Interpelacja nr 7364

Sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski, 27.02.2025

Odpowiedź na interpelację nr 7364

w sprawie przygotowań do wyborów prezydenckich poza granicami Polski

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski

Warszawa, 27-02-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację nr 7364 Pani Poseł Barbary Okuły i in. Państwa Posłów w sprawie przygotowań do wyborów prezydenckich poza granicami Polski, uprzejmie informuję, co następuje.

Ad 1. Trwają prace nad ustaleniem siatki obwodowych komisji wyborczych. Do czasu wydania przez Marszałka Sejmu RP postanowienia w sprawie zarządzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie było możliwe podejmowanie wielu działań związanych z przygotowaniami do wyborów, jak np.: notyfikowanie organizacji wyborów państwu przyjmującemu lub uzyskanie jego zgody na organizację głosowania, a także rezerwacja lub wynajęcie pomieszczeń, w których miałyby mieścić się siedziby obwodowych komisji wyborczych. Dziś te działania są finalizowane, a konsulowie przekazują propozycje utworzenia obwodów głosowania za granicą ze wskazaniem adresów siedzib obwodowych komisji wyborczych, wsłuchując się w głosy Polaków, zamieszkujących poza granicami RP. Zgodnie z kalendarzem wyborczym, stanowiącym załącznik do postanowienia Marszałka Sejmu RP z dnia 15 stycznia 2025 r. w sprawie zarządzenia wyborów Prezydenta RP (Dz. U. poz. 48), podanie do publicznej wiadomości informacji o numerach i granicach obwodów głosowania utworzonych za granicą oraz siedzibach obwodowych komisji wyborczych powinno nastąpić do dnia 28 kwietnia br. Należy jednak spodziewać się, że publikacja rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych w sprawie utworzenia obwodów głosowania za granicą nastąpi wcześniej.

Ad 2. Przygotowując projekt rozporządzenia w sprawie utworzenia obwodów głosowania za granicą, Ministerstwo Spraw Zagranicznych – w oparciu o informacje pozyskane przez konsulów – zwraca szczególną uwagę na rozmieszczenie obwodów, uwzględniając rzeczywiste potrzeby wyborców, oceniane na podstawie liczby obywateli polskich zamieszkałych lub przebywających na obszarze okręgu konsularnego oraz potencjał organizacyjny, a także możliwość zapewnienia obsługi głosowania przez poszczególne urzędy konsularne. Ministerstwo Spraw Zagranicznych będzie również podejmować działania informacyjne i zachęcać wyborców, aby wybierając komisję uwzględniali informacje o liczbie osób, które zapisały się do głosowania w siedzibie danej komisji za pośrednictwem usługi udostępnionej przez ministra właściwego do spraw zagranicznych. To będzie miało znaczenie zwłaszcza w miastach, w których utworzono więcej niż jeden obwód głosowania. W przypadku dużej liczby wyborców zapisanych do komisji, osoby te otrzymają informacje, aby rozważyć zapisanie się do innej komisji – do której zapisała się mniejsza liczba wyborców. Ponadto pragnę podkreślić, że konsulowie mają możliwość powoływania 3 obwodowych komisji wyborczych o zróżnicowanym składzie liczbowym (od 5 do 13 osób), uwzględniając przy tym spodziewaną liczbę wyborców oraz wpływ liczby członków komisji na sprawny przebieg procesu głosowania i liczenia głosów.

Ad 3. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zapewni odpowiednie wsparcie finansowe i kadrowe w związku z tworzeniem obwodów głosowania poza granicami RP, w tym w państwach, gdzie przebywa duża liczba obywateli polskich. Konsulowie RP, w oparciu o dotychczasowe doświadczenie i wiedzę na temat okręgu konsularnego (w tym liczbę obywateli polskich tam mieszkających lub przebywających), zostali zobowiązani do określenia potrzeb w tym zakresie.

Ad 4. Należy podkreślić, że podstawowym źródłem prawa w sprawach dotyczących pracy obwodowych komisji wyborczych (OKW) są przepisy prawa powszechnie obowiązującego oraz właściwe wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej, a ich znajomość obowiązuje zarówno konsulów RP i inne osoby prowadzące ewentualne szkolenia, jak i członków OKW. Sposób, zakres i forma ewentualnego szkolenia uzależniona jest od lokalnych potrzeb i możliwości, a co za tym idzie, zasadność przygotowania dodatkowych materiałów dla osób szkolących pozostaje do decyzji właściwego konsula RP. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, wzorem lat ubiegłych, zamierza wystąpić do Krajowego Biura Wyborczego o przygotowanie materiału dla celów szkoleniowych, który byłby następnie przekazany konsulom. Konsulowie RP samodzielnie podejmują decyzje o zakresie i formie wykorzystania materiałów służących do przeprowadzenia szkoleń.

Ad 5. Urzędy konsularne będą wykorzystywały dostępne narzędzia komunikacji w celu informowania obywateli o głosowaniu w wyborach prezydenckich. Obecnie są to głównie strony internetowe i kanały mediów społecznościowych (np. platforma X). Działania komunikacyjne będą dostosowane do warunków lokalnych państwa przyjmującego.

Ad 6. Konsulowie dokładają maksymalnych starań, aby możliwie duża liczba lokali wyborczych była przystosowana dla osób z niepełnosprawnością. Należy jednak zauważyć, że ze względu na specyfikę organizacji wyborów za granicą, w tym niejednokrotnie konieczność wynajmowania lokali, które muszą być dostępne w konkretnych terminach głosowania – nie zawsze jest to możliwe. Konsulowie w publikowanych obwieszczeniach o utworzeniu obwodów głosowania, zarówno na stronie internetowej, jak i w siedzibie placówki, wskazują, które lokale przystosowane są do głosowania przez osoby z niepełnosprawnością.

Ad 7. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie przewiduje wydawania specjalnych wytycznych wskazujących na lokalne dokumenty w poszczególnych krajach, które będą honorowane jako równoważne z wymaganym orzeczeniem o niepełnosprawności wskazanym w ustawie Kodeks Wyborczy. Kompetencje w sprawie wydania ewentualnych wytycznych dotyczących procesu głosowania posiada Państwowa Komisja Wyborcza. W poprzednio organizowanych wyborach Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie zanotowało problemów lub skarg dotyczących odmowy oddania głosu osobie z niepełnosprawnością ze względu na legitymowanie się lokalnym dokumentem potwierdzającym ten fakt. Członkowie komisji wyborczej wyłaniani są najczęściej spośród osób zamieszkujących okręg konsularny i znających specyfikę kraju oraz dokumenty w nim wydawane. Ponadto przed wyborami przechodzą szkolenia w zakresie wymogów formalnych dotyczących głosowania przez osoby z niepełnosprawnością. Zgodnie z art. 53 Kodeksu wyborczego niepełnosprawnemu wyborcy, na jego prośbę, może pomagać inna osoba, z wyłączeniem członków komisji wyborczych i mężów zaufania.

Ad 8. MSZ nie wnioskował do Państwowej Komisji Wyborczej o opracowanie rozszerzonego formularza do zgłaszania kandydatów na członków obwodowych komisji wyborczych poza granicami kraju.

Z wyrazami szacunku

z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu