Interpelacja nr 11787

Podsekretarz stanu Maciej Duszczyk, 02.10.2025

Odpowiedź na interpelację nr 11787

w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 02-10-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 11787 Pana Posła Adama Gomoły w sprawie terminów załatwiania spraw dotyczących obcokrajowców przez urzędy wojewódzkie, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W pierwszej kolejności pragnę wskazać, że dane, o które wnioskuje Pan Poseł, dotyczące średniego czasu trwania postępowania w sprawach o udzielenie zezwolenia na:

pobyt czasowy,

pobyt stały,

pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej (UE),

pobyt czasowy i pracę,

– z podziałem na lata 2023-2025[1] i województwa,

oraz w sprawach o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP) w latach 2023-2025, przedstawiono w załączniku do niniejszej odpowiedzi.

Jednocześnie informuję, że wśród spraw z datą wpływu od 1 stycznia 2023 r. najdłuższe postępowanie trwało 910 dni – dotyczyło postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE i było prowadzone przez Wojewodę Dolnośląskiego.

Analiza danych z lat 2015-2025 dotyczących średniego czasu trwania postępowania o udzielenie zezwoleń na pobyt wykazuje tendencję wzrostową – zarówno na poziomie województw, jak i ogólnokrajowym. Jedynie w przypadku Wojewody Dolnośląskiego, w roku bieżącym, zauważalne są trendy do skracania czasu trwania postępowania.

Odnotowywany od 2016 r. bardzo duży wzrost liczby składanych wniosków dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców spowodował na przestrzeni lat 2016-2025 znaczny wzrost obciążenia różnymi zadaniami pracowników w wydziałach do spraw cudzoziemców w urzędach wojewódzkich. Kwestia przewlekłości postępowań administracyjnych dotyczy większości urzędów wojewódzkich, natomiast różna jest skala problemu w poszczególnych województwach. Przyczyny zaistniałego stanu rzeczy są wieloaspektowe oraz złożone, i można je ująć w następujących kategoriach:

liczba składanych wniosków w poszczególnych urzędach wojewódzkich;

rozwiązania systemowe, w tym legislacyjne oraz stopień cyfryzacji procesów;

możliwości zasobów kadrowych urzędów wojewódzkich;

działania po stronie cudzoziemców.

Zaobserwowana tendencja wzrostowa w zakresie liczby składanych przez cudzoziemców wniosków o legalizację pobytu i pracę skutkowała podjęciem przez organy administracji publicznej szeregu różnorodnych, systematycznych działań w celu usprawnienia procesu wydawania decyzji w omawianym zakresie. Przedmiotowe działania obejmowały zarówno kwestie wzmocnienia obsady stanowisk pracy w urzędach zajmujących się ww. sprawami, jak też wprowadzania rozwiązań systemowych – w tym legislacyjnych.

Powyższe zagadnienia stanowią również priorytet dla obecnego Kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), dlatego działania, mające na celu dalsze usprawnienie i skrócenie procedur legalizacji pobytu będą kontynuowane – do czego powinna przyczynić się realizacja założeń Strategii migracyjnej[2], w tym celów zdefiniowanych we wskazanym obszarze.

W kontekście powyższego warto jednocześnie podkreślić, że planowanie, wprowadzanie i monitorowanie konkretnych działań organizacyjnych i kadrowych w poszczególnych urzędach wojewódzkich należy do kompetencji kierownictwa danego urzędu.

Niemniej MSWiA od lat podejmuje stałe i wieloaspektowe działania, mające na celu poprawę sytuacji w urzędach wojewódzkich, m.in. w formie ich wzmocnienia w zakresie etatowo-finansowym. Obecne kierownictwo MSWiA każdorazowo wspiera starania wojewodów o pozyskanie nowych etatów na realizację zadań związanych z obsługą wniosków cudzoziemców i prowadzeniem postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt i pracę. Dodatkowo w czerwcu 2025 r. ze środków FAMI[3] zostały przeznaczone dodatkowe środki na wzmocnienie etatowe urzędów wojewódzkich w celu przyspieszenia rozpatrywania spraw dotyczących cudzoziemców.

