Interpelacja nr 10637

Jestem wiceprzewodniczącym sejmowej Komisji Łącznością z Polakami za Granicą oraz przewodniczącym Parlamentarnego Zespołu ds. Kresów Rzeczypospolitej.

Proszę o wyjaśnienie moich wątpliwości w zakresie kształcenia Polaków żyjących na terenach byłych ziem I Rzeczypospolitej czy też zesłanych do Kazachstanu lub innych republik radzieckich.

Z dniem 1 lipca 2025 roku wchodzą w życie nowe przepisy regulujące zasady podejmowania studiów w Polsce przez cudzoziemców. Rozumiem konieczność przeciwdziałania nadużyciom związanym z tzw. biznesem wizowym, to niestety, wprowadzone zmiany uderzą również w uczelnie i instytucje edukacyjne działające w sposób rzetelny oraz w polską młodzież ze Wschodu.

Nowe regulacje w bardzo ograniczonym zakresie wskazują podmioty uprawnione do przeprowadzania egzaminów z języka polskiego oraz wydawania zaświadczeń niezbędnych w procesie rekrutacyjnym. Oznacza to marginalizację szkół z polskim językiem nauczania, takich jak liceum z polskim językiem nauczania we Lwowie czy Gródku woj. chmielnickie. Co więcej, ORPEG – instytucja teoretycznie sprawująca nadzór nad tymi placówkami – nie został w ogóle uwzględniony w rozporządzeniu.

W efekcie tracimy nie tylko instrumenty wpływu na te szkoły, ale również możliwość budowania symbolicznej i rzeczywistej więzi młodzieży z polskością poprzez edukację w języku polskim. Dla młodych ludzi planujących studia w Polsce szkoły te staną się nieatrakcyjne, ponieważ formalnie nie dają już żadnych przewag w procesie rekrutacyjnym.

Nowe przepisy nie przyznają uprawnień egzaminacyjnych m.in. Centrum Metodycznemu w Drohobyczu czy przedstawicielom ORPEG-u, którzy mogliby organizować egzaminy z języka polskiego w takich miejscach, jak Lwów czy Gródek.

Cała sytuacja rodzi ogromny chaos, tym bardziej że zmiany wprowadzane są w trakcie trwającej już rekrutacji.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

W jaki sposób zabezpieczono pierwszeństwo w podejmowaniu nauki na studiach w Polsce młodzieży polskiej uczącej się w szkołach z polskim jeżykiem nauczania lub w tzw. szkółkach niedzielnych istniejących w miejscowościach odległych od szkolnictwa z rozszerzonym językiem polskim?

Dlaczego takie zmiany wprowadzono w trakcie rekrutacji na studia i z zaskoczenia?

Dlaczego wszystkie podmioty sprawujące nadzór nad polskim szkolnictwem na wschodzie nie uzyskały uprawnień egzaminacyjnych?

Nie śmiem na obecnym etapie domniemywać, iż były to celowe działania, zwłaszcza że wraz z Ministerstwem Spraw Zagranicznych działamy na rzecz zachowania dwóch szkół z polskim językiem nauczania we Lwowie. Odpowiedź na wspomnianą interpelację będzie przyczynkiem do zajęcia się tą sprawą przez sejmową Komisję Łączności z Polakami za Granicą.