Interpelacja nr 18403

Szanowna Pani Minister,

zgłaszają się do mnie licznie rodzice osób z niepełnosprawnościami, które ukończyły naukę w Zespole Szkół Specjalnych. Poważnym problemem jest brak miejsc dla osób z niepełnosprawnościami w warsztatach terapii zajęciowej, środowiskowych domach samopomocy oraz zakładach aktywności zawodowej.

Dla przykładu i zobrazowania skali problemu, w powiecie jarocińskim żadna z 19 osób, które ukończyły szkołę, nie może znaleźć miejsc w ww. ośrodkach. Taki stan rzeczy niesie za sobą niezwykle poważne konsekwencje społeczne i zdrowotne w dwóch głównych wymiarach:

1) Po pierwsze, dramat samych osób z niepełnosprawnościami. W trakcie wieloletniej nauki w szkołach specjalnych osoby te nabyły szereg umiejętności społecznych, życiowych i zawodowych. Zakończenie edukacji bez możliwości płynnego przejścia do WTZ, ŚDS czy ZAZ oznacza dla nich nagłe odcięcie od grupy rówieśniczej, codziennej rutyny oraz specjalistycznej terapii. Brak systemowej, codziennej stymulacji nie tylko zatrzymuje ich rozwój, ale w bardzo krótkim czasie może spowodować drastyczny regres. Lata ciężkiej pracy pedagogów, terapeutów i samych osób z niepełnosprawnościami zostają wtedy zaprzepaszczone.

2) Po drugie, kryzys w rodzinach i wykluczenie zawodowe opiekunów. Brak miejsc w placówkach wsparcia dziennego oznacza, że dorosła osoba z niepełnosprawnością musi pozostać w domu pod opieką. To zmusza jednego z rodziców do rezygnacji lub ograniczenia pracy zawodowej na rzecz sprawowania opieki. Prowadzi to do drastycznego pogorszenia sytuacji materialnej tych rodzin, postępującego wykluczenia społecznego opiekunów oraz pogłębiającego się zjawiska wypalenia opiekuńczego.

Samorządy często mają możliwości i chęci, aby takie ośrodki stworzyć, ale barierą nie do przejścia jest ich finansowanie. Aby otworzyć nową placówkę, samorząd musi mieć pewność, że w budżecie państwa znajdą się stabilne środki na dotowanie i wspieranie jej długofalowego funkcjonowania. Na te aspekty szczególną zwracają uwagę samorządowcy.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie systemowe działania planuje podjąć ministerstwo, aby zlikwidować rosnący deficyt miejsc w ŚDS, WTZ i ZAZ dla absolwentów szkół specjalnych?

2. Czy istnieje baza z mapą wolnych miejsc w ww. ośrodkach specjalistycznych? Rodzice są gotowi dowozić swoje dzieci, aby mogły one w komfortowych warunkach dalej się rozwijać.

3. Jakie doraźne wsparcie ministerstwo może zaoferować powiatom zmagającym się z największymi zatorami na listach oczekujących?

4. Czy ministerstwo planuje stworzenie mechanizmów gwarantujących samorządom stabilne i przewidywalne współfinansowanie z budżetu państwa w przypadku podjęcia decyzji o utworzeniu nowych placówek tego typu?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP