebny jest system współpracy szkoły, poradni, ochrony zdrowia i pomocy społecznej.
Konieczne jest określenie dostępności mierzonej czasem oczekiwania, liczbą godzin pracy psychologa i skutecznym przekazaniem ucznia do dalszej pomocy.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Ile szkół i przedszkoli nie ma obecnie zatrudnionego psychologa ani zapewnionych jego regularnych dyżurów?
2. Jaki jest średni i medianowy wymiar zatrudnienia psychologa w szkołach według typu placówki i województwa?
3. Czy MEN zamierza zastąpić wyłącznie łączny standard etatów specjalistów odrębnym minimalnym standardem dostępności psychologa?
4. Czy zostanie określony maksymalny czas oczekiwania ucznia na pierwszą rozmowę ze szkolnym psychologiem?
5. Jak MEN ocenia skuteczność standardów zatrudnienia specjalistów po kilku latach ich obowiązywania?
6. Czy resort posiada dane o liczbie nieobsadzonych etatów psychologów i przyczynach braku kandydatów?
7. Czy przewiduje się dodatkowe finansowanie dla małych szkół, które samodzielnie nie są w stanie zatrudnić specjalisty w wystarczającym wymiarze?
8. Czy w każdym powiecie zostanie utworzona całodobowa ścieżka konsultacji dla szkoły w przypadku ostrego kryzysu psychicznego ucznia?
9. Jak ma wyglądać przekazywanie ucznia pomiędzy szkołą, poradnią, centrum zdrowia psychicznego i szpitalem, aby odpowiedzialność nie była przerzucana między instytucjami?
10. Czy MEN i Ministerstwo Zdrowia przygotują wspólne standardy postępowania po próbie samobójczej, samouszkodzeniu, ujawnieniu przemocy lub ciężkiego zaburzenia odżywiania?
11. Jakie wsparcie i superwizję otrzymują psychologowie szkolni oraz nauczyciele prowadzący interwencje kryzysowe?
12. Czy MEN opublikuje coroczny raport o dostępności pomocy psychologicznej w szkołach obejmujący nie tylko informację o etatach, lecz także o liczbie uczniów, czasie oczekiwania i formach udzielonej pomocy?
Proszę o udzielenie odpowiedzi odrębnie na każde pytanie, z podaniem danych liczbowych, źródeł danych, terminów realizacji, planowanych aktów prawnych, kosztów oraz źródeł finansowania. W przypadku braku danych proszę o jednoznaczne wskazanie, że MEN ich nie gromadzi, wraz z informacją, czy i kiedy planowane jest rozpoczęcie monitoringu.
Z poważaniem
Marcin Józefaciuk
Poseł na Sejm RP
Odpowiedzi
Podsekretarz stanu Izabela Ziętka, 05.08.2026
Odpowiedź na interpelację nr 18469
w sprawie realnej dostępności pomocy psychologicznej i powiązania szkoły z systemem ochrony zdrowia psychicznego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 05-08-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP Pana Marcina Józefaciuka w sprawie realnej dostępności pomocy psychologicznej i powiązania szkoły z systemem ochrony zdrowia psychicznego.
Szanowny Panie Pośle,
Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) podejmuje szereg działań na rzecz zwiększenia dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz poprawie skuteczności wsparcia uczniów w zakresie zdrowia psychicznego.
Obowiązek zatrudnienia w placówkach oświatowych nauczycieli specjalistów wynika z art. 42d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela[1], gdzie określono, że każde przedszkole, szkoła oraz zespół, w skład którego wchodzi przedszkole lub szkoła (z wyłączeniem specjalnych) powinny zatrudniać specjalistów, takich jak: nauczyciele pedagodzy, pedagodzy specjalni, psycholodzy, logopedzi, terapeuci pedagogiczni lub doradcy zawodowi. Dobór i liczba zatrudnionych specjalistów powinny być uzależnione przede wszystkim od potrzeb środowiska szkolnego. Liczba etatów wyżej wymienionych nauczycieli jest uzależniona od liczby dzieci/uczniów w danej jednostce systemu oświaty. Ustawa określa minimalną łączną liczbę etatów nauczycieli specjalistów[2].
