Interpelacja nr 16652

Sekretarz stanu Maciej Wróbel, 11.05.2026

Odpowiedź w pliku (PDF): i16652-o1.pdf (PDF)

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer, 11.05.2026

Odpowiedź na interpelację nr 16652

w sprawie systemowych działań państwa na rzecz ochrony i rozwoju nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 11-05-2026

Szanowna Pani Posłanko,

odpowiadając na pytania postawione w interpelacji, proszę o przyjęcie następujących informacji.

Resortem wiodącym i właściwym w sprawie ewentualnego przygotowania spójnej strategii ochrony i rozwoju języka jidysz jest Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Rozwiązania systemowe określone w przepisach ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty umożliwiają przeprowadzenie egzaminu ósmoklasisty oraz egzaminu maturalnego nie tylko w języku polskim, lecz także w języku danej mniejszości narodowej, etnicznej czy też w języku regionalnym. Zgodnie z art. 44zv ustawy o systemie oświaty uczeń szkoły lub oddziału, w którym zajęcia edukacyjne są prowadzone w języku mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języku regionalnym, przystępuje do egzaminu ósmoklasisty z matematyki w języku polskim albo w języku danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języku regionalnym. Na podstawie wskazanego przepisu oraz art. 9a ust. 2 pkt 3 ustawy o systemie oświaty do zadań Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) należy opracowywanie i ogłaszanie w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie CKE informatorów zawierających w szczególności przykładowe zadania, jakie mogą wystąpić m.in. na egzaminie ósmoklasisty oraz egzaminie maturalnym wraz z rozwiązaniami.

Mając na uwadze, że oficjalnym językiem urzędowym Państwa Izrael jest język hebrajski, to posługują się nim również Żydzi żyjący w diasporach rozproszonych na całym świecie. Z tego względu właśnie język hebrajski (a nie język jidysz) jest nauczany jako język mniejszości żydowskiej w szkołach funkcjonujących w polskim systemie oświaty. CKE opracowała informator o egzaminie ósmoklasisty z matematyki w języku hebrajskim.

Z danych CKE wynika, że w latach 2019-2026 nie zgłosił się żaden uczeń, który chciałby przystąpić do egzaminu ósmoklasisty z matematyki w języku hebrajskim. Przed rokiem 2019 żaden uczeń nie przystępował również do sprawdzianu w klasie VI oraz do egzaminu gimnazjalnego w języku hebrajskim.

Rozwiązanie przyjęte dla egzaminu ósmoklasisty obowiązuje również w przypadku egzaminu maturalnego. Zgodnie z art. 44zzd ust. 2 ustawy o systemie oświaty absolwent szkoły lub oddziału z nauczaniem języka danej mniejszości narodowej przystępuje obowiązkowo do egzaminu maturalnego z tego języka w części pisemnej (na poziomie podstawowym) oraz w części ustnej (bez określenia poziomu). Dodatkowo, zgodnie z art. 44zzf ust. 1 ustawy o systemie oświaty, absolwent szkoły lub oddziału z językiem nauczania mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub językiem regionalnym, w których zajęcia są prowadzone w tych językach, oraz absolwent szkoły lub oddziału dwujęzycznego, w których język mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub język regionalny jest drugim językiem nauczania, może zdawać na egzaminie maturalnym przedmioty w języku polskim lub – z wyjątkiem języka polskiego oraz treści dotyczących historii Polski i geografii Polski – w języku danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języku regionalnym. Jednocześnie, zgodnie z art. 44zzd ust. 11 ustawy o systemie oświaty, każdy absolwent może przystąpić do egzaminu maturalnego z wybranego języka mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub języka regionalnego jako przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym, ponieważ wybór tego przedmiotu nie zależy od typu szkoły, do której absolwent uczęszczał, ani od przedmiotów, których uczył się w tej szkole.

Podobnie jak dla egzaminu ósmoklasisty CKE opracowała informator o egzaminie maturalnym z języka hebrajskiego jako języka mniejszości narodowej, zdawanego zarówno jako przedmiot obowiązkowy w części ustnej i w części pisemnej, jak też jako przedmiot dodatkowy w części pisemnej.

