Interpelacja nr 11489

Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer, 28.08.2025

Odpowiedź na interpelację nr 11489

w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer

Warszawa, 28-08-2025

Szanowny Panie Marszałku,

składam na Pana ręce odpowiedź na pytania nr 11 i 12, zgodnie z właściwością ministra edukacji, postawione w interpelacji posła na Sejm RP pana Jarosława Sachajki w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli.

Szanowny Panie Pośle,

uprzejmie przedstawiam odpowiedzi na pytania nr 11 i 12 w zakresie właściwości ministra edukacji.

Ad 11.

W szkołach podstawowych (w kl. VIII) i ponadpodstawowych (w kl. I liceum ogólnokształcącego, technikum, branżowej szkoły I stopnia) jest realizowany obowiązkowy przedmiot edukacja dla bezpieczeństwa[1]. Przedmiot przygotowuje uczniów teoretycznie i praktycznie do właściwego zachowania się oraz odpowiednich reakcji w sytuacjach trudnych i kryzysowych, stwarzających zagrożenie dla zdrowia i życia. Przedmiot obejmuje treści kształcenia z zakresu bezpieczeństwa państwa oraz treści dotyczące organizacji działań ratowniczych, pierwszej pomocy i edukacji obronnej. Zgodnie z podstawą programową edukacji dla bezpieczeństwa podczas realizacji tych zajęć nauczyciel powinien zwrócić szczególną uwagę na kształcenie umiejętności praktycznych, powtarzanych możliwie często, szczególnie przy nauce pierwszej pomocy, terenoznawstwa oraz strzelectwa. Wyrabianie w ten sposób u uczniów odpowiednich nawyków ma istotne znaczenie w wykorzystywaniu przez nich zdobytych umiejętności w warunkach realnego zagrożenia, kiedy to naturalnie występujący wysoki poziom stresu wpływa na proces decyzyjny.

Wzrastające zagrożenie bezpieczeństwa państwa (wojna w Ukrainie) wymagało w 2022 r. pilnego uzupełniania celów kształcenia i treści nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa o kwestie związane z obronnością państwa, nabyciem umiejętności strzelectwa oraz przygotowaniem uczniów do radzenia sobie z zagrożeniami wywołanymi działaniami wojennymi oraz podstawami ratownictwa taktycznego.

Rozporządzenia zmieniające podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej i szkół ponadpodstawowych w zakresie edukacji dla bezpieczeństwa weszły w życie od roku szkolnego 2022/2023, przy czym wymóg dotyczący wykonywania przez ucznia szkoły ponadpodstawowej strzelania z wykorzystaniem broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych jest obowiązkowy począwszy od roku szkolnego 2024/2025. W przypadku szkół ponadpodstawowych, które na terenie danego powiatu miały dostęp do broni kulowej, pneumatycznej, replik broni strzeleckiej (ASG), strzelnic wirtualnych albo laserowych - wymóg ten był realizowany od roku szkolnego 2022/2023.

Nowe treści nauczania przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa obejmują poniższe zagadnienia z obszaru edukacji obronnej:

reagowanie w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi (tzw. survival, w tym miejsca schronienia),

zasady pierwszej pomocy w sytuacji wystąpienia zagrożenia z użyciem broni konwencjonalnej,

w przypadku szkoły podstawowej wymagania z zakresu:

1) terenoznawstwa,
2) cyberbezpieczeństwa w wymiarze wojskowym,
3) przygotowania do szkolenia strzeleckiego,

w przypadku szkół ponadpodstawowych wymagania z zakresu:

1) reagowania w sytuacji zagrożenia działaniami wojennymi,
2) cyberbezpieczeństwa w wymiarze wojskowym,
3) szkolenia strzeleckiego.

Zmiany zostały przygotowane we współpracy z Ministerstwem Obrony Narodowej.

Zgodnie z podstawą programową edukacji dla bezpieczeństwa w ramach działu II. Przygotowanie do działań ratowniczych w sytuacjach nadzwyczajnych zagrożeń (wypadków masowych i katastrof), w ramach omawiania zagadnienia Ochrona ludności i obrona cywilna, uczeń m.in. rozpoznaje zagrożenia i ich źródła; zna zasady postępowania podczas pożaru, wypadku komunikacyjnego, w czasie zagrożenia powodzią, w przypadku katastrofy budowlanej, wycieku gazu z instalacji w budynku mieszkalnym, odnalezienia niewypału lub niewybuchu, zagrożenia lawiną, intensywnej śnieżycy; przedstawia typowe zagrożenia zdrowia i życia podczas powodzi, pożaru lub innych klęsk żywiołowych; wyjaśnia zasady postępowania w przypadku awarii instalacji chemicznej, środka transportu lub rozszczelnienia zbiorników z substancjami toksycznymi oraz zna możliwości wykorzystania środków podręcznych i masek przeciwgazowych do ochrony ludzi przed szkodliwym wykorzystaniem toksycznych środków przemysłowych oraz bojowych środków trujących; omawia zasady ewakuacji ludności i zwierząt z terenów zagrożonych; wyjaśnia zasady zaopatrzenia ludności ewakuowanej w wodę i żywność; charakteryzuje zagrożenia pożarowe w domu, szkole i najbliższej okolicy; wymienia rodzaje i zasady użycia podręcznego sprzętu gaśniczego oraz potrafi dobrać odpowiedni rodzaj środka gaśniczego w zależności od rodzaju pożaru (np. płonąca patelnia, komputer); wyznacza strefę bezpieczeństwa w sytuacji zagrożenia; uzasadnia potrzebę przeciwdziałania panice.

Wymagania dotyczące szkolenia strzeleckiego obejmują:

w przypadku szkoły podstawowej przede wszystkim przygotowanie teoretyczne w zakresie bezpiecznego obchodzenia się z bronią (w uzasadnieniu do rozporządzenia wskazano, że zajęcia z tego zakresu powinny być przeprowadzane w większej części w formie teoretycznej, ze stopniowym wprowadzaniem elementów praktycznych);

w szkołach ponadpodstawowych naukę podstaw strzelania z częścią praktyczną prowadzoną z wykorzystaniem bezpiecznych narzędzi do ćwiczeń strzeleckich takich jak np. broń kulowa, pneumatyczna, repliki broni strzeleckiej (ASG), strzelnice wirtualne albo laserowe.

Ponadto podstawa programowa wskazuje, że lekcje w szkole powinny być uzupełniane innymi formami zajęć, wśród których wymienić można: wizyty w instytucjach państwowych, centrum zarządzania kryzysowego, straży pożarnej, Policji, stacjach pogotowia ratunkowego, jednostkach wojskowych czy organizacjach proobronnych; specjalistyczne obozy szkoleniowo-wypoczynkowe realizowane podczas ferii letnich lub krótsze, kilkudniowe kursy; wycieczki; zajęcia plenerowe; tworzenie wystaw prac własnych, klasowych i szkolnych promujących właściwe zachowania w razie zagrożeń; zwiedzanie wystaw powiązanych z treściami przedmiotu; spotkania (np. udział w zajęciach), prelekcje, wykłady z pracownikami kluczowych instytucji bezpieczeństwa – Policji, Państwowej Straży Pożarnej i Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz pracownikami straży miejskiej, pogotowia, kombatantami; udział w konkursach, których zakres jest zgodny bądź zbieżny z problematyką przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa.

Wskazane jest nawiązywanie współpracy między szkołami a lokalnymi jednostkami Policji, Państwową Strażą Pożarną, ośrodkami szkolenia, jednostkami wojskowymi i organizacjami proobronnymi zarówno w zakresie prowadzenia zajęć, jak i udostępniania specjalistycznego sprzętu czy pomocy dydaktycznych.

Resort edukacji wprowadził również zmiany legislacyjne[2], zgodnie z którymi od roku szkolnego 2024/2025 nauka udzielania pierwszej pomocy jest obowiązkowo realizowana przez nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej na zajęciach edukacji przyrodniczej oraz przez wychowawców klas na części zajęć z wychowawcą w klasach IV–VII szkół podstawowych, klas: II–IV liceum ogólnokształcącego, II–V technikum oraz II–III branżowej szkoły I stopnia[3]. Celem zmiany jest podkreślenie, że ze względu na wyzwania cywilizacyjne i zagrożenia z tym związane na zajęciach z wychowawcą zasadne jest zwrócenie szczególnej uwagi m.in. na zagadnienia, które kształtują postawy prozdrowotne uczniów, m.in. w zakresie umiejętności udzielania pierwszej pomocy. Realizacja nauki udzielania pierwszej pomocy podczas zajęć z wychowawcą może odbywać się z udziałem zaproszonych specjalistów w danej dziedzinie, wolontariuszy, przedstawicieli stowarzyszeń i innych organizacji, których celem statutowym jest działalność wychowawcza lub rozszerzanie i wzbogacanie form działalności dydaktycznej, wychowawczej, opiekuńczej i innowacyjnej szkoły.

Uwzględniając powyższe, zdecydowanie nie można zgodzić się ze stwierdzeniem, że tematyka obrony cywilnej, ewakuacji i pierwszej pomocy jest marginalna w polskich szkołach. Wręcz przeciwnie – jest to obszar, który obecnie zyskuje na znaczeniu, szczególnie w kontekście sytuacji geopolitycznej i zagrożeń z niej wynikających.

Ministerstwo Edukacji Narodowej, mając na uwadze wieloletnie doświadczenia wielu organizacji w zakresie pierwszej pomocy i ratownictwa oraz prowadzenia działań na rzecz edukacji społeczeństwa, upowszechnia w szkołach za pośrednictwem kuratorów oświaty informacje – na prośbę poszczególnych organizacji – na temat działalności w zakresie udzielania pierwszej pomocy, w tym szkoleniowej prowadzonej przez WOŚP, Polski Czerwony Krzyż oraz Państwową Straż Pożarną. Podjęcie decyzji o ewentualnym skorzystaniu z takich szkoleń należy do dyrektora szkoły.

Dodatkowo informuję, że od roku szkolnego 2025/2026 w szkołach podstawowych (od klasy IV) i ponadpodstawowych będzie realizowany nowy nieobowiązkowy przedmiot – edukacja zdrowotna, który uwzględnia m.in. tematykę dotyczącą kształtowania umiejętności postępowania w stanach zagrożenia życia i zdrowia zgodnie z zasadami udzielania pierwszej pomocy, np. uczeń wymienia sytuacje, w których należy wezwać zespół ratownictwa medycznego (karetkę pogotowia).

Jednocześnie (na podstawie art. 60 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe - (t.j. Dz. U. 2025 poz. 1043) minister ds. oświaty i wychowania, ustalając kierunki realizacji polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026, ustalił m.in. kierunek: Szkoła miejscem edukacji obywatelskiej – kształtowanie postaw patriotycznych, społecznych i obywatelskich, odpowiedzialności za region i Ojczyznę, dbałości o bezpieczeństwo własne i innych.

Publiczne placówki doskonalenia nauczycieli zobowiązane są do realizacji doskonalenia nauczycieli w zakresie wynikającym z ustalonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania kierunków realizacji polityki oświatowej państwa oraz wprowadzanych zmian w systemie oświaty. Nauczyciele mają możliwość poszerzania kompetencji, również w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, przez udział w różnego rodzaju formach kształcenia ustawicznego, odpowiadających zarówno ich indywidualnym potrzebom, jak i potrzebom szkoły, w której są zatrudnieni. Nauczyciele prowadzący zajęcia z przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, którzy chcieli zaktualizować swoją wiedzę w związku z już wprowadzonymi zmianami, mieli możliwość uczestnictwa w szkoleniach doskonalących organizowanych na zlecenie MEN przez publiczne placówki doskonalenia nauczycieli.

