Interpelacja nr 11706

Jednostki samorządu terytorialnego realizują szereg zadań publicznych, których celem jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców wspólnot lokalnych. W tym procesie korzystają z majątku komunalnego i podejmują inwestycje niezbędne dla rozwoju lokalnej infrastruktury, transportu czy edukacji. Naturalną konsekwencją prowadzenia takich działań jest występowanie w obrocie podatku od towarów i usług. W świetle zasady neutralności VAT jednostki te mają prawo do odliczania podatku naliczonego w zakresie, w jakim ich wydatki służą działalności opodatkowanej. Prawo to nie jest przywilejem, lecz elementem konstrukcji podatku od wartości dodanej, zapewniającym jego neutralność dla podatników.

Pomimo tego w Polsce obowiązują przepisy nakładające na wszystkie jednostki samorządu terytorialnego – bez względu na charakter i cel ich działalności – obowiązek raportowania określonych uzgodnień podatkowych jako tzw. schematów podatkowych. Zakres tego obowiązku został wprowadzony w sposób znacznie szerszy niż w większości państw członkowskich Unii Europejskiej i obejmuje także działania w obszarze podatku VAT, w tym przypadki typowych rozliczeń wynikających z przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisów wykonawczych.

Efektem tak szerokiej regulacji jest objęcie raportowaniem sytuacji, które w praktyce nie mają związku z agresywnym planowaniem podatkowym ani z unikaniem opodatkowania. Jednostki samorządu terytorialnego, podejmując decyzje gospodarcze, kierują się bowiem kryteriami gospodarności, celowości i rzetelności, a ich działania służą realizacji zadań publicznych, a nie maksymalizacji zysków kosztem systemu podatkowego. Tymczasem stosowanie takich instrumentów, jak prewspółczynnik czy proporcja sprzedaży, wykorzystywanych w celu prawidłowego ustalenia kwoty podatku do odliczenia, bywa kwalifikowane jako uzgodnienie wymagające zgłoszenia. W razie wątpliwości jednostki często decydują się na raportowanie „na wszelki wypadek“ z obawy przed surowymi sankcjami finansowymi.

Praktyka ta prowadzi do zjawiska nadraportowania, które obciąża administracyjnie samorządy, wydłuża procesy decyzyjne, zwiększa koszty obsługi prawno-księgowej i odciąga zasoby od realizacji zadań podstawowych. Jednocześnie brak jest jasnych i precyzyjnych objaśnień podatkowych skierowanych specjalnie do jednostek samorządu terytorialnego, co potęguje niepewność prawną. W efekcie powstała sytuacja, w której obowiązki sprawozdawcze nakładane na JST w obszarze VAT wydają się być nieproporcjonalne do celów, jakie miały realizować przepisy o raportowaniu schematów podatkowych.

Wobec powyższego, kierując się potrzebą zapewnienia racjonalności regulacji oraz ochrony praw jednostek samorządu terytorialnego, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

Czy Ministerstwo Finansów (dalej: ministerstwo) planuje dokonanie analizy celowości utrzymywania obowiązku raportowania schematów podatkowych w zakresie VAT dla jednostek samorządu terytorialnego?

Czy istnieją dane statystyczne wskazujące, ile schematów podatkowych w zakresie VAT zgłosiły dotychczas JST i jakie były wyniki ich weryfikacji?

Czy ministerstwo monitoruje, w jaki sposób pozyskane dane z raportów JST są faktycznie wykorzystywane w realizacji celów dyrektywy unijnej?

Czy ministerstwo dostrzega problem nadmiernego obciążenia JST obowiązkami sprawozdawczymi w zakresie VAT?

Jakie działania są planowane w celu opracowania i wydania nowych, szczegółowych objaśnień podatkowych dla jednostek samorządu terytorialnego w zakresie MDR i VAT?

Czy resort rozważa zmniejszenie wysokości maksymalnych kar pieniężnych nakładanych na JST za naruszenia obowiązków raportowych w zakresie VAT?

Jakie były przyczyny przyjęcia w Polsce tak szerokiej definicji cech rozpoznawczych schematów podatkowych w porównaniu z regulacjami innych państw członkowskich?

Czy ministerstwo analizowało wpływ obowiązku raportowania VAT przez JST na efektywność i koszty ich działalności?

Czy jest planowane wprowadzenie mechanizmu konsultacyjnego lub interpretacyjnego pozwalającego JST uzyskać wiążącą ocenę, czy dane działanie stanowi schemat podatkowy?

Jak resort ocenia proporcjonalność obecnych regulacji w świetle zasady gospodarności i rzetelności wymaganej od JST?

Czy są prowadzone rozmowy lub konsultacje z przedstawicielami samorządów dotyczące zmian w zakresie MDR i VAT?

Czy ministerstwo planuje analizę porównawczą z państwami UE, w których VAT w JST nie podlega raportowaniu, celem dostosowania polskich rozwiązań do standardów europejskich?