Interpelacja nr 12931

Sekretarz stanu Henryk Kiepura, 12.08.2026

Odpowiedź na interpelację nr 12931

w sprawie kształcenia zawodowego

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura

Warszawa, 12-08-2026

Szanowny Panie Pośle,

odpowiadając na interpelację w sprawie kształcenia zawodowego, uprzejmie informuję.

Ad 1 i 7. Jakie działania podejmuje i zamierza podjąć ministerstwo w celu zwiększenia liczby nauczycieli praktycznej nauki zawodu, w tym młodych i specjalistów z przemysłu?

Czy ministerstwo przewiduje zmiany w statusie nauczycieli zawodu – warunkach zatrudnienia, wynagrodzeniu, awansie zawodowym – aby lepiej dopasować je do rzeczywistości i potrzeb rynku?

Rząd podejmuje działania mające na celu poprawę warunków pracy nauczycieli i wzmocnienie prestiżu tego zawodu. Od 1 stycznia 2026 r. wynagrodzenie nauczycieli początkujących względem stanu z 2023 r. jest wyższe o 44%, a wynagrodzenie nauczycieli mianowanych i dyplomowanych jest wyższe o 41%.

Szereg korzystnych rozwiązań systemowych dla nauczycieli, w tym także dla nauczycieli praktycznej nauki zawodu, wprowadzono w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2025 poz. 1160), która zawiera regulacje wspierające zarówno młodych pedagogów rozpoczynających karierę, jak i nauczycieli z długim stażem pracy. Zmiany te mają na celu poprawę warunków zatrudnienia, zatrzymanie doświadczonych pedagogów oraz zachęcenie młodych absolwentów do podjęcia pracy w oświacie.

Do najważniejszych zmian skierowanych do nauczycieli przedmiotów zawodowych należy ujednolicenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu z tygodniowym obowiązkowym wymiarem godzin zajęć nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych we wszystkich typach szkół i na kwalifikacyjnych kursach zawodowych – do 18 godzin tygodniowo. Dotychczasowe różnicowanie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć między tymi stanowiskami nie znajdowało uzasadnienia, a ponadto powodowało poczucie niesprawiedliwości wśród nauczycieli praktycznej nauki zawodu oraz było źródłem problemów szkół z pozyskiwaniem do pracy tych nauczycieli.

W celu zapewnienia właściwej organizacji kształcenia w zakresie przedmiotów zawodowych, w nowelizacji ustawy – Karta Nauczyciela wprowadzono przepis umożliwiający przydzielanie nauczycielom praktycznej nauki zawodu i nauczycielom teoretycznych przedmiotów zawodowych godzin ponadwymiarowych w wymiarze wyższym niż określony w art. 35 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, ale wyłącznie za zgodą tych nauczycieli.

Ponadto, ważną zmianą dla młodych absolwentów podejmujących pracę w szkołach jest skrócenie okresu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony z dwóch do jednego roku szkolnego. Zmiana ta umożliwi szybsze uzyskanie stabilnego zatrudnienia w szkole.

Dla nauczycieli z wieloletnim doświadczeniem wprowadzono regulacje doceniające ich zaangażowanie i wspierające w dalszej pracy zawodowej. Podwyższono nagrodę jubileuszową za 40 lat pracy do 300 % miesięcznego wynagrodzenia oraz wprowadzono nagrodę jubileuszową za 45 lat pracy w wysokości 400 % wynagrodzenia miesięcznego. Powyższa zmiana może mieć charakter motywujący do kontynuowania pracy w zawodzie nauczyciela. Nauczyciele, którym brakuje mniej niż rok do nabycia prawa do emerytury, zyskali możliwość skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową. Uregulowano również kwestie ochrony przedemerytalnej, zapewniając bezpieczeństwo zatrudnienia w okresie poprzedzającym emeryturę i zatrzymując cennych specjalistów w systemie.

Trwają dalsze analizy nad innymi oczekiwanymi zmianami warunków pracy nauczycieli, które mają na celu wzmocnienie prestiżu i stabilności zawodu nauczyciela, w tym również nauczyciela praktycznej nauki zawodu.

Ad 2. Czy istnieje plan systemowego dofinansowania i modernizacji bazy technicznej szkół zawodowych, w tym warsztatów i wyposażenia praktycznych zajęć?

Zapewnienie finansowania realizacji zadań przedszkola, szkoły lub placówki, zaspokojenie potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów należy do kompetencji organu prowadzącego daną jednostkę systemu oświaty.

Zgodnie z przepisami art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. 2025 poz. 1043 z późn. zm.) organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki oraz wykonywanie remontów obiektów i zadań inwestycyjnych w tym zakresie.

Natomiast – zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych – środki niezbędne na realizację zadań oświatowych zagwarantowane są w dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

Od 2025 r. zmianie uległ system finansowania jednostek samorządu terytorialnego. Z dniem 25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. 2024 poz. 1572 z późn. zm.). Ustawa ta zastąpiła ustawę z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W ramach ww. ustawy wprowadzono mechanizm potrzeb finansowych. Są to następujące potrzeby: wyrównawcze, oświatowe, rozwojowe, ekologiczne oraz uzupełniające, które są finansowane dochodami JST. Nowa ustawa wprowadziła zmianę podstawy naliczania dochodów JST z tytułu udziału w podatku PIT i CIT z podatku należnego na dochody podatników co wpływa na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST przez zwiększenie ich dochodów własnych. Subwencja ogólna ma stanowić wyłącznie uzupełnienie dochodów JST.

W zakresie finansowania zadań oświatowych określono, że dla jednostek samorządu terytorialnego od 2025 roku są naliczane kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej.

W związku z wejściem w życie nowej ustawy minister edukacji wydał rozporządzenie w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025[1]. Należy zauważyć, że finansowanie określone w rozporządzeniu w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych określa pewien sposób naliczenia środków, który determinuje wysokość kwot potrzeb oświatowych dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego. Natomiast same kwoty potrzeb oświatowych są elementem kalkulacyjnym, branym pod uwagę w kształtowaniu poziomu dochodów JST w danym roku budżetowym oraz w odróżnieniu od subwencji oświatowej, nie są częścią budżetu państwa.

Jednostki samorządu terytorialnego do roku 2024 mogły ubiegać się o środki z rezerwy części oświatowej subwencji ogólnej na wydatki bieżące, w tym m.in. na dofinansowanie doposażenia pomieszczeń dla szkół rozpoczynających kształcenie w nowych zawodach oraz dofinansowanie doposażenia szkół i placówek oświatowych w zakresie pomieszczeń do nauki w nowo wybudowanych budynkach, nowych pomieszczeń do nauki pozyskanych w wyniku adaptacji. Obecnie, w ramach podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty na rok 2025 nie zaplanowano kryterium dotyczącego ww. dofinansowania. Ze względu na zmianę systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego kwota rezerwy jest niższa i nie obejmuje wszystkich kryteriów, które pojawiały się w ostatnich latach.

Kryteria podziału ww. rezerwy na rok 2025 obejmują określony zakres dofinansowania uzgodniony z Zespołem do spraw Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 3 czerwca 2026 r. Środki rezerwy mogą być przeznaczone dla jednostek samorządu terytorialnego realizujących zadania bieżące lub inwestycyjne m.in. w obszarze oświaty[2]. Kryteria podziału rezerwy na uzupełnienie dochodów jednostek samorządu terytorialnego w obszarze oświaty na rok 2025 zostały opublikowane na stronie internetowej MEN:

https://www.gov.pl/web/edukacja/kryteria-podzialu-rezerwy-na-uzupelnienie-dochodow-jednostek-samorzadu-terytorialnego-w-obszarze-oswiaty-na-rok-2025

Jednocześnie informuję, że jak co roku jest możliwość aplikowania o dodatkowe środki zaplanowane w budżecie państwa, m.in. na realizację zadań inwestycyjnych (w tym oświatowych). Są one zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej.

Podziału rezerwy celowej, ujętej w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy w poz. 45 pn. – Środki na dofinansowanie zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z właściwymi ministrami oraz wojewodami.

Wnioski o pozyskanie środków finansowych w ramach podziału rezerwy ogólnej budżetu państwa są przedkładane przez właściwego dysponenta części budżetowej prezesowi Rady Ministrów, za pośrednictwem szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

O dodatkowe środki zaplanowane w rezerwach budżetu państwa – ogólnej i celowej – jednostki samorządu terytorialnego wnioskują za pośrednictwem wojewody.

Ponadto jest realizowany program w ramach Krajowego Planu Odbudowy dotyczący wymiany źródeł ciepła i poprawy efektywności energetycznej budynków oświatowych. Program, wdrażany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ma na celu modernizację systemów grzewczych, ocieplenie szkół oraz zastosowanie odnawialnych źródeł energii, co przyczyni się do redukcji emisji gazów cieplarnianych i obniżenia kosztów utrzymania placówek oświatowych. Na realizację programu przeznaczono środki w wysokości około 1,3 mld zł, pochodzące z funduszy KPO, co umożliwi wsparcie setek samorządów w poprawie warunków energetycznych i środowiskowych placówek edukacyjnych.

Ad 3. W jaki sposób MEN planuje wzmocnić system dualnego kształcenia i partnerstwa ze środowiskiem przedsiębiorców, aby lepiej dopasować programy kształcenia do potrzeb lokalnego rynku pracy?

Jednym z kluczowych działań podjętych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju kształcenia zawodowego, w szczególności wzmocnienia systemu dualnego kształcenia, jest podjęcie dialogu i współpracy z organizacjami branżowymi, w tym z przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego od 2024 r. projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy“, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

W listopadzie 2024 r. rozpoczęto cykl cotygodniowych spotkań branżowych poświęconych kształceniu zawodowemu, które są platformą do rozmów z przedstawicielami branż m.in. na temat zapotrzebowania na kadry średniego i niższego szczebla, sposobów pozyskiwania pracowników oraz potrzeb i oczekiwań branż związanych z kształceniem zawodowym. Spotkania mają także na celu prezentację możliwości współpracy pracodawców ze szkolnictwem branżowym, w tym kształcenia dualnego oraz pozyskanie reprezentantów branż do działań mających na celu doskonalenie i rozwój oraz promocję systemu kształcenia zawodowego. Od listopada 2024 r. do czerwca 2026 r. zorganizowano 44 spotkania branżowe z udziałem przedstawicieli 94 dziedzin zawodowych. Działania te będą kontynuowane w II półroczu 2026 r., tak aby objęły wszystkie dziedziny zawodowe.

Ponadto, na podstawie zarządzenia Ministra Edukacji z dnia 16 czerwca 2025 r. został powołany Krajowy zespół konsultantów branżowych do spraw zawodów i kwalifikacji właściwych dla zawodów szkolnictwa branżowego. Zespół jest organem pomocniczym ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Celem zespołu jest udział w tworzeniu, konsultowaniu i opiniowaniu rozwiązań organizacyjno-prawnych ukierunkowanych na dostosowanie szkolnictwa branżowego do potrzeb polskiej gospodarki oraz wyzwań współczesnego rynku pracy, w szczególności przez aktywną współpracę z pracodawcami.

W skład zespołu wchodzą przedstawiciele organizacji branżowych właściwych dla danej dziedziny zawodowej posiadający wiedzę i doświadczenie niezbędne do osiągnięcia celów powołanego zespołu.

Pierwszy otwarty nabór do zespołu trwał od 18 czerwca 2025 r. do 15 września 2025 r. W jego efekcie wyłoniono 65 konsultantów branżowych.

Drugi nabór do zespołu został przeprowadzony w okresie od 15 grudnia 2025 r. do 5 lutego 2026 r. i pozwolił na wyłonienie 118 przedstawicieli branż.

Obecnie trawa III nabór do zespołu i zakończy się 25 września 2026 r.

Ad 4. Jakie działania są prowadzone lub planowane w zakresie podniesienia prestiżu kształcenia zawodowego, zmiany stereotypów oraz zachęcania młodzieży do wyboru ścieżki zawodowej?

W ramach każdego ze spotkań branżowych przygotowywany jest reportaż wideo, który składa się z materiału filmowego opatrzonego komentarzami kilku uczestników – przedstawicieli branż, w formie tzw. setek. Wideorelacje dokumentują kluczowe dyskusje i rekomendacje dotyczące dostosowania systemu kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy w poszczególnych branżach/dziedzinach zawodowych. Wideorelacje są dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Ponadto, pracownicy Departamentu Kształcenia Zawodowego MEN są opiekunami poszczególnych branż, a co za tym idzie podejmują działania mające na celu usprawnienie i zacieśnienie współpracy między resortem edukacji a przedstawicielami poszczególnych sektorów gospodarki. Opiekunowie branż pełnią rolę stałych punktów kontaktowych między ministerstwem a reprezentantami danej branży (np. energetycznej, budowlanej, lotniczej), a także analizują ich potrzeby i wspólnie z przedstawicielami branż pracują nad tworzeniem nowych zawodów oraz dostosowywaniem podstaw programowych kształcenia w istniejących zawodach.