Równocześnie stale rozwijane i aktualizowane są zasoby elektroniczne do nauczania i uczenia się poszczególnych przedmiotów, w tym edukacji dla bezpieczeństwa, które są umieszczane na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej Ministerstwa Edukacji Narodowej (ZPE) https://zpe.gov.pl/. Platforma oferuje użytkownikom bezpłatne materiały edukacyjne m.in. do kształcenia ogólnego, jak również edytor treści dla nauczycieli i uczniów pozwalający modyfikować istniejące lub tworzyć własne e-materiały. Materiały te są dostępne z poziomu różnych typów urządzeń: komputera, laptopa, tabletu, smartfona, tablicy interaktywnej. Do tej pory utworzono ponad 20 tys. e-materiałów dydaktycznych do przedmiotów kształcenia ogólnego, w tym edukacji dla bezpieczeństwa, wśród których znajdują się materiały dotyczące np. postępowania na miejscu wypadku, zasad ewakuacji ludzi i zwierząt, a także udzielania pierwszej pomocy.

Należy również nadmienić, że Ministerstwo Edukacji Narodowej wspólnie z Ministerstwem Obrony Narodowej w 2024 roku ustanowiło przedsięwzięcie pn. „Edukacja z wojskiem“, którego głównym celem jest organizacja zajęć z edukacji proobronnej w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży oraz spotkań z weteranami działań poza granicami państwa, w szkołach ponadpodstawowych młodzieży oraz szkołach artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie liceum ogólnokształcącego.

Ad 12.

Prace w zakresie kompleksowej zmiany podstawy programowej kształcenia ogólnego i ramowych planów nauczania na zlecenie Ministerstwa Edukacji Narodowej prowadzi Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB). Zmiany dotyczą wszystkich zajęć edukacyjnych, w tym w zakresie bezpieczeństwa i obrony.

Prace prowadzone są w IBE - PIB od kwietnia 2024. W styczniu 2025 powołano przy dyrektorze IBE – PIB Radę ds. monitorowania wdrażania reformy oświaty im. Komisji Edukacji Narodowej – ciało doradcze skupiające przedstawicieli organizacji i instytucji związanych z systemem edukacji, takich jak Ośrodek Rozwoju Edukacji, Centralna Komisja Egzaminacyjna, związki zawodowe nauczycieli, organizacje zrzeszające dyrektorów szkół, organizacje pozarządowe działające w obszarze edukacji, w roli obserwatorów prac rady występują przedstawiciele wybranych ministerstw.

Dotychczas opracowano profil absolwenta i absolwentki szkoły podstawowej. Prowadzone są obecnie końcowe prace w zakresie opracowania profilu absolwenta szkół ponadpodstawowych. Profil absolwenta i absolwentki określa obszary rozwoju oraz kierunek, w którym dzieci i młodzież powinny być wspierane na każdym etapie edukacji. Profil absolwenta uwzględnia zarówno rozwój kompetencji uczniów: poznawczych, społecznych i osobistych, jak również naukę krytycznego myślenia i rozwijanie odporności uczniów na zagrożenia, w tym cyfrowe.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego będzie wprowadzona w szkole podstawowej od 2026 r., a w szkołach ponadpodstawowych od 2027 r. Informacje na temat reformy edukacji zamieszczane są na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu

[1] W wymiarze po 1 godzinie tygodniowo w klasie.

[2] Powyższe zmiany legislacyjne zostały wprowadzone w przepisach rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. 2024 poz. 781) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 28 czerwca 2024 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. 2024 poz. 996).

[3] W klasie VIII szkoły ponadpodstawowej i w klasie I szkół ponadpodstawowych uczniowie uczą się pierwszej pomocy na lekcjach edukacji dla bezpieczeństwa.

Sekretarz stanu Paweł Bejda, 29.08.2025

Odpowiedź w pliku (PDF): i11489-o3.pdf (PDF)

Podsekretarz stanu Wiesław Leśniakiewicz, 03.09.2025

Odpowiedź na interpelację nr 11489

w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 03-09-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 11489 Pana Posła Jarosława Sachajki w sprawie rzeczywistej skuteczności i mierzalności efektów rządowego poradnika bezpieczeństwa oraz konkretnego zakresu szkoleń dla obywateli, uprzejmie przedstawiam informacje pozostające w zakresie kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA).