W przypadku przedszkola, szkoły lub zespołu, w których liczba dzieci lub uczniów przekracza 50[3], wymiar etatów psychologów i pedagogów specjalnych powinien stanowić 25% minimalnego limitu zatrudnienia nauczycieli specjalistów dla jednostki. O przydziale pozostałych etatów pomiędzy poszczególnych specjalistów (np. pedagoga, logopedę, terapeutę pedagogicznego i innych) i zakresie powierzanych im zadań decyduje, w porozumieniu z organem prowadzącym, dyrektor danej jednostki systemu oświaty.
Dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki odpowiada za zapewnienie pomocy psychologiczno-pedagogicznej[4], zgodnie z rozpoznanymi w tym zakresie potrzebami dzieci/uczniów, a także rodziców i nauczycieli, którzy – zgodnie z przepisami – są również adresatami tej pomocy[5]. Jeśli jest taka potrzeba, możliwe jest zatem także zatrudnienie w zwiększonym wymiarze etatowym pedagoga specjalnego. Ponadto uczniowie mogą korzystać z pomocy psychologa także w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, również w sytuacji, gdy w przedszkolu/szkole nie jest zatrudniony psycholog.
Porównanie danych Ministerstwa Edukacji Narodowej według stanu na wrzesień 2021 r. oraz lipiec 2026 r. wskazuje na istotny wzrost zatrudnienia nauczycieli specjalistów w szkołach. Łączna liczba etatów nauczycieli specjalistów zwiększyła się z 21 923,67 do 58 663,75, tj. o 36 740,08 etatu (167,6%). Liczba etatów psychologów szkolnych wzrosła z 4 787,89 do 15 526,76, tj. o 10 794,06 etatu (225,4%). W tym samym okresie liczba szkół zatrudniających psychologa wzrosła z 4 956 (28,3%) do 14 575 (88,2%), a liczba szkół, w których psycholog nie był zatrudniony, zmniejszyła się z 12 570 (71,7%) do 1 946 (11,8%). Na koniec roku szkolnego 2025/2026 jest jeszcze 6 638 szkół i przedszkoli, z czego 4 692 przedszkoli, w dużej części niepublicznych, niezatrudniających psychologów.
Tabela Nr 1. Średni wymiar zatrudnienia psychologa w szkołach według typu placówki i województwa w dniu 28.07.2026 r.
Stan bazy danych SIO 28.07.2026 r.
Województwo | Przedszkole | Szkoła podstawowa | Liceum ogólnokształcące | Technikum | Branżowa szkoła I stopnia
DOLNOŚLĄSKIE | 0,61 | 0,93 | 1,1 | 0,79 | 0,48
KUJAWSKO-POMORSKIE | 0,56 | 0,71 | 1 | 0,68 | 0,48
LUBELSKIE | 0,56 | 0,69 | 1,22 | 0,48 | 0,42
LUBUSKIE | 0,52 | 0,74 | 0,95 | 0,5 | 0,65
ŁÓDZKIE | 0,52 | 0,7 | 0,92 | 0,44 | 0,73
MAŁOPOLSKIE | 0,51 | 0,69 | 0,95 | 0,66 | 0,44
MAZOWIECKIE | 0,64 | 1,03 | 1,21 | 0,75 | 0,3
OPOLSKIE | 0,52 | 0,74 | 1,44 | 0,65 | 1
PODKARPACKIE | 0,46 | 0,6 | 1,01 | 1,36 | 0,5
PODLASKIE | 0,51 | 0,68 | 0,79 | 0,37 | 0,42
POMORSKIE | 0,62 | 0,87 | 0,93 | 0,77 | 0,7
ŚLĄSKIE | 0,52 | 0,76 | 0,98 | 0,87 | 0,55
ŚWIĘTOKRZYSKIE | 0,56 | 0,59 | 0,89 | 0,47 | 0,34
WARMIŃSKO-MAZURSKIE | 0,51 | 0,71 | 1,2 | 0,41 | 0,44
WIELKOPOLSKIE | 0,55 | 0,86 | 1,37 | 0,75 | 0,39
ZACHODNIOPOMORSKIE | 0,57 | 0,74 | 1,18 | 0,84 | 0,96
Stan zatrudnienia nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowany przez MEN poprzez System Informacji Oświatowej – elektroniczny system baz danych służący do gromadzenia informacji o szkołach, placówkach oświatowych, nauczycielach oraz uczniach, utworzony na podstawie ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej[6].
