Interpelacja nr 7219

Podsekretarz stanu Wiesław Leśniakiewicz, 30.01.2025

Odpowiedź na interpelację nr 7219

w sprawie postępów w zakresie budowy i modernizacji schronów oraz obiektów ochronnych w Polsce

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 30-01-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 7219 Panów Posłów: Dariusza Mateckiego, Dariusza Stefaniuka, Przemysława Drabka, Sebastiana Łukaszewicza, Rafała Bochenka i Jana Kanthaka w sprawie postępów w zakresie budowy i modernizacji schronów oraz obiektów ochronnych w Polsce, uprzejmie przedstawiam co następuje.

Regulacje stanowiące podstawę prawną do podjęcia działań w zakresie realizacji inwestycji związanych z budownictwem ochronnym na potrzeby ochrony ludności zostały określone w ustawie z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1], która weszła w życie 1 stycznia 2025 r. Przedmiotowa ustawa zawiera rozwiązania stanowiące podstawy rozwoju budownictwa ochronnego wskazując organy ochrony ludności właściwe do realizacji zadań określonych w omawianych przepisach prawa. Należy podkreślić, że przyjęte regulacje odnoszą się do obiektów zbiorowej ochrony na potrzeby ochrony ludności, co oznacza że ich celem jest zapewnienie ochrony przed zagrożeniem o charakterze masowym. Zadania i zasady udostępniania ww. obiektów przez organy ochrony ludności zostały określone w rozdziale 9 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Przedmiotowa ustawa zawiera delegacje ustawowe do wydania przez Radę Ministrów oraz ministra właściwego do spraw wewnętrznych rozporządzeń określających m.in. warunki techniczne w zakresie konstrukcji i użytkowania obiektów zbiorowej ochrony, tj. schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia, niezbędnych, aby mogły być sklasyfikowane jako tego typu obiekty. Obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) są prowadzone prace zmierzające do przygotowania projektów ww. aktów wykonawczych, których wejście w życie umożliwi dokonanie przeglądu istniejących obiektów pod kątem możliwości ich wykorzystania jako obiektów zbiorowej ochrony, ocenę nakładów finansowych niezbędnych do przystosowania obiektów do parametrów wyznaczonych dla obiektów zbiorowej ochrony, a także zapewni warunki, które będą musiały być spełnione przez obiekty, których budowa rozpocznie się po wejściu w życie ww. regulacji.

W 2024 r. nie były wydatkowane środki finansowe na realizację inwestycji związanych z budownictwem ochronnym na potrzeby ochrony ludności. Natomiast w odniesieniu do środków zaplanowanych na 2025 r. należy wskazać, że warunkiem wstępnym dla rozpoczęcia procesu planowania wydatkowania w niniejszym zakresie jest przeprowadzenie przez Państwową Straż Pożarną i Inspekcję Nadzoru Budowlanego, określonego w przepisach ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, przeglądu obiektów, które 1 stycznia 2025 r. mogłyby być sklasyfikowane jako obiekty zbiorowej ochrony. Przedmiotowy przegląd zostanie przeprowadzony zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra SWiA w sprawie kryteriów uznawania obiektów budowlanych albo ich części za budowle ochronne, które będzie wydane na podstawie art. 207 ust. 5 ww. ustawy. Obecnie trwają prace legislacyjne nad projektem rozporządzenia.

W 2024 r., z uwagi na brak podstaw prawnych, nie były także udzielane dotacje celowe na realizację inwestycji w ramach programu rozwoju budownictwa ochronnego.

Odnosząc się do kwestii działań podjętych w celu zapewnienia oznakowania i przeglądów technicznych istniejących budowli ochronnych należy podkreślić, że na mocy art. 105 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej został wprowadzony obowiązek oznakowania budowli ochronnych. Budowle ochronne i miejsca doraźnego schronienia oznacza się za pomocą międzynarodowego znaku rozpoznawczego obrony cywilnej oraz napisu: „SCHRON“, „UKRYCIE“ lub „MIEJSCE DORAŹNEGO SCHRONIENIA“. Natomiast, zgodnie z art. 107 ust. 1 ww. ustawy, kontrolę spełniania przez obiekty zbiorowej ochrony warunków technicznych, warunków technicznych usytuowania i warunków technicznych użytkowania przeprowadzają organy nadzoru budowlanego. Państwowa Straż Pożarna sprawdza czy ww. obiekty spełniają wymagania w zakresie bezpieczeństwa pożarowego, a Państwowa Inspekcja Sanitarna kontroluje spełnianie przez obiekty zbiorowej ochrony wymagań higienicznych i sanitarnych.

Definicje obiektów zbiorowej ochrony, tj. schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia zostały sformułowane w rozdziale 9 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej. Natomiast szczegółowe wymagania techniczne dla budowli ochronnych zostaną określone w rozporządzeniu Ministra SWiA w sprawie warunków technicznych, warunków technicznych użytkowania i warunków technicznych usytuowania budowli ochronnych wydanego na podstawie delegacji z art. 115 ust. 1 pkt 1 przedmiotowej ustawy.

Należy podkreślić, że rozwój budownictwa ochronnego jest uzależniony od przeprowadzenia właściwej oceny możliwości wykorzystania obiektów, które na dzień wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 2025 r. były użytkowane i mogły zapewniać schronienie, a w dalszej kolejności od rozpoczęcia budowy nowych obiektów spełniających wymogi określone w rozporządzeniu Ministra SWiA w sprawie warunków technicznych, warunków technicznych użytkowania i warunków technicznych usytuowania budowli ochronnych.

Dodatkowo, ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej umożliwia wykorzystanie na potrzeby ochrony ludności budynków użyteczności publicznej. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ww. ustawy w budynkach użyteczności publicznej zapewnia się budowle ochronne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebą zapewnienia miejsc schronienia oraz możliwe ze względu na występujące w budynku rozwiązania techniczno-budowlane. Obecnie w Ministerstwie SWiA trwają prace legislacyjne nad projektem rozporządzenia Rady Ministrów określającym szczegółowe warunki wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne, opracowywanym na podstawie art. 93 ust. 3 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dz. U. poz. 1907, z późn. zm.