Interpelacja nr 5991

Szanowny Panie Ministrze,

od 2015 roku opinia publiczna wielokrotnie była świadkiem kontrowersyjnych działań Policji, które wzbudzały obawy o przestrzeganie przez tę instytucję konstytucyjnych praw obywateli i zasad demokratycznego państwa prawa. W artykule „Spowiedź policjanta” opublikowanym w „Gazecie Wyborczej” oraz w doniesieniach mediów opisano liczne sytuacje, w których Policja przekraczała swoje uprawnienia, w tym przypadki stosowania przemocy wobec uczestników pokojowych protestów, zwłaszcza w kontekście strajków kobiet i marszów opozycji. Funkcjonariusze byli wówczas wyposażeni w środki przymusu bezpośredniego, nieadekwatne do sytuacji, co wywołało uzasadnione obawy o stosowanie siły przeciwko obywatelom w sposób niezgodny z Konstytucją RP.

Każdy funkcjonariusz Policji, obejmując urząd, składa przysięgę, której fragment brzmi: „Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny…”. Słowa te jasno wskazują, że Policja zobowiązana jest stać na straży praw obywatelskich i działać w zgodzie z Konstytucją RP, niezależnie od bieżącej sytuacji politycznej. Niestety, wspomniane wydarzenia, jak również ujawnione przypadki inwigilacji działaczy opozycyjnych i społecznych, podają w wątpliwość apolityczność Policji, która winna być instytucją wolną od jakiegokolwiek politycznego nacisku.

Od czasu zmian w strukturach dowódczych Policji w 2015 roku wielokrotnie wskazywano na uległość jej kierownictwa wobec rządzących, co skutkowało sytuacjami, w których Policja była wykorzystywana do działań o charakterze politycznym. W ten sposób, jak wynika z doniesień medialnych, łamano zarówno przysięgę, jak i zasady konstytucyjne, co doprowadziło do kryzysu społecznego zaufania do Policji. Aby przywrócić jej reputację i zapewnić, że Policja działa w imię prawa i na rzecz obywateli, konieczne jest rozliczenie osób odpowiedzialnych za naruszenia oraz przeprowadzenie dokładnego audytu dotyczącego przestrzegania konstytucyjnych zasad i przysięgi przez dowódców tej formacji.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania.

Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podjęło działania mające na celu ocenę i rozliczenie dowódców Policji, którzy w okresie 2015–2023 mieli związek z działaniami łamiącymi prawa konstytucyjne?

Czy ministerstwo przeprowadziło audyt wewnętrzny lub inne postępowania kontrolne mające na celu zidentyfikowanie przypadków przekroczenia uprawnień przez dowódców Policji?

Czy ministerstwo posiada wiedzę o przypadkach nieuprawnionej inwigilacji działaczy społecznych, protestujących i opozycji w okresie 2015–2023? Jakie są wyniki tych analiz, a jeśli ich nie ma, czy MSWiA zamierza przeprowadzić taki audyt?

Czy istnieją plany ustanowienia niezależnej komisji, która zbada przypadki łamania Konstytucji RP przez dowódców Policji i osoby decyzyjne, i jakie będą kompetencje tej komisji?

Jakie kroki podejmuje ministerstwo, aby dowódcy Policji, którzy naruszali prawa obywatelskie, nie pozostali bezkarni?

Czy ministerstwo rozważa zmiany przepisów mające na celu ułatwienie rozliczania i pociągania do odpowiedzialności dowódców Policji w sytuacjach naruszeń konstytucyjnych?

Czy ministerstwo planuje audyty działań dowódców Policji w kontekście ich wpływu na przestrzeganie przysięgi policyjnej i zobowiązań konstytucyjnych?

Ile postępowań dyscyplinarnych i wydaleń ze służby miało miejsce wśród dowódców Policji za łamanie praw obywatelskich w roku 2024 i we wcześniejszych latach, w szczególności od roku 2016?

Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć, aby zapewnić Policji status instytucji wolnej od wpływów politycznych i chronić ją przed nadużyciami władzy?

Jakie inicjatywy ministerstwo zamierza podjąć w celu odbudowy zaufania społecznego do Policji oraz promowania przestrzegania przysięgi policyjnej i obowiązków wynikających z Konstytucji RP?

Czy ministerstwo planuje wdrożyć mechanizmy nadzoru nad decyzjami o skierowaniu oddziałów antyterrorystycznych i jakichkolwiek innych na pokojowe demonstracje, aby zapobiec eskalacji przemocy?

Z poważaniem

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP