Interpelacja nr 10902

Gniezno, 10 lipca 2025 r.

Szanowna Pani Minister,

program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (inaczej FEnIKS) na lata 2021-2027 to następca dobrze znanego z perspektywy finansowej 2014-2020 unijnego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ). Budżet programu wynosi ponad 25 miliardów euro (w formie dotacji, instrumentów finansowych i instrumentów łączących finansowanie zwrotne oraz dotacyjne) i jest przeznaczony na kluczowe projekty środowiskowe, energetyczne oraz transportowe, a także na wsparcie w obszarze kultury i ochrony zdrowia.

Niestety - z uwagi na specyficzne unormowania prawne, z możliwości aplikowania o środki z ww. programu często nie mogą korzystać średnie polskie miasta.

Swoje spostrzeżenia na ten temat przedstawił burmistrz miasta Koła dr Krzysztof Witkowski.

W ramach programu Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko w dziedzinie kultury ogłoszono i zakończono do tej pory pięć naborów. Z tych pięciu naborów miasto Koło kwalifikowało się do startu tylko w jednym. Okazuje się, że z tych pięciu naborów trzy były na samym starcie niekonkurencyjne, czyli że mogły startować w nich tylko ściśle określone podmioty (np. konkretne muzea i nikt inny - najczęściej instytucje państwowe). Z pozostałych dwóch naborów - w jednym w ogóle samorządy nie mogły startować, no chyba że leżały w granicach obszarów objętych listą UNESCO (np. w grę wchodzi tu Kraków, ale już z pewnością nie Koło, jak i znakomita większość miast).

To pokazuje, jak w FEnIKS-ie dla kultury małe szanse mają mniejsze samorządy w walce o środki zewnętrzne, europejskie.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

Dlaczego miasta średnie z przedziału 20-100 tys. mieszkańców, w tym m.in. Koło, często zostają pozbawione możliwości pozyskiwania środków z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko na lata 2021-2027 (FEnIKS)?

Na co wydatkowane były środki z programu FEnIKS w województwie wielkopolskim – w podziale na ochronę środowiska, energetykę, transport, ochronę zdrowia i dziedzictwo kulturowe w latach 2021 2025?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski