Interpelacja nr 13265

Z wielu regionów kraju od kilku tygodni napływają alarmujące sygnały dotyczące braku opłacalności uprawy ziemniaka. Na rynku krajowym odnotowywane są ceny skupu na poziomie około 25 groszy za kilogram, natomiast w skrajnych przypadkach ceny spadają nawet do 5 groszy za kilogram, co odpowiada zaledwie 50 zł za tonę. Tak niskie stawki nie pozwalają na pokrycie kosztów produkcji, przechowywania ani transportu, prowadząc do narastającej groźby utraty płynności finansowej przez tysiące gospodarstw rolnych.

W handlu detalicznym ziemniaki kosztują nawet 2 zł/kg.

Przyczyny tej sytuacji są wieloczynnikowe. Po pierwsze nałożenie się dużej podaży krajowej, brak skutecznych instrumentów stabilizacyjnych i ograniczony popyt krajowy, a z drugiej strony intensywny napływ tańszego surowca z zagranicy. Tylko w tym roku do Polski trafiło z krajów Unii Europejskiej blisko 200 tys. ton ziemniaków, z czego aż 100 tys. ton ziemniaków z Niemiec.

Sieci handlowe też w coraz większym stopniu preferują importowany towar, który w wielu przypadkach sprzedawany jest w cenach dumpingowych. Jednocześnie część przetwórców i odbiorców hurtowych wstrzymuje zakupy, oczekując dalszych obniżek cen. W konsekwencji w magazynach i przechowalniach gromadzą się znaczne ilości niesprzedanego surowca, a koszty jego utrzymania dodatkowo obciążają producentów.

Sytuacja ta prowadzi do poważnych konsekwencji gospodarczych i społecznych. Obserwowany jest wzrost zadłużenia gospodarstw rolnych, ograniczanie nakładów inwestycyjnych, rezygnacja z upraw w kolejnych sezonach oraz ryzyko trwałej utraty potencjału produkcyjnego w regionach o wysokim znaczeniu dla krajowego rynku ziemniaka. Problem dotyczy także utrzymania miejsc pracy w przetwórstwie, transporcie i handlu oraz zachowania ciągłości dostaw żywności pochodzenia krajowego.

Plantatorzy ziemniaków z województwa łódzkiego już miesiąc temu domagali się działań stabilizujących rynek. Zwracali też uwagę na konieczność zwiększenia przejrzystości w łańcuchu dostaw i monitorowania marż handlowych.

Wobec powyższego uzasadnione jest podjęcie przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kompleksowych i pilnych działań stabilizacyjnych. Działania te powinny uwzględniać zarówno mechanizmy krótkoterminowe (interwencja rynkowa, wsparcie płynnościowe, dopłaty), jak i rozwiązania o charakterze strategicznym (wzmocnienie pozycji krajowego producenta, rozwój przetwórstwa, promocja towaru krajowego).

W ramach krótkoterminowych środków stabilizujących szczególne znaczenie mogłyby mieć:

uruchomienie interwencyjnego skupu ziemniaków w celu ograniczenia nadwyżek,

dopłaty do kosztów przechowywania,

wsparcie eksportu,

działania promujące sprzedaż krajowego produktu,

ułatwienia finansowe dla gospodarstw zagrożonych utratą płynności.

W perspektywie średnio- i długoterminowej pożądane byłoby opracowanie strategii stabilizacji rynku ziemniaka obejmującej m.in. rozwój lokalnego przetwórstwa, poprawę logistyki dystrybucji, tworzenie grup producenckich oraz wdrażanie systemu monitoringu cen i zapasów.

Rynek ziemniaka stanowi ważny element struktury polskiego rolnictwa, a jego załamanie niesie poważne skutki dla gospodarki żywnościowej kraju. Wdrożenie kompleksowych działań stabilizujących ma kluczowe znaczenie dla zachowania równowagi rynkowej, utrzymania produkcji krajowej i ochrony gospodarstw rodzinnych przed bankructwem.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi dysponuje aktualną analizą skali nadwyżki produkcyjnej ziemniaka w kraju oraz prognozami dotyczącymi popytu i eksportu w najbliższych miesiącach?

Czy uruchomiono mechanizm interwencyjnego skupu ziemniaków w celu częściowego odciążenia rynku?

Czy rozważane jest wprowadzenie dopłat do przechowywania ziemniaków, które pozwoliłyby producentom utrzymać surowiec do momentu poprawy sytuacji rynkowej?

Jakie działania podejmowane są w zakresie kontroli importu ziemniaków z krajów Unii Europejskiej i spoza niej, w szczególności pod kątem występowania praktyk dumpingowych lub zaniżania cen?

Czy ministerstwo planuje wdrożenie instrumentów wspierających eksport polskich ziemniaków, w tym ułatwień logistycznych, finansowych i promocyjnych oraz jakie rynki zagraniczne są wskazywane jako potencjalne kierunki zbytu?

Czy podejmowane są rozmowy z przedstawicielami sieci handlowych i dużych odbiorców hurtowych w celu zwiększenia udziału ziemniaków krajowych w sprzedaży detalicznej?

Jakie formy pomocy finansowej lub pożyczkowej przewiduje się dla gospodarstw dotkniętych spadkiem cen, które utraciły płynność finansową lub znajdują się na granicy niewypłacalności?

Czy opracowywana jest strategia długofalowa dla rynku ziemniaka w Polsce obejmująca m.in. wsparcie dla przetwórstwa, tworzenie centrów magazynowo-dystrybucyjnych, rozwój eksportu oraz promocję polskiego produktu wśród konsumentów?