Ponadto, w Polsce działa 612 publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz 863 niepublicznych, które wspierają działania szkół. Celem działania poradni jest udzielanie dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym pomocy logopedycznej, pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, a także udzielania rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w zakresie wychowania i kształcenia dzieci i młodzieży
Zwracam uwagę, że za organizację pracy szkoły, w tym zapewnienie właściwej opieki nad uczniami i stwarzanie im warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego, odpowiedzialny jest dyrektor[7]. Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i w szczególności, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, decyduje w sprawach ich zatrudniania[8]. Oceny efektywności udzielonej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dokonują nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści, którzy jej udzielają i formułują na tej podstawie wnioski dotyczące dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia[9].
Zasady organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej zgodnie z przepisami prawa są kontrolowane w ramach nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratora oświaty oraz odpowiednio dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki, w tym poradni psychologiczno-pedagogicznej. Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje na obszarze województwa zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[10], w tym w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami, które znajdują się na terenie danego województwa[11]. Szczegółowe warunki i tryb sprawowania nadzoru pedagogicznego oraz jego formy określają przepisy rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego[12]. Nadzór pedagogiczny sprawowany jest w dwóch formach – kontroli i wspomagania.
Ministerstwo Edukacji Narodowej stoi na stanowisku, że zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży jest równie ważne jak edukacja. Jednym z kluczowych warunków dostępności efektywnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży jest przygotowanie kadr. Dlatego też MEN podejmuje działania ukierunkowane na rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w zakresie wspierania wszechstronnego rozwoju dzieci i młodzieży oraz rozwiązywania problemów dydaktyczno-wychowawczych - to m. in.:
Przygotowanie materiału dotyczącego opisania zadań i roli nauczyciela psychologa w codziennej pracy
W materiale przedstawiono rekomendowane działania nauczyciela psychologa, które przez środowisko postrzegane są jako dobre praktyki, i zostały zgłoszone podczas organizowanych przez MEN spotkań i konferencji na temat ochrony zdrowia dzieci i uczniów. Materiał został upowszechniony we wszystkich przedszkolach, szkołach, placówkach i jest dostępny pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/zadania-i-rola-nauczyciela-psychologa--nauczycielki-psycholozki-w-przedszkolu-szkole-i-placowce.
Realizacja projektu szkoleniowego skierowanego do nauczycieli specjalistów pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich[13]”
Projekt realizowany jest przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczym (IBE-PIB), we współpracy z UNICEF, uczelniami oraz NGO.
Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania wsparcia adekwatnego do potrzeb wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Szkolenia oferowane w projekcie oparto na nowatorskiej koncepcji „uczenia się w działaniu”. Nauczyciele specjaliści, w codziennej pracy z uczniami realizowali „interwencje”, czyli działania metodyczne, diagnostyczne, dydaktyczne i terapeutyczne. Na podstawie przeprowadzonych interwencji, których efektywność została potwierdzona, przygotowano katalog praktyk opartych na dowodach, które mogą być wykorzystywane w pracy z uczniami[14]. Rezultaty projektu zostaną upowszechnione wśród wszystkich szkół i placówek. Już teraz na stronie projektu dostępne są różne materiały metodyczne np. poradniki dla nauczycieli i dyrektorów przedszkoli i szkół.
Realizacja projektu pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży”.