Ponadto w resorcie spraw wewnętrznych i administracji został przygotowany projekt ustawy o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw[4]. Celem przedmiotowego projektu jest zmiana sposobu składania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, zezwolenia na pobyt stały oraz zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, a w przypadku wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy również z obowiązkowymi załącznikami formalnymi, poprzez zastąpienie obowiązku złożenia ww. wniosków w formie papierowej podczas osobistego stawiennictwa w urzędzie wojewódzkim obowiązkiem złożenia wskazanych wniosków w postaci elektronicznej z wykorzystaniem usługi online za pośrednictwem Modułu Obsługi Spraw (MOS)[5]. Z założenia powyższa zmiana ma na celu usprawnienie postępowania prowadzonego przez wojewodów w określonych sprawach cudzoziemców.

Wprowadzenie rozwiązań związanych z MOS przyczyni się m.in. do zmniejszenia liczby błędnie wypełnionych wniosków, a w konsekwencji ograniczy liczbę koniecznej korespondencji z wnioskodawcą oraz wizyt w urzędzie, a także skróci średni czas prowadzonych postępowań administracyjnych.

Portal MOS powinien zatem przyczynić się do usprawnienia postępowań w sprawach udzielania cudzoziemcom zezwoleń pobytowych w Polsce. Składanie przez cudzoziemców kompletnych i prawidłowo wypełnionych wniosków w tych sprawach, wraz z dokumentami i informacjami wymaganymi do wydania decyzji zmniejszy liczbę czynności do wykonania przez właściwe organy w danych sprawach.

Dodatkowo należy wskazać, że 1 czerwca 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wyeliminowania nieprawidłowości w systemie wizowym Rzeczypospolitej Polskiej[6], która reguluje również dostęp do procedur związanych z uzyskiwaniem zezwoleń na pobyt w Polsce i prowadzi do zmniejszenia liczby wniosków o udzielenie tych zezwoleń, i w rezultacie zmniejszenia liczby prowadzonych spraw, co wypłynie pozytywnie na wskaźniki dotyczące czasu postępowania. Efekty wejścia w życie ww. ustawy będą widoczne w dłuższej perspektywie czasowej.

Jednocześnie informuję, że Zespół do Spraw Migracji nie zajmował się w sposób szczegółowy kwestią przewlekłości postępowań dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców, natomiast podjął prace nad planem implementacyjnym Strategii migracyjnej, w ramach której przewidziano szereg długofalowych działań, mających na celu zreformowanie systemu zarządzania migracją, a co za tym idzie również docelowo zmierzających do normalizacji obszaru postępowań administracyjnych w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców. Rozwiązania systemowe dotyczą m.in. elektronizacji procesu składania przez cudzoziemca wniosku o legalizację pobytu do wojewody oraz docelowo pełnej elektronizacji procedury wydania zezwolenia toczącej się przed wojewodą.

Natomiast w kontekście postępowań w sprawach o nadanie obywatelstwa polskiego obcokrajowcom, należy wskazać, że nadanie obywatelstwa polskiego jest konstytucyjną prerogatywą Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej (RP). Ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[7] wskazanemu trybowi nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca przyznaje prymat w stosunku do pozostałych sposobów nabycia obywatelstwa polskiego, co wynika wprost z art. 35 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 ww. ustawy.

Sprawy nadania obywatelstwa polskiego nie są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej, ale szczególnego aktu prawnego – mającego umocowanie w przepisach Konstytucji RP – jakim jest postanowienie Prezydenta RP. Postanowienie jest ostateczne i jako takie nie podlega zaskarżeniu do innego organu lub sądu. Warto również wskazać, że postanowienia Prezydenta RP nie zawierają uzasadnienia, a zainteresowana osoba otrzymuje wydany przez Szefa Kancelarii Prezydenta RP – na podstawie postanowienia Prezydenta RP – akt nadania lub zawiadomienie o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (art. 27 i art. 28 ustawy o obywatelstwie polskim).

Postępowanie w powyższych sprawach było i jest postępowaniem odrębnym, określanym przez samego Prezydenta RP, szczególnym w stosunku do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego[8] (K.p.a.). Prezydent RP prowadząc postępowanie o nadanie obywatelstwa polskiego – w którym wojewoda (konsul RP) oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) są tylko organami pośredniczącymi i opiniodawczymi – działa jako głowa Państwa Polskiego, symbolizując majestat Państwa, jego suwerenność, w pełni uznaniową władzę Państwa w zakresie włączenia cudzoziemca do wspólnoty obywateli RP. Wykracza to poza sferę działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 1 K.p.a.[9]. W tym miejscu należy podkreślić, że na niedopuszczalność stosowania przepisów K.p.a. w postępowaniu o nadanie przez Prezydenta RP obywatelstwa polskiego zwrócono uwagę zarówno w piśmiennictwie[10], jak i w dotychczasowym orzecznictwie NSA[11]. Powyższe znalazło potwierdzenie w art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym w postępowaniu o nadanie obywatelstwa polskiego nie stosuje się przepisów K.p.a. poza regulacjami dotyczącymi doręczeń (rozdział 8 K.p.a.)[12]. W konsekwencji wnioskodawcy nie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia na bezczynność lub przewlekłość postępowania w trybie przepisu art. 37 K.p.a.[13], a zatem również w przypadku skargi na pozostawienia wniosku bez rozpoznania.

Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego osoby zamieszkałe w Polsce wnoszą za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej, a zamieszkałe za granicą – za pośrednictwem właściwego konsula. Wniosek składa się na formularzu określonym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej[14], osobiście lub korespondencyjnie z podpisem urzędowo poświadczonym. Następnie organ, do którego wpłynął wniosek przekazuje go wraz ze swoją opinią do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zgodnie z przepisami ustawy o obywatelstwie polskim, Minister SWiA przed przekazaniem wniosku Prezydentowi RP, zwraca się do Komendanta Głównego Policji, Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby do innych organów, o udzielenie informacji, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego. Organy, do których wystąpił Minister SWiA są zobowiązane do udzielenia odpowiedzi w ciągu 30 dni, z tym zastrzeżeniem, że termin ten w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przedłużony do 3 miesięcy. Należy dodatkowo wyjaśnić, że Prezydent RP nie jest związany opinią Ministra SWiA.

Po otrzymaniu odpowiedzi od powyższych organów, Minister SWiA dołącza do akt sprawy również swoją opinię sporządzoną w oparciu o informacje przekazane przez organy właściwe w sprawach bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego i przekazuje wniosek Szefowi Kancelarii Prezydenta RP.

Jak już wcześniej wskazano, Prezydent RP nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami, a w tym terminem rozpatrzenia wniosku, i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi w każdym czasie, jeżeli uzna to za zasadne.

Przedstawiając powyższe jednocześnie informuję, że obecnie na rozstrzygnięcie Prezydenta RP w sprawie zainicjowanej wnioskiem o nadanie obywatelstwa polskiego oczekuje się do dwóch lat. Średni czas rozpatrywania wniosku w latach 2023-2025 wyniósł około 470 dni (od dnia złożenia wniosku w urzędzie wojewódzkim lub placówce konsularnej do dnia wydania postanowienia przez Prezydenta RP).

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dane za 2025 r. obejmują okres do 31 sierpnia.

[2] w dniu 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła dokument pn.: Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030.

[3] Fundusz Azylu i Migracji

[4] Projekt wpłynął do Sejmu RP 6 sierpnia 2025 r. (druk nr 1630), dostępny pod linkiem: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1630, został skierowany do rozpatrzenia przez Komisję Administracji i Spraw Wewnętrznych Sejmu RP.

[5] funkcjonalności budowanej i rozwijanej przez Urząd do Spraw Cudzoziemców

[6] Dz. U. poz. 622

[7] Dz. U. z 2023 r. poz. 1989, z późn. zm.

[8] Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm.

[9] Por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98

[10] J. Jagielski: Obywatelstwo polskie. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1998

[11] Wyrok NSA z dnia 22 września 1994 r., sygn. II SA 695, 696-712/94 z aprobującymi zasadniczo głosami P. Sarneckiego i Z. Cieślaka oraz uchwale NSA z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. OPS 4/98

[12] Art. 28 ust. 5 ustawy o obywatelstwie polskim

[13] Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lipca 2020 r., sygn. akt. II SAB/Wr 26/20

[14] Z dnia 7 sierpnia 2012 r. w sprawie określenia wzoru formularza wniosku o nadanie obywatelstwa polskiego, wymogów dotyczących fotografii dołączanej do wniosku oraz wzorów aktu nadania obywatelstwa polskiego i zawiadomienia o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (Dz. U. poz. 927).

Załącznik:

Średni czas trwania postępowania w sprawach: Tabela 1. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, stały i rezydenta długoterminowego UE, Tabela 2. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, Tabela 3. o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Załączniki

ZAŁACZNIK.pdf

Załączniki: i11787-o1.pdf (PDF)