Jak wynika z danych CKE, zarówno w roku bieżącym, jak i ubiegłym, zaledwie kilku zdających zadeklarowało przystąpienie do egzaminu z języka hebrajskiego:

- rok 2025 – 1 zdający przystąpił do egzaminu z języka hebrajskiego na poziomie rozszerzonym,
- rok 2026 – 6 osób zadeklarowało przystąpienie do egzaminu z języka hebrajskiego na poziomie rozszerzonym.

Ani w tym roku, ani w latach ubiegłych żaden zdający nie skorzystał ze wskazanego wyżej uprawnienia określonego w art. 44zzf ust. 1 ustawy o systemie oświaty, tj. możliwości przystąpienia do egzaminu maturalnego z dowolnego przedmiotu – z wyjątkiem języka polskiego oraz treści dotyczących historii Polski i geografii Polski – w języku hebrajskim.

Zarówno przytoczone przepisy ustawowe jak i opisane działania CKE mają na celu podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej uczniów należących do mniejszości narodowych, również mniejszości żydowskiej, przez umożliwienie tym uczniom przystępowania do egzaminu ósmoklasisty oraz egzaminu maturalnego w języku mniejszości narodowej.

Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym podstawowymi formami działalności dydaktyczno-wychowawczej szkoły są:

1) obowiązkowe zajęcia edukacyjne, do których zalicza się zajęcia edukacyjne z zakresu kształcenia ogólnego i z zakresu kształcenia w zawodzie, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe, w tym praktyczną naukę zawodu, a w przypadku szkół artystycznych – zajęcia edukacyjne artystyczne, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1a ustawy – Prawo oświatowe;

2) dodatkowe zajęcia edukacyjne, do których zalicza się:

a) zajęcia z języka obcego nowożytnego innego niż język obcy nowożytny nauczany w ramach obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w pkt 1,
b) zajęcia, dla których nie została ustalona podstawa programowa, lecz program nauczania tych zajęć został włączony do szkolnego zestawu programów nauczania;

3) zajęcia rewalidacyjne dla uczniów niepełnosprawnych;

4) zajęcia prowadzone w ramach kwalifikacyjnych kursów zawodowych;

5) zajęcia prowadzone w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

6) zajęcia rozwijające zainteresowania i uzdolnienia uczniów, w szczególności w celu kształtowania ich aktywności i kreatywności (…).

Wskazane powyżej dodatkowe zajęcia edukacyjne organizuje dyrektor szkoły, za zgodą organu prowadzącego szkołę i po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady rodziców.

Jednocześnie szkoła może prowadzić również inne niż wymienione w ustawie zajęcia edukacyjne. Zajęcia rozwijające zainteresowania i uzdolnienia uczniów, w szczególności w celu kształtowania ich aktywności i kreatywności, mogą być prowadzone także z udziałem wolontariuszy.

Równocześnie, mając na względzie obowiązek nauki języka obcego nowożytnego, wyjaśniam, że MEN nie narzuca szkołom realizacji konkretnego języka obcego i nie planuje wprowadzania zmian w tym zakresie. Zgodnie z przepisami prawa oświatowego uczeń od klasy I szkoły podstawowej uczy się obowiązkowo jednego języka obcego nowożytnego, a począwszy od klasy VII oraz w szkołach ponadpodstawowych uczeń uczy się obowiązkowo dwóch języków obcych. Przepisy prawa oświatowego nie wskazują konkretnego języka obcego nowożytnego (zarówno pierwszego, jak i drugiego), który ma być obowiązkowo nauczany w danej szkole. Decyzję w zakresie wyboru języka obcego nowożytnego (języków obcych nowożytnych), który będzie obowiązkowo nauczany w szkole podejmuje dyrektor szkoły, w porozumieniu z radą pedagogiczną i organem prowadzącym, uwzględniając m.in. możliwości w zakresie przystąpienia ucznia do egzaminu ósmoklasisty/egzaminu maturalnego z języka obcego nowożytnego, zatrudnienia w szkole do nauki danego języka obcego nowożytnego nauczyciela posiadającego wymagane kwalifikacje.

