Interpelacja nr 18226

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 i n. uchwały Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. Regulamin Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się z interpelacją w sprawie opublikowanego projektu rozporządzenia Ministra Edukacji zmieniającego rozporządzenie w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty. Projekt ten w swoich założeniach prowadzi do całkowitej likwidacji 24 funkcjonujących w Polsce domów wczasów dziecięcych (DWD) z dniem 1 stycznia 2027 r.

Szczegółowa analiza uzasadnienia oraz oceny skutków regulacji (OSR) dołączonych do projektu ukazuje nieproporcjonalność planowanych działań oraz pewne niespójności w argumentacji resortu, które wymagają wyjaśnienia.

Ministerstwo podnosi w uzasadnieniu, że pobyty w DWD trwają obecnie zaledwie kilka dni, w związku z czym placówki te „nie mają możliwości prowadzenia efektywnego procesu kształcenia dzieci i młodzieży”. Powyższa argumentacja pomija jednak obowiązujący stan prawny. Zgodnie z § 71 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie niektórych publicznych placówek systemu oświaty (Dz. U. poz. 651), placówki te są przeznaczone w równej mierze do „wspierania i uzupełniania tego kształcenia” połączonego ze wspieraniem rozwoju psychofizycznego. Krótkie pobyty, podczas których realizuje się m.in. profilaktykę uzależnień cyfrowych, integrację, wsparcie psychologiczne i edukację ekologiczną, stanowią wręcz wzorcową realizację ustawowego zadania wspierania procesu kształcenia.

Zwracam również uwagę na sprzeczności zawarte w ocenie skutków regulacji. Resort zauważa problem błędnego kwalifikowania standardowych wycieczek szkolnych jako turnusów w DWD w celu pozyskania środków z subwencji oświatowej. Jednak właściwą reakcją państwa w takim przypadku powinna być nowelizacja definicji, uszczelnienie systemu i wzmocnienie nadzoru, a nie całkowita likwidacja dobrze funkcjonującej gałęzi wsparcia edukacyjnego. Co więcej, ministerstwo wprost wylicza, że koszty odpraw dla 59 nauczycieli i 72 pracowników niepedagogicznych wyniosą około 3,1 mln zł, przyznając jednocześnie, że ciężar ich wypłaty zostanie przeniesiony na jednostki samorządu terytorialnego.

Szczególny sprzeciw środowiska budzi tryb procedowania zmian oraz zignorowanie wcześniejszych ustaleń. Jak alarmują dyrektorzy placówek, podczas spotkania w Ministerstwie Edukacji Narodowej w grudniu 2024 r. zapewniano ich o otwartym dialogu i potrzebie uporządkowania niejasnych przepisów, nie wspominając o planach całkowitej likwidacji domów wczasów dziecięcych. Tymczasem obecny projekt został opublikowany z zaskoczenia, a ze względu na pilny charakter zmian, jego opiniowanie i konsultacje skrócono do zaledwie 21 dni w okresie wakacyjnym. Dokument ten nie przewiduje adekwatnego okresu przejściowego, który pozwoliłby organom prowadzącym na racjonalne wywiązanie się z zawartych umów – w tym rezerwacji szkół sięgających nawet 2029 roku.

Resort wskazuje w uzasadnieniu jako rozwiązanie alternatywne 268 szkolnych schronisk młodzieżowych, pomijając fakt, że podmioty te służą głównie upowszechnianiu turystyki i nie dysponują wyspecjalizowaną kadrą pedagogiczno-psychologiczną do prowadzenia dedykowanych działań profilaktycznych. Dopełnieniem tych niespójności jest trudne do pogodzenia z realiami ekonomicznymi założenie zawarte w ocenie skutków regulacji, z którego wynika, że likwidacja nie pogorszy kondycji finansowej podmiotów prowadzących DWD inne niż jednostki samorządu terytorialnego, z uwagi na fakt, iż „działalność DWD nie ma charakteru komercyjnego i nie jest nastawiona na osiąganie zysku”. Jest to wniosek sprzeczny z realiami ekonomicznymi – odebranie finansowania podmiotowi non-profit w sposób oczywisty prowadzi do utraty jego płynności, upadku oraz masowych zwolnień pracowników.

W związku z powyższym, w imieniu obywateli, kadry pracowniczej oraz samorządowców, wnoszę o odpowiedź na następujące pytania:

Dlaczego zamiast nowelizacji przepisów i uszczelnienia systemu finansowania, zdecydowano o całkowitej likwidacji domów wczasów dziecięcych?

Z jakiego powodu środowisko DWD nie zostało zaproszone do rzeczywistego dialogu przed przygotowaniem projektu, a procedowanie tak drastycznych zmian odbywa się w trybie pilnym, skróconym do 21 dni w okresie wakacyjnym, wbrew zapewnieniom ze spotkania w grudniu 2024 r.?

W jaki sposób zamierza się rozwiązać problem tysięcy dzieci, które mają już zaplanowane pobyty, oraz szkół posiadających podpisane umowy i rezerwacje, które nierzadko sięgają aż 2029 roku?

Co stanie się z pracownikami tych placówek i z jakich środków jednostki samorządu terytorialnego mają sfinansować wyliczone w ocenie skutków regulacji koszty odpraw dla 131 zwalnianych osób (szacowane na ok. 3,1 mln zł), skoro samorządy zostaną pozbawione subwencji oświatowej na ten cel?

Dlaczego w projekcie rozporządzenia nie przewidziano choćby rocznego lub kilkuletniego okresu przejściowego, który pozwoliłby organom prowadzącym na bezpieczne wygaszenie działalności lub przekształcenie placówek bez nagłych strat organizacyjnych i finansowych?

Na jakiej podstawie prawnej i merytorycznej resort wymaga od placówek prowadzenia „efektywnego procesu kształcenia”, skoro z obowiązujących przepisów wynika wprost, że DWD mają to kształcenie jedynie „wspierać i uzupełniać”, co skutecznie realizują w ramach krótkich turnusów profilaktycznych i integracyjnych?

W oparciu o jakie przesłanki ekonomiczne w ocenie skutków regulacji wysnuto wniosek, że likwidacja niepublicznych DWD nie pogorszy kondycji finansowej organów prowadzących ze względu na ich „niekomercyjny charakter”, ignorując fakt, że całkowite odebranie dotacji może prowadzić do utraty płynności finansowej?

Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazuje w uzasadnieniu 268 publicznych szkolnych schronisk młodzieżowych jako bezpośrednią alternatywę. Czy resort przeprowadził weryfikację potwierdzającą, że schroniska te dysponują specjalistyczną kadrą pedagogiczną i psychologiczną niezbędną do przejęcia prozdrowotnych oraz terapeutycznych zadań realizowanych obecnie przez DWD?

Z wyrazami szacunku

Piotr Górnikiewicz
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej