Interpelacja nr 12800

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego oraz do biura poselskiego pani poseł do Parlamentu Europejskiego Jadwigi Wiśniewskiej docierają informacje zaniepokojonych osób i organizacji w przedmiocie zamiaru włączenia Zakładu Linii Kolejowych PKP PLK SA w Częstochowie do PKP Polskich Linii Kolejowych SA Zakładu Linii Kolejowych w Sosnowcu. Przedmiotowe zmiany mają doprowadzić do pozostawienia przy funkcjonowaniu na terenie województwa śląskiego jedynie dwóch zakładów linii kolejowych - pierwszego w Sosnowcu, drugiego w Tarnowskich Górach. Jednostka w Częstochowie miałaby w związku z tym przestać istnieć. Opisywane zmiany miałyby wejść w życie w styczniu 2026 roku. Są to zamierzenia wpisujące się w szeroki plan konsolidacji 12 zakładów linii kolejowych w 6 większych jednostek.

Wnoszący przedstawili szereg merytorycznych argumentów przeciwko podejmowanym działaniom w tym zakresie. Podstawowy z nich to ochrona zatrudnienia w regionie częstochowskim. Restrukturyzacja przeprowadzana w taki sposób bez wątpienia doprowadzi bowiem do zlikwidowania miejsc pracy w jednostce zatrudniającej 1110 osób.

Innymi bardzo ważnymi argumentami, które podnoszą wnioskujący, są: przeciążenie większych jednostek, utrata elastyczności kryzysowej, co jest bardzo istotne z punktu widzenia strategicznego i zagrożenia konfliktem zbrojnym ze strony Rosji. Wiadomo, jak ważne jest zarządzanie kryzysowe w sytuacji konfliktu zbrojnego. Powinno się ono odbywać sprawnie oraz być zorganizowane w sposób natychmiastowy, co wiąże się z ochroną obiektów strategicznych takich jak dworzec PKP w Częstochowie. Zlikwidowanie zakładu w Częstochowie znacznie ograniczy bądź uniemożliwi takie działania. Innymi zarzutami, które stawiają wnoszący, jest odpływ kadr i ich specjalistycznej wiedzy lokalnej. Zainteresowani podnoszą ponadto, że z raportów zarządów spółek kolejowych wynika znacząca przewaga organizacyjna zakładu w Częstochowie nad pozostałymi dwoma zakładami w województwie śląskim.

W tym kontekście pojawia się również argument dotyczący sprawności organizacyjnej. Po przemianach PKP PLK SA Zakład Linii Kolejowych w Sosnowcu, przejmujący zakład w Częstochowie, zatrudniałby około 2500 osób, co może budzić wątpliwości w zakresie sprawności organizacyjnej i zarządczej nowej jednostki. Połączenie zakładów w Sosnowcu i w Częstochowie w opinii wnoszących obniży zdolność zarządzania bezpieczeństwem w sytuacji regularnej wojny za wschodnią granicą.

W przestrzeni medialnej pojawiły się komunikaty, zgodnie z którymi zmiany podyktowane są „obecną sytuacją rynkową oraz stale powiększającą się luką pokoleniową”, a celem reformy ma być „skuteczniejsze zarządzanie w układzie liniowym i usunięcie nieefektywnego modelu organizacyjnego”.

Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności i argumenty, uprzejmie proszę Pana Ministra o odpowiedź:

Z analiz jakich podmiotów korzystało ministerstwo, opracowując proponowane zmiany w kontekście złej sytuacji rynkowej oraz luki pokoleniowej?

Czy można uzyskać dostęp do analiz wskazanych w pytaniu nr 1 ? Jeśli tak, to gdzie tego typu analizy się znajdują?

Jakie wskaźniki efektywności (KPI) zostaną użyte do oceny skuteczności po ewentualnej reformie?

W jaki sposób zmierzono nieefektywność obecnego modelu?

Czy przeprowadzono analizę alternatywnych modeli reorganizacji, które pozwoliłyby osiągnąć zakładane cele bez likwidacji zakładów m.in. w takich miastach jak Częstochowa?

Jakie konkretne rozwiązania zostaną wdrożone, aby zapobiec wydłużeniu ścieżek decyzyjnych, w tym przede wszystkim aby utrzymać elastyczność w reagowaniu na awarię i sytuacje kryzysowe w terenie?

Czy były analizowane potencjalne skutki społeczne reformy, w tym w szczególności w zakresie redukcji zatrudnienia?

Czy są planowane rozwiązania wspierające dla osób, które w wyniku reorganizacji utracą miejsca pracy?

Jakie zatem realne opcje zostaną zaoferowane pracownikom likwidowanych biur, aby zminimalizować społeczne koszty reformy?

W jak sposób planowana konsolidacja, prowadząca do odpływu miejsc pracy i kompetencji z mniejszych miastach, wpisuje się w politykę zrównoważonego rozwoju regionalnego?

W jaki sposób zostanie utrzymany dotychczasowy poziom współpracy z samorządami i przewoźnikami w regionach, które utracą swoje zakłady linii kolejowych?

Czy w przedmiotowej sprawie będą odbywały się konsultacje społeczne, a jeśli tak, to jaki będzie ich tryb i zakres?

Czy w trybie ewentualnych konsultacji będzie uwzględniony głos pracowników i władz samorządowych, a jeśli tak, to w jakim zakresie i w jaki sposób?

Czy planowana restrukturyzacja jest pierwszym krokiem w kierunku strategicznej zmiany modelu funkcjonowania polskiej kolei – z sieciowego na aglomeracyjny, oparty na kilku „megazakładach”?

Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec osłabienia redundancji infrastruktury krytycznej w wyniku zmniejszenia liczby samodzielnych jednostek terenowych?

W opisywanej sprawie bardzo istotne są również pytania bezpośrednio do Ministerstwa Obrony Narodowej, które kieruję, dodając jako adresata również ministra obrony narodowej:

Czy obecna strategia państwa zakłada, że rozproszenie i redundancja struktur kolejowych zwiększają odporność na kryzysy i działania wojenne?

Czy konsolidacja zakładów PLK nie osłabi zdolności adaptacyjnych kolei w razie ataków na infrastrukturę krytyczną?

W jaki sposób MON ocenia wpływ proponowanych zmian na czas mobilizacji wojsk i możliwość prowadzenia operacji logistycznych w sytuacjach kryzysowych?

Czy przewidziano mechanizm współpracy między PLK a wojskiem, które zagwarantują, że konsolidacja nie obniży poziomu bezpieczeństwa narodowego?