Projekt realizowany jest na zlecenie MEN przez IBE-PIB w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS). Głównym celem projektu jest m.in. rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi oraz uczniami i uczennicami z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. W projekcie opracowane zostaną nowe narzędzia m.in. do oceny i wspierania dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży. W ramach projektu pilotowane będą także wskaźniki rozwoju edukacji dostępnej (SORED- system rozwoju edukacji dostępnej). SORED to system mający na celu ocenę i analizę dostępności edukacji zarówno na poziomie mikro (przedszkola, szkoły, placówki), jak i makro (województwa, kraj). Ma on za zadanie pomóc w identyfikacji barier i problemów w dostępie do edukacji, a także w opracowaniu zaleceń dotyczących zmian w przepisach prawa. Wyniki cyklicznie prowadzonych analiz danych, pozyskanych w ramach pilotażu, będą podstawą do sformułowania rekomendacji dla ewentualnych zmian w przepisach prawa.
Działania w zakresie wspierania efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizowane są także przez Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE), który jest centralną placówką doskonalenia nauczycieli prowadzoną przez ministra. Wśród działań ORE należy wymienić takie formy doskonalenia jak:
1) spotkanie informacyjno-konsultacyjne z konsultantami krajowymi i wojewódzkimi ds. psychiatrii, kuratorami oświaty, kierownictwem Ministerstwa Edukacji Narodowej i Ministerstwa Zdrowia mające na celu omówienie kwestii dot. współpracy międzyresortowej oraz międzyinstytucjonalnej w zakresie ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży;
2) webinarium: “Interwencja kryzysowa – rozpoznawanie, reagowanie, pomoc”, skierowane do specjalistów z poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz szkół ogólnodostępnych;
3) webinarium: “Organizacja, planowanie i udzielanie wsparcia dzieciom, rodzicom i nauczycielom w obliczu sytuacji trudnych, kryzysowych i traumatycznych - rola poradni, szkół i przedszkoli”, skierowane do specjalistów z poradni psychologiczno-pedagogicznych, szkół, przedszkoli, placówek doskonalenia nauczycieli.
ORE, na zlecenie MEN, opracował szereg publikacji przeznaczonych dla nauczycieli przedszkoli i szkół podstawowych, którzy chcą dowiedzieć się, jak wesprzeć dzieci i uczniów w nagłych i trudnych sytuacjach. Przykłady publikacji ORE:
„Niezbędnik emocjonalny. Scenariusze zajęć z zakresu interwencji kryzysowej dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym”[15]
W „Niezbędniku” przedstawiono propozycje zajęć umożliwiających obserwację sposobów funkcjonowania dzieci, ich zasobów mentalnych oraz ułatwiających wprowadzanie strategii obniżających napięcie psychofizyczne. Zawarte w nich treści pokazują też, jak rozpoznać niepokojące objawy u dziecka zagrożonego kryzysem. Seria składa się z czterech zeszytów metodycznych, z których każdy został opracowany z myślą o dzieciach i młodzieży w różnych przedziałach wiekowych:
część I: dzieci w wieku przedszkolnym,
część II: dzieci w klasach I–III,
część III: uczniowie klas IV–VI,
część IV: uczniowie klas VII–VIII.
Link do publikacji: Sylwia Kluczyńska, Lidia Zabłocka-Żytka, Dziecko w sytuacji kryzysowej. Wspierająca rola pracowników oświaty, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2020[16]
Joanna Wachowiak, Monika Rudnik, Uczeń z zaburzeniami psychicznymi w szkole, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2020[17].
Obecnie trwają prace legislacyjne mające na celu systemowe wspieranie pracy przedszkoli oraz szkół ogólnodostępnych i integracyjnych oparte na wiedzy oraz doświadczeniu nauczycieli przedszkoli, szkół i placówek specjalnych.
Przygotowywane zmiany ustawowe wprowadzą do przepisów oświatowych model funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW) jako nową funkcję przedszkoli, szkół i placówek specjalnych, która uzupełni istniejący system wsparcia przedszkoli i szkół ogólnodostępnych oraz integracyjnych. Projektowane rozwiązania ustawowe zostały przygotowane na podstawie efektów działań realizowanych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji w ramach projektu „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”. Działania w projekcie stanowią realizację Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju oraz Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami na lata 2021–2030. Obecnie specjalistyczne wsparcie przedszkolom i szkołom ogólnodostępnym zapewnia 107 SCWEW utworzonych w ramach projektu.
