Interpelacja nr 11258

Szanowny Panie Premierze,

wobec intensyfikującej się debaty publicznej dotyczącej polityki migracyjnej Polski – zarówno w kontekście uchodźców, jak i imigracji zarobkowej – zasadnym jest zwrócenie szczególnej uwagi na długoterminowe skutki fiskalne i społeczne tych procesów. W tym kontekście pragnę przywołać precyzyjnie udokumentowane dane pochodzące z Danii, które – mimo upływu czasu – pozostają jednym z najdokładniejszych modeli empirycznych ukazujących wpływ poszczególnych grup wiekowych i etnicznych na bilans finansów publicznych państwa. Z danych przedstawionych w badaniu Fundacji Rockwool (Rockwool Foundation Study Paper No. 35) wynika, że:

Duńczycy w 2008 roku mieli przeciętny roczny dodatni wkład netto do finansów publicznych w wysokości +30 200 DKK na osobę.

Imigranci z krajów zachodnich także pozostawali na plusie: +27 100 DKK/os.

Natomiast imigranci z krajów pozaeuropejskich (tzw. non-western) generowali przeciętny deficyt na poziomie –24 600 DKK/os. – i to mimo znacznej poprawy względem roku 2005, kiedy ich negatywny wkład wynosił aż –53 300 DKK.

Jednocześnie model uwzględniał wiekowy cykl życia netto wkładu do finansów publicznych:

Grupa wiekowa | Wkład do finansów publicznych | Uwagi

0–20 lat | Ujemny | Edukacja, brak podatków

20–60 lat | Dodatni | Podatki, niskie świadczenia

60+ | Ujemny | Emerytury, zdrowie

Taki kształt krzywej netto pokazuje, że tylko odpowiednio zintegrowana, produktywna migracja w wieku produkcyjnym ma szansę generować dodatni wpływ fiskalny. W przeciwnym wypadku następuje długofalowe obciążenie finansów państwa – nawet jeśli krótkoterminowo notuje się zysk poprzez konsumpcję.

Obecna polityka migracyjna Polski opiera się w dużej mierze na importowaniu taniej siły roboczej, głównie z krajów azjatyckich (Indie, Nepal, Bangladesz, Uzbekistan) oraz państw byłego ZSRR. Nie prowadzi się jednak regularnych analiz dotyczących:

netto wkładu podatkowo-transferowego imigrantów (różnica między podatkami/świadczeniami a kosztami korzystania z usług publicznych),

ich wieku i perspektyw dalszego osiedlenia się (czyli kiedy wejdą w wiek emerytalny),

poziomu integracji społecznej i edukacyjnej ich dzieci (w przyszłości również konsumentów świadczeń),

efektu wypierania lokalnej siły roboczej z najniższych segmentów rynku.

Brakuje także prognoz długoterminowych dotyczących wpływu masowej migracji na budżet ZUS, NFZ, system edukacji i infrastrukturę społeczną. Tymczasem doświadczenia Danii pokazują, że migracja nie jest automatycznym zyskiem dla państwa – wręcz przeciwnie: jeśli nie spełnia ściśle określonych warunków (produktywność, integracja, struktura demograficzna), może się przekształcić w strukturalne obciążenie.

Polska nie może powielać błędów państw zachodnich, które – nie monitorując skutków migracji – doprowadziły do narastających napięć społecznych, przeciążenia usług publicznych oraz deficytów fiskalnych. Wnioski płynące z analizy duńskiej są jednoznaczne: tylko selektywna, zintegrowana i produktywna migracja może przynosić korzyści. W przeciwnym razie, kraj ponosi długoterminowe koszty, które w czasie kryzysów społecznych lub ekonomicznych stają się nie do udźwignięcia.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

Czy rząd RP posiada dane dotyczące średniego netto wkładu imigrantów do finansów publicznych – z rozróżnieniem na kraj pochodzenia, wiek oraz formę zatrudnienia?

Czy rząd zamierza wprowadzić model prognozy fiskalnej analogiczny do duńskiego „law model”, który pozwalałby planować skutki migracji z wyprzedzeniem pokoleniowym?

Jakie działania są podejmowane, aby ograniczyć napływ imigracji niskoproduktywnej, szczególnie spoza obszaru kulturowego UE?

Czy rząd przewiduje górne limity przyjęć migrantów spoza UE oraz weryfikację ich potencjału fiskalnego i społecznego?

Czy dzieci imigrantów (szczególnie spoza UE) są objęte monitoringiem postępów edukacyjnych i językowych, które warunkują przyszły udział w rynku pracy i netto wkład do budżetu?

Czy Polska prowadzi analizy wpływu migracji na rynek pracy Polaków o niższych kwalifikacjach, którzy mogą być wypierani z sektora usług, produkcji czy budownictwa?