Pracownicy Departamentu Kształcenia Zawodowego uczestniczyli również w 16. Międzynarodowych Targach Kolejowych TRAKO w dniach 23-26.09.2025 r. oraz w Międzynarodowych Targach Morskich i Militarnych BALTEXPO w dniach 07-09.10.2025 r., gdzie promowali branżę kolejową i morską, w tym projekty i inicjatywy wspierające rozwój szkolnictwa branżowego. Udział w targach był również okazją, by wsłuchać się w głos branży, samorządów, uczniów i nauczycieli.

Warto podkreślić również, że w maju 2026 r. na kanale youtube MEN został zamieszczony spot promujący kształcenie zawodowe (https://www.youtube.com/watch?v=REHiZ_0y1vQ). Jego celem było wsparcie procesu podejmowania decyzji o wyborze szkoły przez uczniów szkół podstawowych w związku z rekrutacją do szkół ponadpodstawowych.

Jednocześnie, mając na uwadze potrzebę promowania uczniów zdolnych, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania corocznie wspiera organizację olimpiad tematycznych. Olimpiady służą odkrywaniu i rozwijaniu uzdolnień uczniów. Pobudzają twórcze myślenie, wspomagają zdolność stosowania wiedzy w praktycznym działaniu, ponadto lepiej przygotowują uczniów do nauki w szkołach wyższego stopnia lub do wykonywania zawodu. Laureaci i finaliści olimpiad tematycznych są zwolnieni z części pisemnej egzaminu zawodowego. Konkursy ogłaszane są cyklicznie. W ramach rozstrzygniętego w 2025 roku otwartego konkursu na realizację zadania publicznego pn. Organizacja i przeprowadzenie turniejów i olimpiad tematycznych związanych z wybraną dziedziną wiedzy w latach szkolnych: 2025/2026, 2026/2027, 2027/2028 wsparcie finansowe skierowano do organizatorów 21 turniejów i olimpiad tematycznych.

W ramach projektu MEN przewiduje się również realizację zadania polegającego na działaniach upowszechniających kształcenie zawodowe, w tym kampanię informacyjno-promocyjną promującą kształcenie zawodowe. Ministerstwo Edukacji Narodowej zorganizowało konsultacje rynkowe, poprzedzające ogłoszenie postępowania przetargowego dotyczącego opracowania koncepcji oraz przygotowania i przeprowadzenia ogólnopolskiej kampanii informacyjno-promocyjnej kształcenia zawodowego w latach 2025-2026. Celem konsultacji było przede wszystkim doradztwo oraz pozyskanie informacji w zakresie: opisu przedmiotu zamówienia oraz specyfikacji warunków zamówienia, w tym m.in. skonsultowanie kwestii dotyczących skutecznych kanałów komunikacji z młodzieżą i dorosłymi oraz propozycji form i narzędzi przekazu dopasowanych do poszczególnych grup docelowych.

Ad 5. Czy resort przewiduje zwiększenie i lepsze zorganizowanie doradztwa zawodowego (szczególnie doradztwa metodycznego), tak aby było ono dostępne we wszystkich regionach i dla wszystkich uczniów?

Kwestia doskonalenia modelu doradztwa zawodowego jest przedmiotem prac powołanej przez minister edukacji Barbarę Nowacką Rady Dyrektorów Szkół i Placówek Szkolnictwa Branżowego. We współpracy z radą przygotowywane są możliwe kierunki zmian w doradztwie zawodowym, uwzględniające m.in. wzmocnienie doradztwa zawodowego w szkołach podstawowych, w tym w zakresie realizacji doradztwa indywidualnego.

20 stycznia 2026 r. zostało podpisane rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie doradztwa zawodowego (Dz. U. 2026 poz. 73). Potrzeba nowelizacji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego wynikała z konieczności uwzględnienia w procesie doradczym nowych rozwiązań i narzędzi wprowadzonych do systemu oświaty i mających istotny wpływ na realizację doradztwa zawodowego w szkole. Wprowadzone zmiany stanowią także realizację postulatów strony społecznej zgłaszanych do Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz oczekiwań nauczycieli, doradców zawodowych, uczniów i ich rodziców i dotyczą w szczególności:

uwzględnienia nowej instytucjonalnej infrastruktury doradztwa zawodowego, tj. branżowych centrów umiejętności i ich szczególnej roli we wspieraniu szkół w realizacji doradztwa zawodowego;

wykorzystania w procesie doradczym narzędzi analitycznych dotyczących rynku pracy, które mogą stanowić ważną przesłankę dla uczniów w wyborze dalszej ścieżki edukacyjnej i przyszłego zawodu, tj. prognoz zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego ogłaszanych corocznie przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz prognoz prowadzonych na zlecenie ministra właściwego do spraw pracy, a także wyników monitoringu karier absolwentów szkół ponadpodstawowych wdrażanego od 2021 r.;

zwiększenia udziału rodziców w procesie doradczym będących istotnym ogniwem w procesie podejmowania decyzji edukacyjnych przez dzieci i młodzież, przez aktywną współpracę z rodzicami i większe zaangażowanie rodziców w działania doradcze prowadzone przez szkołę;

zacieśnienia współpracy szkoły z otoczeniem społeczno-gospodarczym przez zobowiązanie szkół do zaangażowania pracodawców w opracowywanie programu realizacji doradztwa zawodowego na dany rok szkolny, dzięki czemu treści i formy działań doradczych będą lepiej dostosowane do realnych potrzeb rynku pracy;

wykorzystywania w procesie doradztwa zawodowego narzędzi informatycznych i zasobów elektronicznych oraz cyfrowych narzędzi komunikacji zamieszczonych na ogólnodostępnych platformach edukacyjnych i stronach internetowych w tym na administrowanej przez Ministerstwo Edukacji Narodowej Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej oraz stronie internetowej www.infozawodowe.men.gov.pl.;

aktualizacji treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla określonych etapów edukacyjnych i typów szkół przez uzupełnienie ich o tzw. kompetencje przyszłości, obejmujące umiejętności cyfrowe, umiejętność porównywania własnych zasobów i preferencji z wymaganiami rynku pracy, analizowania znaczenia i możliwości doświadczania pracy, a także sporządzania i aktualizowania dokumentów aplikacyjnych.

Dodatkowo, ustawą z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw został poszerzony katalog specjalistów, którzy mają być zatrudnieni w przedszkolu niebędącym przedszkolem specjalnym, w szkole podstawowej, liceum ogólnokształcącym, technikum i branżowej szkole I stopnia, niebędących szkołami specjalnymi, w szkole artystycznej realizującej kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej lub liceum ogólnokształcącego oraz w zespole, w skład którego wchodzi to przedszkole lub ta szkoła. Do grona specjalistów nauczycieli zostali włączeni doradcy zawodowi (zmiana art. 42d ustawy Karta Nauczyciela), dzięki czemu uczniowie mogą zostać objęci zindywidualizowanym i ukierunkowanym wsparciem w podejmowaniu decyzji dotyczących ich przyszłości edukacyjnej i zawodowej.

Zatrudnienie doradcy zawodowego w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej pozwala na zorganizowanie doradztwa zawodowego również w formie indywidualnych porad i konsultacji, o których mowa odpowiednio w §6 ust. 1 pkt 4 i §6 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. 2023 poz. 1798). Może to mieć znaczący wpływ na wybór przez uczniów ścieżki kształcenia zgodny z ich zainteresowaniami, predyspozycjami i możliwościami oraz lepsze przygotowanie do podejmowania decyzji o dalszej drodze zawodowej.

W ramach realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2024/2025 przeprowadzona została przez kuratoria oświaty kontrola w zakresie organizacji doradztwa zawodowego w szkołach podstawowych. Wyniki kontroli stały się podstawą do podejmowania dalszych działań w zakresie wsparcia realizacji doradztwa zawodowego w szkołach. W roku szkolnym 2025/2026 na zlecenie ministra edukacji przeprowadzony został przez Ośrodek Rozwoju Edukacji cykl szkoleń dla doradców zawodowych w szkołach podstawowych w całej Polsce, które miały na celu wzmocnienie kompetencji doradców zawodowych pracujących z uczniami klas VII i VIII szkół podstawowych i koncentrowały się na rzetelnym przedstawianiu możliwości kształcenia zawodowego oraz budowaniu świadomości edukacyjno-zawodowej wśród uczniów i ich rodziców. Szkolenia dla doradców zawodowych będą kontynuowane w kolejnym roku szkolnym.

Ad 6. Jakie są plany poprawy jakości kształcenia zawodowego, w tym kwalifikacji absolwentów, zwłaszcza w kontekście nowych technologii, automatyzacji i cyfryzacji?

Jak wyżej wskazano, jednym z kluczowych działań podjętych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w zakresie rozwoju kształcenia zawodowego jest podjęcie dialogu i współpracy z organizacjami branżowymi, w tym z przedstawicielami samorządu gospodarczego w ramach realizowanego od 2024 r. projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy“, współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.

W trakcie cotygodniowych spotkań z przedstawicielami poszczególnych branż omawiane są m.in. kwestie dotyczące oczekiwanych przez rynek pracy kompetencji absolwentów szkół prowadzących kształcenie zawodowe w kontekście istniejących zawodów szkolnictwa branżowego oraz podstaw programowych kształcenia w tych zawodach. We współpracy z przedstawicielami branż Ministerstwo Edukacji Narodowej dokonuje przeglądu i modyfikacji zawodów, w tym podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego pod kątem nowych technologii, oczekiwanych przez pracodawców umiejętności, a także automatyzacji i transformacji cyfrowej. Efekty prac zespołów eksperckich przekazywane są do ministrów właściwych dla poszczególnych zawodów, którzy następnie występują z wnioskiem do ministra edukacji o wprowadzenie proponowanych zmian.

Ponadto, od września 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych (liceach ogólnokształcących, technikach, branżowych szkołach I stopnia) będą również obowiązywać nowe podstawy programowe kształcenia ogólnego (dla klas I). Jednym z celów zmian podstaw programowych jest lepsze przygotowanie uczniów do podejmowania wyzwań współczesnego i dynamicznie zmieniającego się rynku pracy.

Ad 8. Czy ministerstwo tworzy i na jakim etapie jest strategia rozwoju szkolnictwa zawodowego? Obecny dokument kończy się z końcem tego roku.

W 2025 r. zakończył się zakres obowiązywania dokumentu pn. Plan działań w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego na lata 2022-2025, przyjętego w 2022 r. w celu wdrożenia Zalecenia Rady z 24 listopada 2020 r. w sprawie kształcenia i szkolenia zawodowego na rzecz zrównoważonej konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności (2020/C 417/01). Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej finalizuje prace nad podsumowaniem realizacji planu i na tej podstawie zostanie podjęta decyzja o formie jego kontynuacji.

W roku 2025 opublikowane zostały kolejne dokumenty wyznaczające strategiczne ramy dla unijnych systemów kształcenia i szkolenia zawodowego: Unia Umiejętności – kluczowy program Komisji Europejskiej na rzecz przezwyciężenia niedoborów wykwalifikowanej kadry i zwiększenie konkurencyjności Europy, opublikowany w formie komunikatu KE w marcu 2025 r., oraz Deklaracja z Herning, przyjęta przez ministrów edukacji państw członkowskich UE w dniu 12 września 2025 i będąca następcą Deklaracji z Osnabrück.

Jednym z kluczowych elementów programu „Union of Skills“ jest m.in. wprowadzenie nowej strategii UE w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego (Strategii VET), aby stawało się ono coraz bardziej atrakcyjne, innowacyjne i sprzyjające włączeniu społecznemu. Strategia VET, której opublikowanie planowane jest w 2026 r., będzie istotnym dokumentem wskazującym trendy, identyfikującym wyzwania oraz wyznaczającym długoterminowe cele dla europejskich systemów kształcenia i szkolenia zawodowego, który posłuży do określenia kierunków rozwoju polskiego systemu kształcenia i szkolenia zawodowego na kolejne lata.

Krajowe priorytety strategiczne w zakresie kształcenia w branżowych szkołach I i II stopnia, technikach i szkołach policealnych (tj. szeroko rozumianego kształcenia zawodowego) są zdefiniowane w dokumentach składających się na hierarchiczny system strategii, polityk publicznych i programów przyjmowanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Strategią w najszerszym kontekście definiującą priorytety krajowe w obszarze kapitału ludzkiego, w tym umiejętności i kwalifikacji, jest obecnie Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 2030, zawierająca 4 cele szczegółowe, w tym cel nr 1 pn. Podniesienie poziomu kompetencji oraz kwalifikacji obywateli, w tym cyfrowych. Polityką publiczną (w rozumieniu ww. ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju) konkretyzującą cele strategiczne w zakresie rozwoju umiejętności, w tym kształcenia zawodowego, jest Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 (ZSU 2030). ZSU 2030, opracowana z wykorzystaniem analiz OECD, obejmuje cały system edukacji i szkoleń, w tym edukację ogólną, edukację zawodową, szkolnictwo wyższe, edukację pozaformalną i uczenie się nieformalne. Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi przegląd śródokresowy ZSU 2030.

Ad 9. W jaki sposób ministerstwo planuje rozwiązać problemy występujące we współpracy pomiędzy dużymi pracodawcami a szkołami wysyłającymi uczniów na praktyki w zakresie konieczności dostosowania się do ustawy Kamilka. Pracodawcy rezygnują ze współpracy ze szkołami z powodu konieczności uzyskania wypisu z KRS wszystkich pracowników.

W odniesieniu do pytania dotyczącego współpracy szkół z dużymi pracodawcami w zakresie konieczności dostosowania się do przepisów tzw. ustawy Kamilka uprzejmie informuję, że 29 sierpnia 2025 r. prezydent RP zawetował[3] ustawę z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich oraz niektórych innych ustaw, w której znalazły się rozwiązania prawne zaproponowane przez resort edukacji.

W ustawie przewidziane były rozwiązania polegające m.in. na wyłączaniu osób prowadzących praktyczną naukę zawodu, opiekunów stażu uczniowskiego oraz osób prowadzących praktykę absolwencką niepełnoletnich praktykantów, o których mowa w art. 5 ust. 4a ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich[4] z obowiązku przedstawienia zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego (dalej: KRK) w zakresie prawomocnych skazań za umyślne przestępstwo określone w rozdziale XIX oraz za przestępstwo określone w rozdziałach XXIII, XXV i XXVI Kodeksu karnego oraz w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii[5] lub za odpowiadający temu przestępstwu czyn zabroniony określony w przepisach prawa obcego.

Osoby prowadzące praktyczną naukę zawodu, opiekunowie stażu uczniowskiego oraz osoby prowadzące praktykę absolwencką niepełnoletnich absolwentów szkół ponadpodstawowych, zamiast zaświadczenia z KRK, miały składać stosowne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.

Ad 10. Czy ministerstwo planuje zmiany w egzaminach zawodowych – ich dostosowanie do realiów oraz dostosowanie do reformy edukacji?

Jak wyżej wskazano, Ministerstwo Edukacji Narodowej w ramach projektu pn. „Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego. Zwiększenie udziału przedstawicieli i przedstawicielek branż w rozwoju kształcenia zawodowego i uczenia się w miejscu pracy“, we współpracy z przedstawicielami branż, prowadzi m.in. przegląd i modyfikację podstaw programowych kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego. Tym samym, jeśli w wyniku przeglądu nastąpią zmiany w zakresie efektów kształcenia i kryteriów weryfikacji tych efektów w poszczególnych kwalifikacjach, konieczne będzie dostosowanie zadań egzaminacyjnych na egzamin zawodowy, tak by w pełni odpowiadały one zmodyfikowanym lub nowym podstawom programowym kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego.

Z poważaniem

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu

[1] Dz. U. 2024 poz. 1930.

[2] Art. 34 ust. 3 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

[3] Informacja uzasadniająca weto Prezydenta RP – https://www.prezydent.pl/prawo/ustawy-zawetowane/szef-kprp-prezydent-podpisal-ustawe-o-swiadeczniach-opieki-zdrowotnej-zawetowal-nowelizacje-tzw-lex-kamilek,105980.

[4] Dz. U. 2018 poz. 1244 oraz 2025 poz. 620.

[5] Dz. U. 2023 poz. 1939.