Interpelacja nr 17048

Szanowny Panie Ministrze,

działając w interesie mieszkańców gminy Wielopole Skrzyńskie, niniejszym kieruję do Pana pismo w sprawie uchwały nr XXV.165.2026 Rady Gminy w Wielopolu Skrzyńskim z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie przeprowadzenia z mieszkańcami Gminy Wielopole Skrzyńskie konsultacji dotyczących wniosku o nadanie statusu miasta miejscowości Wielopole Skrzyńskie.

Na wstępie pragnę podkreślić, iż nie jestem zasadniczo przeciwnikiem nadawania miejscowościom statusu miasta, dostrzegając potencjalne korzyści rozwojowe oraz administracyjne wynikające z takiej zmiany. Niemniej jednak w odniesieniu do gminy Wielopole Skrzyńskie do procedury konsultacyjnej mieszkańcy zgłaszają szereg zastrzeżeń co do sposobu jej przeprowadzenia. Z przekazanych informacji wynika, że proces konsultacji mógł zostać przeprowadzony z naruszeniem podstawowych zasad rzetelności, anonimowości oraz swobody wyrażania opinii przez mieszkańców. W szczególności wskazuje się na następujące wątpliwości:

1) uchwała nie gwarantuje w żaden sposób, że poglądy mieszkańców biorących udział w konsultacjach nie zostaną ujawnione szerszemu kręgowi osób ani że dane te będą przetwarzane w sposób ograniczony i adekwatny do celu konsultacji;

2) udział w konsultacjach uzależniony jest od złożenia ankiety w formie wymagającej podania danych osobowych, co według mieszkańców prowadzi do konieczności ujawniania swoich przekonań w sposób jawny, często w obecności pracowników urzędu;

3) praktyka ta powoduje, że osoby niechcące ujawniać swoich danych osobowych i poglądów są w praktyce wykluczone z udziału w konsultacjach, co może prowadzić do naruszenia zasady powszechności i równości udziału obywateli w życiu publicznym;

4) w ocenie mieszkańców opisany sposób organizacji konsultacji ma charakter dyskryminujący oraz może naruszać konstytucyjną wolność wyrażania poglądów, a także przepisy dotyczące ochrony danych osobowych;

5) podnoszone są również wątpliwości natury prawnej co do charakteru samej uchwały w szczególności, czy uchwała ta nie wykracza poza ramy aktu o charakterze jednorazowym oraz czy nie powinna spełniać wymogów właściwych dla aktów prawa miejscowego, w tym w zakresie publikacji i wejścia w życie;

6) wskazuje się także na brak precyzyjnych regulacji dotyczących sposobu przeprowadzania konsultacji, co może prowadzić do ich arbitralnego i niejednolitego stosowania.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o zajęcie stanowiska w następujących kwestiach:

Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuszcza stosowanie w konsultacjach społecznych ankiet o charakterze spersonalizowanym, które mogą prowadzić do identyfikacji uczestników i ich poglądów?

Czy w ocenie ministerstwa praktyka przeprowadzania ankiet w obecności pracowników urzędu, bez zapewnienia pełnej anonimowości, jest zgodna z zasadami prowadzenia konsultacji społecznych oraz standardami demokratycznego państwa prawnego?

Jakie standardy winny być spełnione, aby konsultacje społeczne dotyczące tak istotnych kwestii, jak zmiana statusu miejscowości, mogły zostać uznane za ważne i wiarygodne?

Czy w opisanej sytuacji istnieją podstawy do przeprowadzenia kontroli prawidłowości działań organów gminy przez właściwe organy nadzoru?

Jakie środki ochrony przysługują mieszkańcom, którzy uważają, że ich prawo do swobodnego wyrażania opinii w toku konsultacji zostało naruszone?

Czy wyniki konsultacji przeprowadzonych w warunkach budzących wątpliwości co do ich rzetelności mogą stanowić podstawę do dalszych działań administracyjnych, w tym procedowania wniosku o nadanie statusu miasta?

Mając na uwadze wagę przedmiotowej sprawy oraz jej znaczenie dla zaufania obywateli do instytucji publicznych, uprzejmie proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych zagadnień.

Zdzisław Gawlik
Poseł na Sejm RP