Interpelacja nr 12438

Sekretarz stanu Czesław Mroczek, 24.10.2025

Odpowiedź na interpelację nr 12438

w sprawie otwarcia granicy z Republiką Białoruś

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 24-10-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12438 Pana Posła Sławomira Skwarka w sprawie otwarcia granicy z Republiką Białorusi, uprzejmie przedstawiam co następuje.

Należy wskazać, że ograniczenia i zawieszenia ruchu w przejściach granicznych na granicy z Białorusią są podyktowane przede wszystkim utrzymującą się wysoką presją migracyjną wywołaną przez reżim białoruski stosujący instrumentalizację migracji. Biorąc po uwagę utrzymującą się na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej wysoką presję migracyjną inspirowaną i koordynowaną przez stronę białoruską oraz wsparcie, jakie białoruski reżim udziela rosyjskiej inwazji na Ukrainę, aktualnie nie jest rozważane otwarcie przejść granicznych, w których ruch graniczny został zawieszony.

W przypadku podejmowania przez stronę białoruską kolejnych działań wrogich wobec bezpieczeństwa państwa i obywateli polskich, takich jak ostatnie rosyjsko-białoruskie manewry wojskowe „Zapad 25”, Rząd Rzeczypospolitej Polskiej nie zawaha się wdrożyć w trybie natychmiastowym dalszych ograniczeń w ruchu granicznym.

W celu zmniejszenia negatywnych skutków zawieszenia ruchu granicznego dla przedsiębiorców ustanowiono mechanizm przyznawania rekompensat, który został uregulowany w art. 16b ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej[1]. Przedmiotowa regulacja weszła w życie 16 czerwca 2023 r.[2]

O rekompensatę mogą ubiegać się płatnicy składek w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych[3], niebędący jednostką budżetową lub samorządowym zakładem budżetowym, prowadzący działalność gospodarczą w zakresie gastronomii, wymiany walut, sprzedaży detalicznej towarów w sklepach, na straganach i targowiskach, świadczenia usług hotelarskich w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych[4], lub działalności agenta celnego oraz rolnicy w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników[5], świadczący usługi hotelarskie w rozumieniu ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych – prowadzący działalność gospodarczą w powyższym zakresie lub świadczący ww. usługi hotelarskie na obszarze gminy, w której położone jest przejście graniczne, w którym czasowo zawieszono ruch i którzy spełniają warunki określone w przepisach ustawy.

Wybór sposobu wyliczenia rekompensaty należy do wnioskodawcy. Przedmiotowe świadczenie może być ustalone, jako wysokość:

65% średniego miesięcznego przychodu płatnika składek lub rolnika, uzyskanego z prowadzonej przez niego działalności lub ze świadczenia usług hotelarskich na obszarze gminy, w której położone jest przejście graniczne, na którym czasowo zawieszono ruch, w okresie wybranych 3 z 6 miesięcy kalendarzowych bezpośrednio poprzedzających zawieszenie tego ruchu;

odpowiadająca kwocie minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę[6], obowiązującego w miesiącu kalendarzowym, za który przysługuje rekompensata, za:

każdego ubezpieczonego zgłoszonego do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych i pozostającego w tych ubezpieczeniach w ostatnim dniu miesiąca kalendarzowego, za który przysługuje rekompensata i wykonującego umowę będącą podstawą zgłoszenia do ubezpieczenia na terenie gminy, w której położone jest przejście graniczne, na którym czasowo zawieszono ruch - w przypadku płatnika składek;

rolnika, małżonka tego rolnika oraz jego każdego domownika w rozumieniu przepisów art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, którzy pomagają mu w świadczeniu usług hotelarskich w rozumieniu ustawy o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, jeżeli podlegają ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w ostatnim dniu miesiąca kalendarzowego, za który przysługuje rekompensata.

Zgodnie z przepisami art. 16b ust. 7 ustawy możliwość otrzymania ww. wsparcia przysługuje maksymalnie za okres 12 miesięcy zawieszenia ruchu na przejściu granicznym i może być udzielona maksymalnie trzykrotnie w oparciu o przychód płatnika składek lub rolnika (pkt 1) bądź maksymalnie dziewięciokrotnie w oparciu o liczbę zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego (pkt 2).

Rekompensata przysługuje jedynie za miesiące kalendarzowe, w których obowiązuje czasowe zawieszenie ruchu na przejściach granicznych. Za ten sam miesiąc kalendarzowy rekompensata przysługuje wyłącznie w jednej wysokości.

Należy wskazać, że na podstawie art. 16b ust. 2 ustawy, w akcie prawa miejscowego wojewoda może określić inne niż określone w art. 16b ust. 1 pkt 1 ustawy zakresy działalności gospodarczej, których prowadzenie na obszarze gminy, w której jest położone przejście graniczne, uprawnia płatników składek, o których mowa w ust. 1 do ubiegania się o przyznanie rekompensaty, uwzględniając specyfikę ruchu, który zawieszono na tym przejściu granicznym i jego wpływ na sytuację ekonomiczną płatników składek prowadzących działalność gospodarczą na tym obszarze.

Ponadto stosownie do art. 16b ust. 9 ustawy, wojewoda może także przyznać prawo do ubiegania się o rekompensatę w wymiarze wyższym niż określony w art. 16b ust. 7 ww. ustawy, dla wszystkich rolników, o których mowa w ust. 1, oraz płatników składek, o których mowa w ust. 1 i 2, lub dla ich określonych grup, mając na względzie okres obowiązywania zawieszenia ruchu na przejściu granicznym i jego wpływ na sytuację ekonomiczną płatników składek i rolników. Wojewoda Podlaski skorzystał z przyznanego mu uprawnienia, o którym mowa w art. 16b ust. 9 ustawy, zarówno w 2024 r., jak i 2025 r.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 184, dalej: „ustawa”.

[2] W przypadku zawieszenia ruchu na przejściu granicznym Kuźnica Białostocka-Bruzgi, rekompensata przysługiwała za okres czasowego zawieszenia ruchu przypadający po 1 stycznia 2023 r.

[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 350, z późn. zm.

[4] Dz. U. z 2023 r. poz. 1944

[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 197, z późn. zm.

[6] Dz. U. z 2024 r. poz. 1773.