Interpelacja nr 14540

Szanowna Pani Minister!

Substancje z grupy PFAS (per- i polifluoroalkilowe) to kilka tysięcy syntetycznych związków chemicznych, które ze względu na swoje unikalne właściwości (odporność na wodę, tłuszcz i wysoką temperaturę) są powszechnie stosowane w przemyśle: od powłok teflonowych, przez odzież outdoorową, po piany gaśnicze i opakowania do żywności. Ich najbardziej niebezpieczną cechą jest ekstremalna trwałość – nie rozkładają się one w środowisku naturalnym, przez co zyskały miano „wiecznych chemikaliów“.

Liczne badania naukowe potwierdzają, że długotrwała ekspozycja na PFAS, nawet w śladowych ilościach, ma katastrofalny wpływ na zdrowie człowieka. Związki te kumulują się w organizmie, prowadząc do nowotworów (nerki, jąder), chorób tarczycy, zaburzeń hormonalnych, obniżenia płodności oraz osłabienia odpowiedzi układu immunologicznego (co jest szczególnie istotne w kontekście skuteczności szczepień).

W 2026 roku, gdy Unia Europejska zaostrza normy dotyczące jakości wody pitnej (dyrektywa 2020/2184), a kolejne państwa członkowskie wprowadzają rygorystyczne limity dla PFAS w glebie i żywności, polski system monitoringu środowiska wydaje się nie dostrzegać skali problemu. W Polsce wciąż brakuje ogólnokrajowej inwentaryzacji terenów skażonych tymi związkami, m.in. wokół lotnisk, poligonów czy zakładów chemicznych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

Czy Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) prowadzi systematyczny, ogólnokrajowy monitoring obecności substancji z grupy PFAS w wodach powierzchniowych, podziemnych oraz glebach? Jeśli tak, jakie są wyniki tych badań w ostatnich dwóch latach?

Jakie konkretne działania podjęło ministerstwo w celu implementacji norm jakości wody pitnej w zakresie PFAS (limit 0,1 µg/l dla sumy PFAS) wynikających z unijnych dyrektyw? Czy polskie stacje uzdatniania wody są przygotowane technologicznie do usuwania tych zanieczyszczeń?

Czy resort dysponuje mapą „punktów zapalnych“ (hotspots), czyli terenów o podwyższonym ryzyku występowania PFAS (np. rejony dawnych zakładów chemicznych, bazy lotnicze, miejsca składowania odpadów niebezpiecznych)?

Czy planowane jest wprowadzenie krajowych norm stężenia PFAS w osadach ściekowych wykorzystywanych w rolnictwie, aby zapobiec przenikaniu „wiecznych chemikaliów“ do łańcucha pokarmowego?

Czy ministerstwo planuje uruchomienie programu wsparcia finansowego dla samorządów na modernizację infrastruktury wodociągowej pod kątem eliminacji substancji PFAS?

Jakie jest stanowisko Polski w sprawie propozycji całkowitego zakazu stosowania PFAS w Unii Europejskiej w ramach rozporządzenia REACH?

Z poważaniem