Interpelacja nr 17777

Sekretarz stanu Czesław Mroczek, 04.08.2026

Odpowiedź na interpelację nr 17777

w sprawie obchodzenia przepisów dotyczących posiadania broni palnej poprzez zakładanie prywatnych muzeów

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 04-08-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 17777 Pani Poseł Kingi Gajewskiej w sprawie obchodzenia przepisów dotyczących posiadania broni palnej poprzez zakładanie prywatnych muzeów, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie należy podkreślić, że ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji[1], jak również ustawa z dnia 13 czerwca 2019 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym[2], wprowadzają reglamentację w zakresie m.in. posiadania i obrotu bronią i amunicją z uwagi na cechy takich przedmiotów, w tym w szczególności bezpieczeństwo obywateli i porządek publiczny. Objęcie przez ustawodawcę ścisłą reglamentacją posiadania, wytwarzania i obrotu bronią palną oraz amunicją spowodowane jest potrzebą ochrony przed niebezpieczeństwem użycia tych przedmiotów przeciwko życiu i zdrowiu ludzkiemu.

Wyłączenie spod powyższego reżimu przepisów ustawy o broni i amunicji zawiera m.in. art. 11 pkt 1 tej ustawy, który stanowi, że pozwolenia na broń nie wymaga się w przypadku gromadzenia broni w zbiorach muzealnych na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie w powyższym przepisie prawa ustawodawca wskazuje, że chodzi o broń w rozumieniu przepisów ustawy o broni i amunicji, gromadzoną w zbiorach muzealnych, tj. w oparciu o ustawę z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach[3]. W art. 1 ustawy o muzeach wskazano, że muzeum jest jednostką organizacyjną nienastawioną na osiąganie zysku, której celem jest gromadzenie i trwała ochrona dóbr naturalnego i kulturalnego dziedzictwa ludzkości o charakterze materialnym i niematerialnym, informowanie o wartościach i treściach gromadzonych zbiorów, upowszechnianie podstawowych wartości historii, nauki i kultury polskiej oraz światowej, kształtowanie wrażliwości poznawczej i estetycznej oraz umożliwienie korzystania ze zgromadzonych zbiorów. Muzeum realizuje cele określone w art. 1 ustawy o muzeach, w szczególności przez gromadzenie zabytków w statutowo określonym zakresie (art. 2 pkt 1), jak również przechowywanie gromadzonych zabytków, w warunkach zapewniających im właściwy stan zachowania i bezpieczeństwo, oraz magazynowanie ich w sposób dostępny do celów naukowych (art. 2 pkt 3). Muzea mogą być tworzone przez ministrów i kierowników urzędów centralnych, jednostki samorządu terytorialnego, osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej (art. 5 ust. 1). Muzeum prywatne, czyli stworzone przez osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jest obiektem o charakterze działalności kulturalnej. W świetle przepisów prawa, każde prywatne muzeum jest prywatną instytucją, która może być zarządzana przez właściciela, jednakże według przepisów zawartych w ustawie o muzeach oraz w ustawie z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej[4] muzeum prywatne (tj. nieposiadające osobowości prawnej, w tym muzeum funkcjonujące w ramach struktury organizacyjnej) działa na podstawie regulaminu[5] i z uwagi na brak osobowości prawnej jest traktowane jako jednostka organizacyjna, która jest pozbawiona podmiotowości prawnej, co oznacza, że nie może występować jako strona w stosunkach cywilnoprawnych.

Należy podkreślić, że muzealia wpisane do inwentarzy muzeów nieposiadających osobowości prawnej stanowią własność ich założycieli, w większości przypadków – osób fizycznych. Tym samym, w przypadku gromadzenia broni w muzeum nieposiadającym osobowości prawnej, w rozumieniu ustawy o broni i amunicji, każdy egzemplarz broni powinien być zarejestrowany na osobę fizyczną, na podstawie uprzednio wydanego pozwolenia na broń, a następnie decyzją założyciela, wpisany do inwentarza muzeum. Ponadto muzeum powinno posiadać pełną muzealną dokumentację, określającą dokładne źródło pochodzenia każdego eksponatu z udokumentowanymi okolicznościami ich pozyskania, wydobycia oraz numery inwentarzowe obiektu i wszystkich jego części.