W związku z potrzebą podjęcia działań systemowych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży, w tym skutecznego reagowania w przypadku wystąpienia przemocy rówieśniczej i kryzysów psychicznych, 23 lutego 2026 r. zostało opublikowane Zarządzenie Ministra Edukacji z dnia 19 lutego 2026 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty[18].
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie na podstawie przeprowadzonej analizy, propozycji rozwiązań w zakresie szeroko pojmowanego bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków, w szczególności w obszarze:
sposobu identyfikacji i analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych;
klasyfikowania przyczyn i okoliczności wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych;
procedur stosowanych w trakcie i po zakończeniu wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych;
instytucjonalnego systemu wsparcia i pomocy dla wszystkich osób zaangażowanych w zdarzenie, w szczególności uczniów i wychowanków, kadry kierowniczej i pedagogicznej oraz innych pracowników jednostek systemu oświaty, rodziców;
zasad i zakresu współpracy z organizacjami pozarządowymi;
systemu doskonalenia kadry kierowniczej i pedagogicznej jednostek systemu oświaty w zakresie zapobiegania wypadkom i innym zdarzeniom nadzwyczajnym oraz reagowania na nie;
współpracy jednostek systemu oświaty i odpowiednich służb z rodzicami uczniów i wychowanków.
Od grudnia 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej cyklicznie przekazuje (w formie przypomnień), za pośrednictwem Systemu Informacji Oświatowej oraz tzw. gazetki pn. Profilaktyka, wszystkim jednostkom systemu oświaty - standardy postępowania dla nauczycieli i nauczycieli specjalistów[19] - dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej.
Standardy stanowią rzetelne źródło wiedzy i wsparcia, pomagając w identyfikowaniu uczennic i uczniów zagrożonych zachowaniami suicydalnymi, podejmowaniu interwencji kryzysowych oraz realizowaniu działań postwencyjnych. Są istotnym narzędziem w pracy wychowawczo-profilaktycznej szkół i placówek oświatowych. Ich celem jest nie tylko reakcja na kryzysy, ale przede wszystkim prewencja oraz wsparcie w procesie zdrowienia[20].
Standardy pomagają nauczycielom i nauczycielkom w tworzeniu konkretnego planu wsparcia w powrocie do szkoły dla ucznia po próbie samobójczej. Warto zapoznać się z mitami i stereotypami na temat zachowań samobójczych. Bardzo ważny jest rzetelny przekaz w tym zakresie, a nie błędne przekonanie o zachowaniach osób w kryzysie samobójczym. Osobnym tematem są działania postwencyjne w obliczu próby samobójczej lub samobójstwa – które powinny być natychmiastowo wdrażane w szkołach po otrzymaniu informacji o próbie samobójczej lub samobójstwie dziecka.
Materiały dostępne są do pobrania na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/materialy-pomocowe-dla-nauczycieli-w-kontaktach-z-osobami-w-kryzysie-samobojczym
W przypadkach innych sytuacji zachowań problemowych np. samookaleczania, przemocy rówieśniczej czy zaburzeń odżywiania, do każdego rodzaju kryzysu mają zastosowanie te same podstawowe elementy interwencji, które można zdefiniować jako procedury/standardy:
1) zauważenie problemu;
2) adekwatna reakcja;
3) opracowanie zestawu działań wspierających ze strony szkoły;
4) organizacja wsparcia w ramach bieżącej oraz specjalistycznej pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
5) wskazanie rodzicom/opiekunom prawnym instytucji i podmiotów udzielających konkretnej pomocy;
6) przegląd aktualnych procedur bezpieczeństwa obowiązujących w szkole oraz ewaluacja standardów ochrony małoletnich;
7) organizacja dodatkowych oddziaływań wychowawczo-profilaktycznych dla uczniów i uczennic;
8) organizacja dodatkowych szkoleń dla rodziców/opiekunów prawnych uczniów i uczennic;
9) wdrażanie dodatkowych narzędzi i sposobów zapobiegania kryzysom, w tym wykorzystanie dostępnych rekomendowanych programów profilaktycznych;
10) rzetelne przygotowywanie programu wychowawczo-profilaktycznego jako efektu prawidłowo przeprowadzonej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka.
Szkoła ma możliwość działań na wszystkich poziomach profilaktyki: uniwersalnej, selektywnej i wskazującej. Dlatego odgrywa bardzo ważną rolę w zapobieganiu kryzysom psychicznym dzieci i młodzieży. Próba samobójcza uczennicy/ucznia dotyczy szkoły, bez względu na to, czy wydarzyła się na jej terenie i czy miała z nią bezpośredni związek. Standardy postępowania dla nauczycieli i nauczycieli specjalistów są narzędziem pomocowym dla tej grupy zawodowej. Wskazane są praktyczne wskazówki prawidłowego działania oraz informacje w jaki sposób nie reagować, nie mówić i nie postępować. Ponadto wskazano działania natychmiastowe, krótko i długoterminowe.
Należy mieć na uwadze, że sytuacje dotyczące kryzysu psychicznego dzieci i młodzieży wymagają spójnej interwencji i współpracy szkoły, rodziców oraz podmiotów świadczących pomoc medyczną. Niemiej jednak czynności związane z zastosowaniem terapii leczenia będą wynikały z decyzji lekarzy w porozumieniu z rodzicami.
Zapewnienie wysokiej jakości edukacji i zapewnienia adekwatnej pomocy psychologiczno-pedagogicznej w jednostkach systemu oświaty wymaga nie tylko odpowiednio przygotowanej i wykwalifikowanej kadry pedagogicznej, ale również odpowiedniego wsparcia finansowego.
Ze względu na wyższe koszty funkcjonowania małych szkół i przedszkoli, zwłaszcza na terenach wiejskich i w miastach do 5 tys. mieszkańców, algorytm podziału potrzeb oświatowych przewiduje dodatkowe środki finansowe. W 2026 r. obejmują one m.in.:
- ok. 3,9 tys. zł na ucznia szkół podstawowych na terenach wiejskich i w małych miastach (waga P1),
- ok. 1,9 tys. zł na ucznia szkół podstawowych w takich gminach o wyższym wskaźniku zamożności (waga P2),
- ok. 4,9 tys. zł na ucznia szkół z małymi oddziałami (waga P3),
- ok. 1,9 tys. zł na ucznia małych szkół (waga P4),
- ok. 1,5 tys. zł na dziecko w przedszkolach na terenach wiejskich i w małych miastach (waga P75),
- ok. 1,4 tys. zł na dziecko w przedszkolach na terenach wiejskich i w małych miastach (waga P76).
Dodatkowe środki mają zrekompensować wyższe koszty kształcenia wynikające z mniejszej liczby dzieci i uczniów oraz mniejszych oddziałów.
Środki finansowe naliczone w ramach potrzeb oświatowych na 2026 r., na finansowanie małych szkół oraz szkół i przedszkoli położonych na terenach wiejskich i w miastach do 5.000 mieszkańców (suma wag: P1, P2, P3, P4, P75, P76), łącznie wynoszą 8,1 mld zł.
Kwota 8,1 mld zł stanowi ok. 7% łącznej kwoty potrzeb oświatowych na rok 2026 co jest znaczącym wsparciem dla JST prowadzących te szkoły. Dla porównania w roku 2025 kwota ta wynosiła 7,3 mld zł.
Rozwiązania zastosowane w algorytmie podziału potrzeb oświatowych, polegające na wsparciu samorządów prowadzących małe szkoły poprzez zastosowanie wagi dla małych szkół podstawowych mają za zadanie zachęcić samorządy do prowadzenia takich szkół i powstrzymać od ewentualnej decyzji o przekazaniu szkoły lub jej likwidacji.