W opinii MEN istnieją systemowe warunki do nauczania języka jidysz w szkołach publicznych, w tym jako przedmiotu dodatkowego albo zajęć fakultatywnych. Żadna szkoła nie zgłosiła jednak dotąd takiego „zapotrzebowania“ w postaci wniosków rodziców. Dlatego nie analizowano możliwości uruchomienia pilotażowego programu nauczania języka jidysz w szkołach publicznych, z wykorzystaniem istniejących programów nauczania oraz potencjału instytucji i organizacji prowadzących już kursy jidysz.

Podstawę programową kształcenia ogólnego opracowują każdorazowo zespoły ekspertów, którzy proponują ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania zakres celów kształcenia i treści nauczania, który powinien być realizowany na poszczególnych etapach edukacyjnych i w poszczególnych typach szkół. Przy wyborze ekspertów bierze się pod uwagę osoby reprezentujące wysoki poziom merytoryczny w zakresie dyscypliny wiedzy, która stanowi bazę danego przedmiotu. W zespołach są również doświadczeni nauczyciele i metodycy.

Przy ustalaniu zakresu treści nauczania – wymagań edukacyjnych bierze się pod uwagę przede wszystkim potrzeby i możliwości psychofizyczne uczniów. Nie jest zatem możliwe ani uzasadnione stałe wzmacnianie obecności i zakresu wybranych szczegółowych treści nauczania, ponieważ skutkuje to niepożądanym przeładowaniem programów szkolnych. Dodać przy tym należy, że nauczyciel w realizacji wybranego przez siebie programu nauczania ma możliwość poszerzenia wybranych treści nauczania, oczywiście zawsze z uwzględnieniem przede wszystkim potrzeb i możliwości uczniów, z którymi pracuje.

Zgodnie z art. 22aa ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty nauczyciel może zdecydować o realizacji programu nauczania z zastosowaniem podręcznika, materiału edukacyjnego lub materiału ćwiczeniowego, lub bez zastosowania podręcznika lub materiałów. Podręczniki, aby uzyskać dopuszczenie do użytku szkolnego, muszą spełniać określone w przepisach prawa wymagania, w tym zawierać usystematyzowaną prezentację treści nauczania z zakresu danych zajęć edukacyjnych na danym etapie edukacyjnym, ustalonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego i umożliwiać realizację tej podstawy. Natomiast materiały edukacyjne i ćwiczeniowe nie podlegają procedurze dopuszczenia do użytku szkolnego.

Kształcenie nauczycieli, w tym nauczycieli języków obcych, jest regulowane przepisami ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. 2024 poz. 1571 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz. U. 2024 poz. 453). Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ww. rozporządzenia przygotowanie do zajmowania stanowiska nauczyciela języka obcego, w tym także języka mniejszości narodowej, jest prowadzone na studiach pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiach magisterskich na kierunku studiów, których program określa efekty uczenia się w kategoriach wiedzy i umiejętności obejmujące treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie nauczanego przedmiotu lub treści prowadzonych zajęć.

Kwestie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli uregulowano przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. 2026 poz. 515) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli (Dz. U. 2023 poz. 2102 i Dz. U. 2025 poz. 1111). W myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Zgodnie z § 12 ww. rozporządzenia kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela języka obcego posiada m.in. osoba, która ukończyła studia pierwszego i drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie w zakresie filologii odpowiedniej do nauczanego języka i posiada przygotowanie pedagogiczne.

Pojęcie przygotowania pedagogicznego jest określone w przepisach § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia. Zgodnie z wymienionym przepisem przygotowanie pedagogiczne obejmuje m.in. wiedzę i umiejętności z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki szczegółowej, nauczanych w określonym w tym przepisie wymiarze w powiązaniu z kierunkiem (specjalnością/zakresem) kształcenia oraz pozytywnie ocenioną praktyką pedagogiczną (odbytą w określonym w tym przepisie wymiarze). Posiadanie przygotowania pedagogicznego potwierdza odpowiednio dyplom ukończenia studiów lub inny dokument wydany przez uczelnię albo świadectwo ukończenia studiów podyplomowych lub dyplom ukończenia zakładu kształcenia nauczycieli lub świadectwo ukończenia kursu kwalifikacyjnego.

Zgodnie z § 15 ww. rozporządzenia kwalifikacje do nauczania lub prowadzenia w przedszkolach, szkołach, grupach lub oddziałach zajęć umożliwiających uczniom należącym do mniejszości narodowych, mniejszości etnicznych lub społeczności posługującej się językiem regionalnym podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej lub językowej posiada osoba, która ma kwalifikacje wymagane do zajmowania stanowiska nauczyciela określone w § 3 lub § 4 oraz zna język danej mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub język regionalny, w którym naucza lub prowadzi zajęcia.

Znajomość języka mniejszości narodowych, mniejszości etnicznych lub społeczności posługującej się językiem regionalnym, potwierdza się:

1) dyplomem ukończenia studiów na kierunku filologia w specjalności danego języka obcego lub lingwistyki stosowanej w zakresie danego języka obcego lub na kierunku nauczanie języków obcych w zakresie danego języka obcego lub

2) dyplomem ukończenia nauczycielskiego kolegium języków obcych w specjalności danego języka obcego lub

3) świadectwem znajomości danego języka, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym (Dz. U. 2026 poz. 75), lub

4) zaświadczeniem wydanym przez organizację społeczną mniejszości narodowej, mniejszości etnicznej lub społeczności posługującej się językiem regionalnym.

Nauczyciele mają możliwość poszerzania kompetencji przez udział w różnego rodzaju formach kształcenia ustawicznego, odpowiadających zarówno ich indywidualnym potrzebom, jak i potrzebom szkoły, w której są zatrudnieni. Dyrektor szkoły jest zobowiązany do zapewnienia nauczycielowi wsparcia w ramach doskonalenia zawodowego, a formy doskonalenia nauczycieli muszą być zgodne z potrzebami szkoły, które rozpoznaje i wyznacza dyrektor danej placówki. Potrzeby w zakresie doskonalenia nauczycieli określane są na każdy rok szkolny. Zgodnie z przepisami § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe (t.j. Dz. U. 2023 poz. 2628) dyrektorzy szkół do dnia 31 października danego roku składają do organu prowadzącego wnioski o dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli w następnym roku kalendarzowym, uwzględniające określone w tym zakresie potrzeby szkół i nauczycieli.

Przepisami § 25 ust. 13 i 14 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2019 r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli (t.j. Dz. U. 2023 poz. 2738) zobowiązano kuratora oświaty do uwzględniania w planie sieci doradztwa metodycznego, stosowanie do potrzeb, doradców metodycznych dla nauczycieli zatrudnionych w szkołach z językiem nauczania mniejszości narodowych i etnicznych oraz językiem regionalnym. Zobowiązano nimi kuratora oświaty także do współpracy w tym zakresie z organizacjami mniejszości narodowych i etnicznych oraz społecznością posługującą się językiem regionalnym.

W Ośrodku Rozwoju Edukacji w Warszawie, placówce doskonalenia nauczycieli o ogólnokrajowym zasięgu działania prowadzonej przez ministra edukacji, są realizowane formy doskonalenia nauczycieli związane z edukacją o Holokauście, historią i kulturą żydowską, edukacją międzykulturową lub relacjami polsko-żydowskimi.

Dane na temat liczby uczniów objętych nauczaniem języków mniejszości narodowych i etnicznych są na bieżąco gromadzone w Systemie Informacji Oświatowej.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

Sekretarz stanu Tomasz Szymański, 13.05.2026

Odpowiedź na interpelację nr 16652

w sprawie systemowych działań państwa na rzecz ochrony i rozwoju nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 13-05-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 16652 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie systemowych działań państwa na rzecz ochrony i rozwoju nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty oraz zapytanie numer 3398 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie finansowania i aktualnego stanu nauczania języka jidysz w polskim systemie oświaty, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) pytania zawarte w ww. interpelacji Pani Poseł wykraczają poza zakres kompetencyjny MSWiA, które realizuje zadania mające na celu ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych lub zachowanie i rozwój języka regionalnego, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1, 3-9 ustawy z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym[1].

Minister SWiA, jako minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych, jest organem administracji rządowej w sprawach objętych ustawą. Nie jest natomiast organem właściwym dla kwestii obejmujących funkcjonowanie polskiego systemu oświaty, w tym np. „stworzenia systemowych warunków dla nauczania języka jidysz w szkołach”.

Natomiast w odniesieniu do zapytania numer 3398 uprzejmie informuję, że Minister SWiA każdego roku na podstawie art. 18 ust. 3 ustawy ogłasza zasady postępowania w sprawach dotyczących udzielania dotacji, o których mowa w art. 18 ust. 2 ustawy.

Zgodnie z ww. przepisem prawa, dotacje celowe lub podmiotowe mogą być przeznaczone na:

1) działalność instytucji kulturalnych, ruchu artystycznego i twórczości mniejszości oraz imprez artystycznych mających istotne znaczenie dla kultury mniejszości;

2) inwestycje służące zachowaniu tożsamości kulturowej mniejszości;

3) wydawanie książek, czasopism, periodyków i druków ulotnych w językach mniejszości lub w języku polskim, w postaci drukowanej oraz w innych technikach zapisu obrazu i dźwięku;

4) wspieranie programów telewizyjnych i audycji radiowych realizowanych przez mniejszości;

5) ochronę miejsc związanych z kulturą mniejszości;

6) działalność świetlicową;

7) prowadzenie bibliotek oraz dokumentacji życia kulturalnego i artystycznego mniejszości;

8) edukację dzieci i młodzieży realizowaną w różnych formach;

9) propagowanie wiedzy o mniejszościach;

10) inne zadania zmierzające do osiągnięcia celów, o których mowa w ust. 1, w szczególności realizowane w ramach programów wieloletnich.

Powyższe zadania mogą być skierowane do jednej, konkretnej mniejszości (lub użytkowników języka regionalnego) lub szerokiego grona odbiorców, celem propagowania wiedzy o mniejszościach lub o języku regionalnym.

Każdorazowo Minister SWiA powołuje Komisję Ekspertów, którzy oceniają złożone, poprawne pod względem formalnym oferty realizacji zadań i rekomendują zadania do realizacji.

Ponadto, Minister SWiA na bieżąco publikuje na stronie internetowej[2] komunikaty o wszelkich zmianach zasad postępowania, o których była mowa wyżej.

Na ww. stronie internetowej, w zakładce „Wsparcie dla mniejszości”, są dostępne wykazy dotacji celowych i podmiotowych poczynając od 2018 r. Wykazy zawierają m.in. tytuły zadań oraz przypisane im kwoty środków finansowych.

Główni beneficjenci przyznanych w latach 2015-2026 dotacji z części 43. budżetu państwa – wyznania religijne oraz mniejszości narodowe i etniczne, związanych z nauczaniem języka jidysz, ale przede wszystkim z edukacją dotyczącą kultury jidysz, to:

wpisany do Rejestru instytucji kultury Miasta Stołecznego Warszawy „Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich – Centrum Kultury Jidysz”. Centrum jest jedynym działającym w Polsce nieakademickim ośrodkiem kulturalnym, zajmującym się upowszechnianiem języka i kultury Żydów aszkenazyjskich, pokazywaniem ich bogactwa oraz związków z kulturą i dziedzictwem polskim. Dzięki ofercie nauczania języków żydowskich połączonej z konwersacjami i warsztatami muzycznymi odpowiada zarówno na potrzeby mniejszości żydowskiej w zakresie pielęgnowania języka, kultury i tradycji oraz wszystkich zainteresowanych lokalną historią i kulturą mniejszości żydowskiej w Polsce. Oprócz programu ukierunkowanego na nauczanie języka, Centrum oferuje także liczne zajęcia poświęcone tematom związanym z historią i kulturą Żydów polskich (np. cieszące się dużym zainteresowaniem wykłady monograficzne, historia Żydów w Polsce, literatura polskich Żydów) oraz ok. 200 zajęć warsztatowych (warsztaty tańca żydowskiego, kuchnia żydowska, warsztaty piosenki żydowskiej, warsztaty sztuki żydowskiej, literatura jidysz). Liczba odbiorców tych zadań wynosi od kilkudziesięciu do kilkuset osób rocznie.

