Interpelacja nr 17429

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie licznych głosów rolników z województwa lubuskiego, obecnych na spotkaniu dnia 18 marca 2026 r. z wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi, Panią Małgorzatą Gromadzką w gminie Niegosławice dotyczących zbyt niskich emerytur oraz wcześniejszych emerytur z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przedstawiam co następuje.

Na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1992 roku o ubezpieczeniach społecznych rolników warunkiem przejścia na emeryturę jest wiek 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz przynajmniej 25 lat opłacania składek KRUS. Podstawa do wyliczenia emerytury w 2026 roku wyniosła 1.780,64 zł. Minimalna emerytura rolnicza w 2026 roku wynosi 1 978,49 zł brutto. Większość rolników przechodząc na emeryturę, otrzyma świadczenie w wysokości poniżej progu minimum socjalnego. Po 25 latach pracy rolnik, otrzyma emeryturę w kwocie 2 092,25 zł brutto. Po 30 latach ubezpieczenia w KRUS otrzyma z kolei świadczenie w wysokości 2 136,77 zł brutto. Podczas gdy minimum socjalne wg cen z trzeciego kwartału 2025 r. obliczone przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych dla jednoosobowego gospodarstwa wynosi 1.912 zł. Minimum socjalne wg cen za pierwszy kwartał 2026 r. wynosi 1 950 zł.

Dane za I kwartał 2025 r. pokazują, iż przeciętna emerytura z KRUS wyniosła 2 185,22 zł brutto, podczas gdy z ZUS – 4 189,54 zł brutto. Mimo mniejszej liczby świadczeniobiorców, rolniczy system emerytalny nie zapewnia porównywalnego poziomu zabezpieczenia. Nierówność między emeryturami z ZUS i KRUS jest efektem odmiennej konstrukcji obu systemów. Podczas gdy ZUS działa na zasadzie składki obecnie pracujących, finansuje świadczenia dzisiejszych emerytów, system rolniczy opiera się na o wiele niższych składkach, które nie mają realnego pokrycia w wypłacanych świadczeniach. W 2025 roku podstawowa miesięczna składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe w KRUS wyniosła niespełna 500 zł, a w przypadku mniejszych gospodarstw – jeszcze mniej. W efekcie rolnik gromadzi o wiele niższe uprawnienia niż pracownik etatowy, mimo wieloletniej aktywności zawodowej.

Rolnicy zwrócili także uwagę na problem podwójnego okresu ubezpieczenia. Wielu z nich przez część życia pracowało w innych zawodach i było objętych ubezpieczeniem w ZUS, a później wrócili do pracy na roli i przeszli do KRUS. Obecnie jednak oba okresy są rozliczane osobno. W praktyce oznacza to, że mogą nie uzyskać prawa do pełnej emerytury ani w jednym, ani w drugim systemie.

Możliwość otrzymania dwóch odrębnych emerytur istnieje, ale pod warunkiem nieskładania się okresów ubezpieczenia w czasie, spełniając warunki określone art. 33 ust. 2a ww. ustawy:

osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn),

co najmniej 25-letni okres ubezpieczenia w KRUS,

spełnienie przesłanek do uzyskania świadczenia z ZUS.

Rolnicy proponują wprowadzić możliwość sumowania lat składkowych z KRUS i ZUS oraz proporcjonalne naliczanie emerytury na podstawie długości składkowania w każdym z tych systemów. Brak takich rozwiązań doprowadzi do sytuacji, w której osoby ciężko pracujące przez całe życie otrzymają rażąco niskie świadczenia. Dla wielu z nich świadczenie na poziomie niewiele ponad 2 tys. zł brutto miesięcznie to zdecydowanie za mało, by samodzielnie funkcjonować i pokrywać koszty leczenia, opieki czy ogrzewania w sezonie zimowym. Tym bardziej, że część tych osób przez całe dorosłe życie nie korzystała z pomocy społecznej i utrzymywała się wyłącznie z pracy w gospodarstwie.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

Czy ministerstwo przewiduje podjęcie działań umożliwiających sumowanie lat składkowych z KRUS i ZUS oraz proporcjonalne naliczania emerytury na podstawie długości składkowania w każdym z tych systemów?

Czy ministerstwo prowadzi prace nad zmianą ustawy polegającą na zrównaniu emerytury podstawowej z KRUS z emeryturą minimalną ZUS?

Czy ministerstwo planuje zmianę przepisów umożliwiającą uzupełnienia składek w KRUS, składkami z ZUS, jeśli zabraknie kilku lat do wymaganych 25 lat okresu ubezpieczenia w KRUS?