Interpelacja nr 18178

Minister Barbara Nowacka, 24.07.2026

Odpowiedź na interpelację nr 18178

w sprawie planowanych zmian dotyczących egzaminów klasyfikacyjnych w edukacji domowej oraz konieczności stworzenia bezpiecznych standardów przeprowadzania egzaminów zdalnych dla uczniów ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi

Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka

Warszawa, 24-07-2026

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP, Pana Michała Wosia w sprawie planowanych zmian dotyczących egzaminów klasyfikacyjnych w edukacji domowej oraz konieczności stworzenia bezpiecznych standardów przeprowadzania egzaminów zdalnych dla uczniów ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi.

Szanowny Panie Pośle,

w związku z interpelacją z 7 lipca 2026 r. w sprawie planowanych zmian dotyczących egzaminów klasyfikacyjnych w edukacji domowej oraz konieczności stworzenia bezpiecznych standardów przeprowadzania egzaminów zdalnych dla uczniów ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi informuję, co następuje.

Zasady przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego określają przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r, o systemie oświaty[1] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[2].

Powyżej przywołane przepisy nie przewidują obecnie możliwości przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego w formie online.

W świetle art. 37 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[3] egzamin klasyfikacyjny dla ucznia realizującego tzw. edukację domową przeprowadza się zgodnie z art. 44l lub art. 44wa ustawy o systemie oświaty i przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb tej ustawy, co oznacza, że ustawodawca nakazał stosowanie w tej materii jednakowych przepisów zarówno szkołom publicznym, jak i niepublicznym.

Należy również podkreślić, że w przedmiotowym zakresie nie ma zastosowania zasada co nie jest zakazane, to jest dozwolone. Zasada ta wywodzi się z prawa gospodarczego i została wyrażona w art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców[4] . Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe prowadzenie szkoły lub placówki nie jest działalnością gospodarczą, zatem rozwiązania adresowane do przedsiębiorców nie dotyczą działalności szkół i placówek oświatowych oraz prowadzących je osób prawnych lub fizycznych. Organizacja kształcenia w szkole niepublicznej oraz relacje szkoły z jej uczniami nie stanowią dziedziny prawa cywilnego, ale dziedzinę prawa administracyjnego uregulowaną w odpowiednich ustawach i aktach wykonawczych do tych ustaw[5].

Szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziałach 3a i 3b ustawy o systemie oświaty[6]. Są to te same zasady przeprowadzania egzaminów, które obowiązują w szkole publicznej. Ustawodawca nie przewidział we wskazanych przepisach możliwości przeprowadzania egzaminów online, gdyby bowiem takie rozwiązanie miało być dozwolone, wówczas ustanowiłby stosowną podstawę prawną.

Potwierdzeniem powyższego stanowiska są przepisy art. 30b i art. 30c ustawy – Prawo oświatowe, zawierające upoważnienie dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do wyłączenia, w drodze rozporządzenia, stosowania niektórych przepisów oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, w których zajęcia zostały przez ministra ograniczone lub zawieszone, w szczególności w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, a także do wprowadzenia przez ministra w tym zakresie odrębnych unormowań. Minister w czasie pandemii COVID-19 skorzystał z tej możliwości i upoważnił czasowo dyrektorów szkół do określenia warunków i sposobu przeprowadzania egzaminów, w tym również skorzystania z możliwości przeprowadzenia ich online[7]. Możliwość ta, w związku ze zmianą sytuacji epidemiologicznej, została jednak uchylona.

Doświadczenia związane z nauczaniem zdalnym w okresie pandemii COVID-19 wykazały ponadto liczne trudności dotyczące zapewnienia samodzielności pracy uczniów, porównywalności wyników oraz stabilności organizacyjnej egzaminów prowadzonych online. Z tego względu po zakończeniu okresu obowiązywania szczególnych regulacji pandemicznych ustawodawca nie utrzymał rozwiązań dających dyrektorowi szkoły możliwość przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego w formule zdalnej. Obecnie zaś, w związku z błędnymi interpretacjami przepisów oświatowych, konieczne stało się doprecyzowanie szczegółowych trybu i formy przeprowadzania wszystkich egzaminów wewnątrzszkolnych – klasyfikacyjnego i poprawkowego, oraz sprawdzianu wiadomości i umiejętności tak, by nie było już wątpliwości co do tego, że mogą być one przeprowadzane jedynie w formie stacjonarnej.

Brak jednoznacznego określenia w przepisach formy przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego nie oznacza zatem pozostawienia tej kwestii dowolnemu uznaniu szkół ani nieświadomego zaniechania ustawodawczego. Skoro wyjątki od formy stacjonarnej są wyraźnie wskazywane przez ustawodawcę[8], oznacza to, że wszędzie tam, gdzie ustawodawca takiego wyjątku nie przewidział, egzamin powinien być przeprowadzany w formie tradycyjnej (stacjonarnej). Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość zdawania egzaminów klasyfikacyjnych online, to wprost przewidziałby taki wyjątek od ogólnej zasady – tak jak w powyżej przywołanym przykładzie.

Wobec powyższego należy wyraźnie podkreślić, że proponowane uregulowania nie są ograniczeniem dotychczasowej praktyki przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych w formie online, bo nie jest ona prawnie dopuszczalna, tylko są doprecyzowaniem m.in. przepisów dotyczących przeprowadzania egzaminów.

Projektowane rozporządzenie reguluje kwestię jednakowej procedury dla egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego oraz sprawdzianu wiadomości i umiejętności. Pamiętać bowiem należy, że przepisy dotyczące egzaminu poprawkowego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności są kierowane do wszystkich uczniów. Natomiast przepisy dotyczące egzaminów klasyfikacyjnych są kierowane do czterech grup uczniów:

uczniów, którzy, zgodnie z art. 44k ustawy o systemie oświaty, zostali nieklasyfikowani z powodu braku podstaw do ustalenia dla nich śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej z powodu nieobecności na danych zajęciach edukacyjnych przekraczających połowę czasu przeznaczonego na te zajęcia w okresie, za który przeprowadzana jest klasyfikacja;

uczniów realizujących indywidualny tok nauki, zgodnie z art. 115 ust. 3 ustawy – Prawo oświatowe;

uczniów przechodzących ze szkoły publicznej, publicznej szkoły artystycznej, szkoły niepublicznej lub niepublicznej szkoły artystycznej o uprawnieniach publicznej szkoły artystycznej, jednego typu do szkoły publicznej innego typu albo tego samego typu, zgodnie z art. 164 ust. 3 ustawy – Prawo oświatowe;

uczniów realizujących obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą, zgodnie z art. 37 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe.

Nie można zatem wyróżniać jednej grupy uczniów i zapewniać im możliwości zdawania egzaminu klasyfikacyjnego w formie zdalnej, bo to stanowiłoby nierówne traktowanie w stosunku do tych uczniów, którzy zdają egzaminy lub sprawdzian w formule stacjonarnej.

Dodatkowym argumentem wskazującym na brak możliwości przeprowadzania egzaminów online w szkołach tzw. edukacji domowej jest konieczność zapewnienia sprawiedliwych i równych warunków zdawania egzaminów klasyfikacyjnych wszystkim uczniom (art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Jednym z takich warunków jest konieczność jednoznacznego weryfikowania, czy dana osoba zdaje egzamin samodzielnie. W przypadku egzaminów przeprowadzanych online taka weryfikacja jest znacznie utrudniona. Realizacja egzaminów w formie zdalnej nie zapewnia dyrektorowi szkoły, a także organom nadzoru pedagogicznego, możliwości sprawowania rzetelnej kontroli nad prawidłowością egzaminów pozwalającej na wykluczenie wątpliwości co do rzetelności i wiarygodności takich egzaminów. W konsekwencji może to skutkować gorszą sytuacją uczniów, którzy w taki sposób uzyskaliby świadectwo ukończenia szkoły, na kolejnym etapie kształcenia.

Procedura egzaminacyjna powinna być jednakowa dla wszystkich i zapewniać rzetelność, obiektywizm, transparentność oraz równe traktowanie wszystkich zdających. Forma zdalna znacząco utrudnia ocenę samodzielności pracy osoby zdającej. Szkoły nie posiadają obecnie skutecznych narzędzi pozwalających wyeliminować korzystanie z pomocy osób trzecich, dodatkowych urządzeń, niedozwolonych materiałów czy narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

Zgodnie z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wszyscy są wobec prawa równi i mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Zasada ta znajduje zastosowanie również w organizacji procesu oceniania i egzaminowania. W formule online nie jest możliwe zapewnienie wszystkim zdającym jednakowych warunków egzaminacyjnych. Różnice dotyczące jakości sprzętu komputerowego, dostępu do stabilnego internetu, warunków lokalowych czy poziomu zakłóceń w miejscu przebywania ucznia mogą wpływać na przebieg egzaminu oraz sytuację poszczególnych zdających.

Istotnym argumentem przeciwko przeprowadzaniu egzaminów klasyfikacyjnych online są także problemy dowodowe oraz zwiększone ryzyko sporów i kwestionowania wyników tych egzaminów. W przypadku skarg pojawiają się trudności związane z oceną, czy egzamin przebiegał zgodnie z procedurą, czy zdający pracował samodzielnie, a także jaki wpływ na wynik miały ewentualne problemy techniczne, w tym przerwanie połączenia internetowego lub awarie sprzętu. Tego rodzaju sytuacje mogą prowadzić do podważania wyników egzaminów oraz zwiększać liczbę sporów pomiędzy szkołą a uczniami lub rodzicami.

Odnośnie do podnoszonych przez Pana Posła kwestii uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi należy podkreślić, że istniejące uregulowania prawne zapewniają rozwiązania dotyczące tej grupy uczniów. Zgodnie z art. 44c ust. 2 ustawy o systemie oświaty oraz § 2 rozporządzenia o ocenianiu nauczyciel jest obowiązany dostosować wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia:

posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym;

posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania – na podstawie tego orzeczenia;

posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się lub inną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, wskazującą na potrzebę takiego dostosowania – na podstawie tej opinii;

nieposiadającego orzeczenia lub opinii wymienionych w pkt 1-3, który jest objęty pomocą psychologiczno-pedagogiczną w szkole – na podstawie rozpoznania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia, dokonanego przez nauczycieli i specjalistów.

Powyższe dostosowania wymagań edukacyjnych przysługują uczniowi na tych samych zasadach również podczas egzaminu klasyfikacyjnego, który jest jednym z elementów oceniania wewnątrzszkolnego. Dyrektor szkoły powołując komisję przeprowadzającą egzamin klasyfikacyjny, powinien zadbać również o stosowne dostosowania wymagań edukacyjnych podczas tego egzaminu, wynikające z zaleceń zawartych w posiadanym przez ucznia orzeczeniu lub opinii. Dotyczy to także zaleceń dotyczących możliwości korzystania z urządzeń elektronicznych, np. możliwości pisania pracy na komputerze czy możliwości porozumiewania się za pomocą urządzeń AAC. Te dostosowania wynikają zatem z już istniejących i obowiązujących przepisów oświatowych i nie ma potrzeby ich powielania. Analogicznie stosuje się je przy przeprowadzaniu egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego. Natomiast należy w tym miejscu podkreślić, że dopuszczenie możliwości użycia przez ucznia urządzeń elektronicznych (np. komputer przy pracy pisemnej, urządzenie AAC do komunikacji alternatywnej i wspomagającej) musi zapewniać samodzielność pracy ucznia na egzaminach i sprawdzianie.

Jednocześnie należy też dodać, że projektowane rozporządzenie uwzględnia potrzeby uczniów z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnościami poprzez dopuszczenie możliwości korzystania z urządzenia telekomunikacyjnego wyposażonego w aplikację służącą do monitorowania stanu zdrowia ucznia. Rozwiązanie to pozwala zachować standard samodzielności egzaminacyjnej, a z drugiej strony nie pomija realnych potrzeb zdrowotnych uczniów, którzy korzystają z urządzeń monitorujących np. poziom glukozy lub inne parametry medyczne.

Informuję ponadto Pana Posła, że realizacja obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki w formie tzw. edukacji domowej jest możliwa w każdej szkole. Uczeń może więc uczyć się w tej formie w szkole znajdującej się najbliżej miejsca zamieszkania. Decyzję o wyborze sposobu realizacji procesu kształcenia swojego dziecka podejmują jego rodzice (pełnoletni uczeń dokonuje takiego wyboru samodzielnie). Oznacza to, że rodzice podejmując decyzję o wyborze tzw. edukacji domowej dla swojego dziecka, muszą mieć świadomość konieczności przybycia do szkoły na egzaminy klasyfikacyjne.

Natomiast w szczególnych przypadkach podyktowanych sytuacją zdrowotną ucznia, który z różnych przyczyn jest niezdolny do uczęszczania do szkoły, istnieje przede wszystkim możliwość indywidualnego nauczania, w którym jest on klasyfikowany na podstawie ocen bieżących, a nie na podstawie egzaminów klasyfikacyjnych. Warunki i organizację tego sposobu prowadzenia procesu kształcenia określają przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania dzieci i nauczania dzieci i młodzieży[9].

W wyniku uwag zgłoszonych do Ministerstwa Edukacji Narodowej przewidziana zostanie w projekcie rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[10] możliwość przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego w innym miejscu niż szkoła (np. w domu ucznia) – w szczególnych przypadkach wynikających ze stanu zdrowia ucznia lub niepełnosprawności ucznia na wniosek ucznia, a w przypadku ucznia niepełnoletniego, jego rodziców i za zgodą dyrektora szkoły, przy zachowaniu pozostałych warunków przeprowadzania tego egzaminu.

Podsumowując podkreślić należy, że projektowane przepisy nie wprowadzają zmiany w sposobie przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych. Egzaminy klasyfikacyjne powinny być i będą przeprowadzane stacjonarnie. Trwające w ministerstwie prace nad projektem rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych mają na celu doprecyzowanie obowiązujących już przepisów dotyczących przeprowadzania m.in. egzaminów klasyfikacyjnych w taki sposób, aby nie było wątpliwości, jak zgodnie z prawem należy takie egzaminy organizować. W związku z powyższym Ministerstwo Edukacji Narodowej nie widzi potrzeby przeprowadzania szacowania kosztów i obciążeń w związku z przypadkami, w których egzaminy te były przeprowadzane niezgodnie z obowiązującym stanem prawnym.

Z poważaniem

Barbara Nowacka
Minister Edukacji

[1] j.t. Dz. U. z 2025 r. poz. 881, z późn. zm.; dalej – ustawa o systemie oświaty.

[2] j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm.; dalej – rozporządzenie o ocenianiu.

[3] j.t. Dz. U. z 2026 r. poz. 820, z późn. zm.

[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.

[5] Zob. chociażby uchwała Sądu Najwyższego z 21 lipca 1992 r., III CZP 84/92; zob. również m.in. W. Trybka, Gwarancje konstytucyjnego prawa do nauki w szkole niepublicznej [w:] R. Balicki, M. Jabłoński (red.), Dookoła Wojtek. Księga pamiątkowa poświęcona Doktorowi Arturowi Wojciechowi Preisnerowi, Wrocław 2018, s. 335.

[6] Art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe.

[7] W okresie ograniczenia funkcjonowania jednostki systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dyrektor jednostki systemu oświaty odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki, w tym zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć, w szczególności ustala warunki i sposób przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, egzaminu semestralnego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności oraz warunki i sposób ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania w przypadku wniesienia zastrzeżenia do trybu ustalenia tej oceny, o których mowa w rozdziale 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327), a także warunki i sposób zaliczania zajęć realizowanych w formach pozaszkolnych – § 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 493, z późn. zm.).

[8] Na gruncie prawa oświatowego można tu wskazać następujące przypadki, w których dopuszcza się kształcenie z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość:

kształcenie ustawiczne organizowane i prowadzone w publicznych i niepublicznych szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach policealnych może być prowadzone w przypadku form pozaszkolnych – także z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość (zgodnie z art. 117 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, Dz. U. z 2026 r. poz. 820, z późn. zm.);

zgodnie z art. 125a ust. 2-4 ww. ustawy, zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość są dopuszczone jako sposób prowadzenia zajęć stosowany w przypadku zawieszenia zajęć w szkole w okolicznościach określonych w ust. 1 cyt. artykułu, jednak wyjątek ten nie dotyczy przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych w formie online;

kształcenie na odległość zostało także dopuszczone w art. 127 ust. 16a ww. ustawy w odniesieniu do ucznia posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania, a także w art. 128 ust. 7 i 8 tej ustawy w odniesieniu do ucznia przebywającego w podmiocie leczniczym.

[9] Dz. U. z 2023 r. poz. 2468, z późn. zm..

[10] Projekt rozporządzenia można znaleźć na stronie Rządowego Centrum Legislacji pod adresem: https://legislacja.gov.pl/projekt/12410056.