Mając powyższe na uwadze, muzea nieposiadające osobowości prawnej nie mają prawa do nabywania (kupowania) lub zbywania broni w rozumieniu ustawy o broni i amunicji, ponieważ nie mogą być stroną umowy sprzedaży (nie posiadają zdolności bycia podmiotem praw i obowiązków). Każdorazowo czynność nabywania (kupowania) lub zbywania broni dla swej prawnej skuteczności powinny być podejmowane przez założyciela muzeum, tj. osobę fizyczną. Dlatego też, zakup broni w rozumieniu ustawy o broni i amunicji przez osobę fizyczną, będącą właścicielem muzeum nieposiadającego osobowości prawnej, bez względu na wyłączenia, odbywa się na zasadach określonych w ustawie o broni i amunicji, a zatem na tożsamych zasadach obowiązujących dla każdej osoby fizycznej, wyłącznie na podstawie promesy, wydanej podobnie jak pozwolenie na broń, przez właściwy organ Policji, tj. w przypadku żołnierzy zawodowych – właściwego oddziału Żandarmerii Wojskowej, a w odniesieniu do osób fizycznych, wykonujących działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym, wydanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych[6].

Broń palna gromadzona w muzeum prywatnym musi stanowić własność jego założyciela, tj. musi być zarejestrowana przez osobę fizyczną lub podmiot, który nabył ją i posiada zgodnie z przepisami ustawy o broni i amunicji. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, właściwe organy Policji odmawiają wydania pozwolenia na broń m.in. osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego[7], lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej, wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych oraz skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo, umyślne przestępstwo skarbowe lub nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Ponadto, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do wyżej wymienionych osób.

Mając powyższe na względzie, osoba fizyczna lub podmiot będący założycielem muzeum prywatnego, nieposiadający pozwolenia na broń, nie może jej posiadać, a tym samym, nie może wpisać jej do inwentarza muzealiów tego muzeum.

Broń, która nie posiada statusu muzealium, może być przekazywana do zbiorów muzeum jako depozyt wyłącznie na zasadach przewidzianych w art. 35 ust. 3 oraz art. 50 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami[8], a także w art. 230 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego[9] lub § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie[10]. Należy podkreślić, że również w tym przypadku, aby mogło dojść do przekazania, osoba fizyczna przyjmująca broń na stan zbiorów swojego muzeum powinna przyjąć broń zarejestrowaną, z kompletną dokumentacją wskazującą posiadacza broni, na podstawie umowy depozytu.

Odnosząc się do kwestii kontroli muzeów prywatnych, związanych z gromadzonymi w nich jednostkami broni palnej informuję, że zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, broń i amunicję należy przechowywać i nosić w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osób nieuprawnionych. Akt wykonawczy wydany w oparciu o delegację ustawową wskazaną w art. 32 ust. 2 wskazanej ustawy, wyraźnie określa szczegółowe zasady i warunki przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji przez[11]:

- podmioty posiadające broń i amunicję, na podstawie pozwolenia na broń na okaziciela, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 3-7 ustawy o broni i amunicji;

- osoby posiadające broń i amunicję, na podstawie pozwolenia, o którym mowa w art. 10 ust. 4 wskazanej wyżej ustawy.

Należy podkreślić, że placówki muzealne nie należą do żadnej ze wskazanych powyżej kategorii, zatem nie odnoszą się do nich zasady określone w przedmiotowym rozporządzeniu.

Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 8 ustawy o muzeach, nadzór nad muzeami sprawuje minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. W tym celu powyższy organ może dokonywać kontroli ich działalności. Zgodnie zaś z art. 30a powyższej ustawy, dostęp do informacji służących zapewnieniu bezpieczeństwa muzealiom ze względu na ochronę przed zagrożeniem pożarowym, kradzieżą i innego rodzaju niebezpieczeństwem, które grozi zniszczeniem lub utratą zbiorów, podlega ograniczeniu.

Przedstawiając powyższe informacje, należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 11 pkt 1 ustawy o broni i amunicji, broń palna gromadzona w muzeach jest wyłączona spod jej reglamentacji, a zatem organy Policji nie są uprawnione do kontroli placówek muzealnych w trybie art. 27 ust. 1 ustawy o broni i amunicji.

Ponadto należy wskazać, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, udziela, odmawia, zmienia, odmawia zmiany lub cofa koncesję, która uprawnia do podejmowania i wykonywania przez przedsiębiorców działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. W związku z tym, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jako organ koncesyjny jest uprawniony do oceny legalności działania przedsiębiorców, w kontekście warunków wykonywania działalności koncesjonowanej określonych w przepisach ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym oraz wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych. W art. 61 ww. ustawy został określony katalog podmiotów, którym sprzedaje się materiały wybuchowe, broń, amunicję, wyroby oraz technologię o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Należy podkreślić, że muzea i inne tego typu placówki nie zostały uwzględnione w przedmiotowym katalogu, co oznacza, że nie mogą one nabywać od podmiotów koncesjonowanych w pełni sprawnego towaru koncesjonowanego. W świetle przepisów wskazanej ustawy, koncesjonowany przedsiębiorca, może natomiast sprzedać muzeum jedynie te towary koncesjonowane, które pozbawione zostały cech użytkowych, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 stycznia 2020 r. w sprawie pozbawiania strzeleckiej broni palnej cech użytkowych[12] oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 kwietnia 2022 r. w sprawie pozbawiania cech użytkowych broni palnej innej niż strzelecka broń palna i wyrobów o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym[13]. Muzeum może nabyć od koncesjonowanego przedsiębiorcy jedynie broń palną pozbawioną cech użytkowych lub wymienioną w art. 4 pkt 2 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, tj. wpisaną do inwentarza muzealiów, o którym mowa w art. 21 ust. 1 i 1a ustawy o muzeach, lub wpisaną do rejestru zabytków albo Listę Dziedzictwa lub ujętą w wojewódzkiej ewidencji zabytków, o których mowa w art. 8 ust. 1, art. 14a oraz art. 22 ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Odnosząc się do problemu ewentualnego ryzyka obchodzenia przepisów o dostępie do broni palnej poprzez wykorzystywanie statusu muzeum prywatnego informuję, że resort spraw wewnętrznych i administracji nie dostrzega obecnie takiego ryzyka, wynikającego z przepisów ustawy o broni i amunicji. Wobec powyższego informuję, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są prowadzone prace dotyczące zmian legislacyjnych uniemożliwiających wykorzystywanie działalności muzealnej wyłącznie jako sposobu obejścia przepisów o dostępie do broni palnej.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 485, z późn. zm.

[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1743, z późn. zm.

[3] Dz. U. z 2022 r. poz. 385

[4] Dz. U. z 2026 r. poz. 457

[5] art. 6 ust. 6 ustawy o muzeach.

[6] art. 61 ust. 3 pkt 1 ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej.

[7] Dz. U. z 2024 r. poz. 917

[8] Dz. U. z 2024 r. poz. 1292, z późn. zm.

[9] Dz. U. z 2026 r. poz. 490, z późn. zm.

[10] Dz. U. Nr 152, poz. 1609

[11] § 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 sierpnia 2014 r. w sprawie przechowywania, noszenia oraz ewidencjonowania broni i amunicji, Dz. U. z 2023 r. poz. 364.

[12] Dz. U. poz. 272

[13] Dz. U. z 2024 r. poz. 439