Wspomniane w wystąpieniu Pana Posła opracowanie „Bądź gotowy – poradnik na czas kryzysu i wojny” zostało przygotowane w 2022 r. przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB). Wymaga podkreślenia fakt, że z uwagi na zidentyfikowaną potrzebę przygotowania publikacji rozszerzającej niektóre spośród aspektów poruszonych w ww. opracowaniu, w tym uwzględnienie doświadczeń z wojny na Ukrainie, podjęto decyzję o przygotowaniu nowej publikacji pn. Poradnik Bezpieczeństwa[1].

W stosunku do 2022 r. wiele treści zostało uaktualnionych, pojawiły się również nowe zagadnienia, np. przygotowanie zwierząt domowych w sytuacji zagrożenia i konieczności ewakuacji, bezpieczeństwo w tłumie czy zachowanie w sytuacji blackoutu. Publikacja stanowi spójne źródło wiedzy dla czytelników i będzie dystrybuowana do każdego gospodarstwa domowego w kraju. Poradnik ma na celu, m.in. upowszechnienie w społeczeństwie wiedzy o zaktualizowanych sygnałach alarmowych i procedurach ogłaszania oraz odwoływania alarmów.

Nowy Poradnik kładzie nacisk na edukację i samodzielne rozpoznawanie zagrożeń przez obywateli oraz zwiększenie odporności, w tym również psychicznej. Opracowanie zawiera m.in. następujące wskazówki: jak rozmawiać o sytuacjach kryzysowych z dziećmi i jak nie ulegać dezinformacji, aby zapobiec szerzącej się panice czy też jak wspólnie z domownikami przygotować się na okoliczność deficytu powszechnie dostępnych mediów, dóbr czy usług w sytuacji kryzysowej poprzez uprzednie zaplanowanie kluczowych aspektów życia codziennego w okolicznościach różnego rodzaju ograniczeń.

Przy opracowaniu Poradnika wzięto pod uwagę kwestie dostępności przekazu dla odbiorcy, uwzględniając psychologiczne aspekty współczesnej wiedzy o komunikacji. Publikacja wersji internetowej Poradnika miała miejsce 28 sierpnia 2025 r. Poradnik jest powszechnie dostępny pod adresem www.poradnikbezpiecznstwa.gov.pl.

Prace nad Poradnikiem były prowadzone w ramach zespołu, w którego skład weszli przedstawiciele Ministerstwa SWiA, Ministerstwa Obrony Narodowej oraz RCB. Do współpracy zaproszono również ekspertów z zakresu zarządzania kryzysowego, naukowców, ratowników medycznych, przedstawicieli samorządów, a także osoby mające doświadczenie w analizowaniu sytuacji wojennej na Ukrainie. Dodatkowo w trakcie konsultacji treści Poradnika aktywnie uczestniczyły organizacje pozarządowe, kluczowe dla budowania odporności społecznej m.in. Caritas Polska, Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej, Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP, organizacje harcerskie (ZHP, ZHR).

Należy podkreślić, że Poradnik ma stanowić jeden z elementów budowania świadomości odnośnie do zagrożeń oraz przygotowania na wypadek ich wystąpienia. Natomiast ocena jego skuteczności będzie wynikała z ewaluacji wszystkich działań podejmowanych w ramach edukacji i promocji w obszarze ochrony ludności i obrony cywilnej.

W perspektywie kilku lat jest rozważane przeprowadzenie ogólnopolskich badań (we współpracy z wyspecjalizowanymi ośrodkami badawczymi), które pozwolą określić m.in. to na ile i czy zmieniły się deklarowane przez obywateli nawyki w zakresie przygotowania na sytuacje kryzysowe. Działania edukacyjne i towarzysząca im ewaluacja będą odbywały się również na poziomie samorządowym i na płaszczyźnie edukacji szkolnej. W działania są zaangażowane władze gmin, powiatów i województw oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej. Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[2], edukacja z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej w systemie oświaty odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[3].

Poradnik zostanie wydany w kilku językach, co umożliwi zapoznanie się z jego treścią także obcokrajowcom mieszkającym w Polsce. Wersja on-line Poradnika jest dostępna cyfrowo w formie spełniającej standard WCAG[4] – z możliwością odsłuchu (dla osób niewidomych) i z tłumaczeniem na Polski Język Migowy (dla osób niesłyszących). W systemie powszechnej edukacji kryzysowej przewidziano również działania skierowane wprost do osób starszych – współpraca z organizacjami senioralnymi przy realizacji dedykowanych warsztatów bezpieczeństwa dla seniorów.

W kontekście uruchomienia aplikacji mobilnej zawierającej m.in. funkcje ostrzegania oraz instrukcje awaryjne informuję, że trwają prace analityczne w przedmiotowym zakresie.

Przepisy ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz rozporządzeń do tej ustawy, w tym rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia[5], przewidują zaangażowanie różnych podmiotów w realizację szkoleń dla ludności cywilnej. Szkolenia będą organizowane lokalnie w szkołach, zakładach pracy przez gminy i organizacje społeczne. Wszystkie szkolenia dla obywateli będą bezpłatne , a udział w nich dobrowolny. Natomiast środki na ich finansowanie będą pochodziły m.in. z budżetu państwa w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026.

Wprowadzony system szkoleń powszechnych przewiduje standaryzację i certyfikację, tak aby uczestnicy mieli pewność co do jakości kursów, a organizatorzy jasno określone wymagania. Wymogi dla podmiotów prowadzących szkolenia określa ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz rozporządzenie w sprawie programów szkoleń. Podmioty prowadzące szkolenia z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej muszą spełnić określone kryteria merytoryczne i organizacyjne. Jako instytucja weryfikująca kwalifikacje podmiotów szkolących została wskazana Akademia Pożarnicza, której przedstawiciele będą sprawdzali, czy dana organizacja bądź osoba prowadząca kursy posiada odpowiednie przygotowanie (wiedzę specjalistyczną, programy nauczania, sprzęt dydaktyczny itp.). Certyfikowane do prowadzenia szkoleń mogą być zarówno organizacje pozarządowe, jak i osoby fizyczne, które po otrzymaniu pozytywnej weryfikacji Akademii Pożarniczej, uzyskują formalne uprawnienie do realizacji szkoleń zgodnie z programami zatwierdzonymi przez Ministerstwo SWiA.

Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej wprowadziła wymóg objęcia szkoleniami z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej nie tylko osoby pełniące funkcje w strukturach zarządzania kryzysowego, ale wszystkich pracowników administracji publicznej. Szkolenia są stopniowo wdrażane od początku 2025 r. Zgodnie z art. 50 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, kadra kierownicza najwyższego szczebla (ministrowie, sekretarze i podsekretarze stanu, kierownicy urzędów centralnych oraz wojewodowie, marszałkowie województw i starostowie) przechodzi szkolenia centralne pn. Wyższy Kurs Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej prowadzony przez Akademię Pożarniczą. Natomiast wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast, pracownicy urzędów administracji rządowej i samorządowej oraz członkowie formacji ochrony ludności i obrony cywilnej odbywają szkolenia organizowane na szczeblu wojewódzkim lub wewnątrzresortowym, prowadzone przez uprawnione podmioty według jednolitych programów zgodnych z rozporządzeniem w sprawie programów szkoleń.

Dotychczas Akademia Pożarnicza przeprowadziła 22 edycje Wyższych Kursów Ochrony Ludności dla starostów i prezydentów miast na prawach powiatu (WKOL-P). Zrealizowano również 3 edycje Wyższych Kursów Ochrony Ludności dla wojewodów i marszałków województw (WKOL-W), a także 3 edycje Wyższych Kursów Ochrony Ludności dla ministrów, sekretarzy i podsekretarzy stanu oraz kierowników urzędów centralnych (WKOL-C).

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu

[1] dalej: Poradnik

[2] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.

[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043

[4] wytyczne dotyczące treści internetowych

[5] Dz. U. poz. 162, dalej: rozporządzenie w sprawie programów szkoleń