Fundacja Shalom, organizator m.in. corocznych kursów języka jidysz w Łodzi. W ramach zadania są zorganizowane lektoraty języka jidysz na różnych poziomach zaawansowania. Poza nauką języka obejmującą czytanie, pisanie oraz mówienie, uczestnicy mają również możliwość poznania kultury, literatury, historii i tradycji Żydów polskich. Liczba odbiorców tego zadania waha się rocznie w granicach 60 osób. Wielu słuchaczy to studenci i doktoranci polskich uczelni, którzy wykorzystują znajomość języka jidysz w swoich badaniach.

Należy także zwrócić uwagę na corocznie organizowany trzytygodniowy projekt – Międzynarodowe Letnie Seminarium Języka i Kultury Jidysz (w 2026 r. odbędzie się XXIV edycja). Projekt obejmuje m.in. program kursów jidysz na 4 poziomach zaawansowania, wykładów, warsztatów specjalistycznych, konwersacji i innych aktywności ukierunkowanych na język i kulturę jidysz. Jego zasięg to około 60 odbiorców, w tym należących do mniejszości żydowskiej.

Warto wspomnieć również o cyklu spotkań, warsztatów i wykładów poświęconych kulturze jidysz w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej Warszawa Singera (w 2026 r. odbędzie się XXIII edycja festiwalu). W wydarzeniach organizowanych w ramach cyklu corocznie uczestniczy około 3500 osób. Cykl spotkań, warsztatów i wykładów poświęconych kulturze jidysz w ramach Festiwalu Kultury Żydowskiej „Warszawa Singera” jest organizowany, aby promować wiedzę o kulturze jidysz, historii i tradycji Żydów polskich oraz umożliwić szerszej publiczności kontakt z wielowiekowym dziedzictwem kultury Żydów polskich, a także z żywą obecnością języka jidysz.

Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce, wydawca miesięcznika „Słowo Żydowskie/Dos Jidisze Wort”, w którym poruszane są tematy społeczno-kulturalne i historyczne, istotne dla mniejszości żydowskiej. Jest to najstarszy tytuł prasy żydowskiej wydawany w Polsce, jako „Słowo Żydowskie” od 1992 r., a wcześniej pod innym tytułem „Fołks-Sztyme” od 1946 r. Prezentowane na łamach periodyku materiały są drukowane w językach polskim i jidysz. Miesięcznik jest obecnie jedynym w Polsce tytułem drukującym w nakładzie 1000 egz. cykliczne treści w języku jidysz.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że wiele realizowanych zadań, współfinansowanych przez Ministra SWiA, związanych z popularyzacją kultury i tradycji Żydów polskich, często prezentuje wybrane aspekty unikalnej kultury jidysz (w tym języka). Prowadzone przez Stowarzyszenie Chór Żydowski „CLIL” warsztaty muzyczne, związane z jego planami artystycznymi i koncertowymi, w których repertuar chóru obejmuje utwory wykonywane w językach jidisz, hebrajskim, ladino i polskim, oraz Festiwale: „Lubliner” corocznie organizowany w Lublinie przez Fundację Ner Tamid, czy też białostocki „Zachor” organizowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Izrael, są tego najlepszym przykładem.

W załączeniu przekazuję tabelaryczne zestawienie zadań publicznych – zleconych do realizacji w 2015 r. przez Ministra Administracji i Cyfryzacji, a w latach 2016-2026 przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – związanych z nauczaniem języka jidysz oraz edukacją dotyczącą języka i kultury jidysz.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2026 r. poz. 75, dalej – ustawa.

[2] https://www.gov.pl/web/mniejszosci-narodowe-i-etniczne

Załączniki

WYKAZ_DOTACJI.pdf

Załączniki: i16652-o3.pdf (PDF)