Ponadto informuję, że począwszy od 2019 r. do podziału części oświatowej subwencji ogólnej wprowadzono dwie dodatkowe wagi na realizację działań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W roku 2025 wprowadzono dodatkową wagę o wartości 0,034 na pomoc psychologiczno-pedagogiczną dla dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym. Ponadto od roku 2025 zwiększono wagę na pomoc psychologiczno-pedagogiczną dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia do wartości 0,053, tj. wzrost o 112%.
W roku 2026 w ramach kwoty potrzeb oświatowych dotyczących wsparcia z tytułu pomocy psychologiczno- pedagogicznej w zakresie ww. wag naliczono środki finansowe w wysokości 2 431 871 tys. zł, co w odniesieniu do roku 2025 (2 256 429 tys. zł) stanowi wzrost o 175 442 tys. zł, tj. o 7,8%.
W roku 2024 w podziale części oświatowej subwencji ogólnej nastąpił wzrost wag w zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej związany ze zwiększonym standardem zatrudnienia nauczycieli pedagogów, pedagogów specjalnych, psychologów, logopedów lub terapeutów pedagogicznych. Skutek finansowy w 2024 r. objął okres od dnia 1 września 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. (4 miesiące), adekwatnie do zwiększonego standardu zatrudnienia specjalistów. W roku 2025 skutek dotyczył już całego roku budżetowego (12 miesięcy). W roku 2024 z tego tytułu łącznie naliczono środki w ramach subwencji oświatowej w kwocie 2,984 mld zł na ten cel, w roku 2025 – 4,368 mld zł, natomiast w roku 2026 r. z tego tytułu naliczono łącznie 4,538 mld zł w ramach potrzeb oświatowych (wzrost o ponad 1,5 mld zł, tj. o 52% w stosunku do roku 2024).
Środki finansowe na zatrudnienie nauczycieli specjalistów oraz na uczniów małych szkół są już uwzględnione w podziale potrzeb oświatowych, w związku z tym Ministerstwo Edukacji Narodowej nie planuje obecnie dodatkowych środków w ww. zakresie.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2026 r. poz. 515.
[2] Art. 42d ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.
[3] Zgodnie z art. 42d ust. 11 ustawy – Karta Nauczyciela.
[4] § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798).
[5] § 2 ust. 3 oraz § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia.
[6] Dz. U. z 2026 r. poz. 803.
[7] Art. 68 ust.1 pkt 1, 3, 6 i 10 ustawy - Prawo oświatowe.
[8] Art. 68 ust. 5 ww. ustawy.
[9] § 20 ust. 9 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
[10] Dz. U. z 2026 r. poz. 820.
[11] Art. 51 ustawy – Prawo oświatowe.
[12] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2024 r. poz. 15).
[13] https://ibe.edu.pl/pl/szkola-dostepna-dla-wszystkich-opis-projektu.
[14] https://asa.ibe.edu.pl/aktualnosci/
[15] https://ore.edu.pl/2024/11/niezbednik-emocjonalny-scenariusze-zajec-z-zakresu-interwencji-kryzysowej-dla-dzieci-w-wieku-przedszkolnym-i-szkolnym/
[16] https://ore.edu.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=31301
[17] https://www.ore.edu.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=29021
[18]> Dz. Urz. ME poz. 5.
[19] Materiały zostały przygotowane na zlecenie Ministerstwa Zdrowia we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej przez ekspertki Biura ds. Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym Zakładu Zdrowia Publicznego w Instytucie Psychiatrii i Neurologii: Lucynę Kicińską i Małgorzatę Łubę.
[20] Standardy były konsultowane z nauczycielami i nauczycielami specjalistami, a także przedstawicielami Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Psychologów oraz dr n. m. Aleksandrą Lewandowską, Konsultantką krajową w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży.
Miasta w tym piśmie: Warszawa
Pismo na sejm.gov.pl (otwiera się w nowej karcie)
Szczegóły pisma
- Wysłano
- 17.08.2026
- Wysłano do adresata
- minister edukacji: 16.07.2026
- Prolongaty
- Prolongacja terminu odpowiedzi: 08.09.2026
Skąd są te dane?
Źródło: System Informacyjny Sejmu, stan danych: 01.10.2026 17:35
Zdjęcie: fot. Kancelaria Sejmu
