Interpelacja nr 8467

Podsekretarz stanu Maciej Duszczyk, 01.04.2025

Odpowiedź na interpelację nr 8467

w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej i polsko-białoruskiej

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 01-04-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 8467 pana posła Mariusza Błaszczaka w sprawie sytuacji na granicy polsko-niemieckiej i polsko-białoruskiej, w oparciu m.in. o stanowisko Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Z tytułu badań i hospitalizacji osób, które wbrew przepisom przekroczyły granicę z Białorusią, z budżetu SG zostało przekazane:

w 2021 r. ok. 1,044 mln zł,

w 2022 r. ok. 806 tys. zł,

w 2023 r. ok. 1,748 mln zł,

w 2024 r. ok. 1,464 mln zł.

Ponadto w placówkach Podlaskiego i Nadbużańskiego Oddziału SG zostały utworzone Nieetatowe Zespoły Interwencyjne o charakterze poszukiwawczo-ratowniczym. W skład ww. zespołów wchodzą m.in. funkcjonariusze posiadający kwalifikacje w zakresie udzielania pierwszej pomocy, a na ich wyposażeniu oprócz sprzętu wykorzystywanego do codziennej służby, znajdują się również specjalistyczne plecaki medyczne, nosze ratownicze i stazy.

Z pominięciem kosztów osobowych (personelu) wydatki na utrzymanie administrowanych przez SG strzeżonych ośrodków dla cudzoziemców w latach 2021-2024 wyniosły:

w 2021 r. – ok. 40 mln zł, z tego:

na utworzenie nowych miejsc pobytu cudzoziemców – ok. 11,5 mln. zł,

na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 11,2 mln zł,

na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 17,3 mln zł;

w 2022 r. – ok. 24,3 mln zł, z tego:

na utworzenie nowych miejsc pobytu cudzoziemców – ok. 0,4 mln zł,

na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 7,5 mln zł,

na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 16,4 mln zł;

w 2023 r. – ok. 30,2 mln zł, z tego:

na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 11,3 mln zł,

na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 18,9 mln zł;

w 2024 r. – ok. 31,2 mln zł, z tego:

na utrzymanie ośrodków (energia, usługi komunalne, środki czystości, podatki, opłaty, remonty itp.) – ok. 8,4 mln zł,

na utrzymanie cudzoziemców (zakup żywności, usługi medyczne, zakup odzieży, środków higieny, usługi prania itp.) – ok. 22,7 mln zł.

Na ośrodki prowadzone przez szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w latach 2021-2024, w których przebywali cudzoziemcy ubiegający się o ochronę międzynarodową w RP, wydatkowano:

Rok | Koszty pobytu w ośrodkach | Średnia liczba cudzoziemców korzystających ze świadczeń w ośrodkach

2021 | 35 364 653,50 zł | 972 osoby

2022 | 31 619 521,10 zł | 829 osób

2023 | 27 653 770,10 zł | 631 osób

2024 | 35 706 238,32 zł | 796 osób

Odnośnie do pytania o „organizacje pozarządowe mające obecnie prawo działalności w strefie przygranicznej“, należy zauważyć, że w prawie krajowym nie funkcjonuje pojęcie strefy przygranicznej. Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej[1] definiuje strefę nadgraniczną. Pojęcie strefy przygranicznej zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 2 rozporządzenia (WE) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniającego postanowienia Konwencji z Schengen[2] jako strefa, która nie sięga dalej niż 30 kilometrów od granicy.

Jeśli intencją pana posła było zapytanie o objęty czasowym zakazem przebywania określony obszar w strefie nadgranicznej, przyległy do granicy państwowej z Republiką Białorusi, wprowadzony (przedłużony) rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2025 r.[3], czyli o tzw. „strefę buforową“, to zezwolenie na przebywanie na czas określony i na określonych zasadach wydaje komendant właściwej placówki SG imiennie osobom, a nie organizacjom. Według złożonych dobrowolnie we wnioskach deklaracji, ze stanem na 17 marca 2025 r., zezwolenia posiadały osoby z organizacji „Lekarze bez Granic“.

Ponadto uprzejmie informuję, że organizacje pozarządowe nie mają prawa wydawania poleceń patrolom przy granicy z Białorusią. Straż Graniczna podejmuje działania na podstawie i w granicach przepisów prawa, w celu realizacji zadań ustawowych formacji, w sposób dostosowany do okoliczności.

Nadmieniam, że w ochronie granicy państwowej z Białorusią służbę pełni ok. 3,2 tys. żołnierzy Sił Zbrojnych RP (dane na 18 marca 2025 r.). Odpowiedź na pytanie o plany ograniczania zaangażowania Wojska Polskiego pozostaje we właściwości Ministerstwa Obrony Narodowej.

Na zakończenie pragnę dodać, że poruszana w niektórych mediach kwestia „przewożenia cudzoziemców przez granicę RFN“ dotyczy niewpuszczania osób, które nie mają prawa wjazdu na terytorium Niemiec, i jest związana z wprowadzonym przez Niemcy tymczasowym przywróceniem kontroli granicznej.

Z terytorium Niemiec cudzoziemcy są przekazywani do Polski także w ramach procedury dublińskiej oraz readmisji. Należy jednak wskazać, że w 2024 roku do Polski zostało przekazanych o wiele mniej cudzoziemców w obu procedurach, niż w roku 2023.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. 2025 poz. 184.

[2] Dz. Urz. UE. L 2006 nr 405 str. 1, z późn. zm.

[3] W sprawie wprowadzenia czasowego zakazu przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej przyległej do granicy państwowej z Republiką Białorusi, Dz. U. 2025 poz. 281.