Interpelacja nr 12952

Szanowna Pani Minister,

program „Czyste Powietrze”, jako flagowa inicjatywa antysmogowa rządu Rzeczypospolitej Polskiej, od momentu uruchomienia w 2018 roku przyczynił się do wymiany milionów przestarzałych źródeł ogrzewania w gospodarstwach domowych, znacząco poprawiając jakość powietrza w Polsce. Z budżetem przekraczającym 100 miliardów złotych program ten stanowi kluczowy element realizacji zobowiązań klimatycznych Unii Europejskiej oraz narodowych celów w zakresie redukcji emisji CO2 i zanieczyszczeń pyłowych. Dzięki niemu tysiące polskich rodzin, szczególnie w regionach dotkniętych smogiem, mogły skorzystać z dofinansowania na termomodernizację budynków, wymianę kotłów i instalację pomp ciepła, co nie tylko zmniejsza koszty ogrzewania, ale także chroni zdrowie obywateli przed chorobami układu oddechowego i krążenia.

Niestety, w ostatnim czasie program ten znalazł się w głębokim kryzysie. Wprawdzie po wstrzymaniu naboru wniosków został on ponownie uruchomiony (aczkolwiek na znacząco mniej korzystnych warunkach), natomiast przede wszystkim mamy do czynienia z zaległościami w wypłacie należnych środków z już zawartych umów na kwoty szacowane już w skali kraju na miliardy złotych. Nie kwestionując konieczności walki z ewentualnymi nadużyciami, należy zauważyć, że długotrwałe wstrzymywanie wypłaty należnych środków wobec wszystkich beneficjentów, w zdecydowanej większości uczciwych, niebędących obiektem żadnych zarzutów ani nawet podejrzeń, stanowi rodzaj niedopuszczalnej odpowiedzialności zbiorowej, podważa zaufanie obywateli do państwa i może doprowadzić do masowych bankructw w branży.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania podejmuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska w celu przyspieszenia wypłat zaległych dotacji z programu „Czyste Powietrze”? Proszę o podanie harmonogramu realizacji tych wypłat, w tym dat przewidywanych terminów dla beneficjentów oczekujących od 2023 i 2024 roku.

2. Ile wniosków o dofinansowanie pozostaje nierozpatrzonych na dzień 16 października 2025 roku, a ile dotacji jest wstrzymanych lub opóźnionych? Proszę o podział na województwa oraz szacunkową wartość tych środków.

3. Jakie dodatkowe zabezpieczenia finansowe i organizacyjne zostały wprowadzone po wstrzymaniu programu w 2024 roku, aby uniknąć podobnych opóźnień w nowej edycji startującej w 2025 roku?

4. Jak ministerstwo zamierza zrekompensować straty beneficjentom, którzy ponieśli koszty inwestycji bez oczekiwanej dotacji, w tym odsetki od kredytów czy dodatkowe wydatki na ogrzewanie? Czy rozważane są mechanizmy wsparcia tymczasowego dla gospodarstw dotkniętych smogiem w okresie wstrzymania programu?

5. Jakie kroki podjęła Pani Minister w sprawie ścigania nadużyć w programie, w tym liczby wszczętych postępowań prokuratorskich i oczekiwanych zwrotów środków do budżetu?

Z poważaniem

Marcin Horała