Interpelacja nr 5667

Szanowny Panie Ministrze,

w Polsce wolność religijna jest zagwarantowana zarówno w Konstytucji RP, jak i międzynarodowymi konwencjami, których Polska jest sygnatariuszem. Każda osoba, niezależnie od jej statusu prawnego, powinna mieć możliwość swobodnego praktykowania swojej religii, co obejmuje również dostęp do przedmiotów kultu religijnego. Dotyczy to w szczególności osób tymczasowo aresztowanych oraz skazanych przebywających w zakładach karnych i aresztach śledczych, dla których praktyki religijne stanowią istotny element życia duchowego i wsparcie psychiczne w trudnych warunkach izolacji.

Jednakże docierają do nas niepokojące informacje o przypadkach ograniczania dostępu do przedmiotów kultu religijnego, takich jak różańce, co jest sprzeczne z fundamentalnym prawem do wolności wyznania. Przykładem takiej praktyki jest odmowa zgody na przekazanie różańca tymczasowo aresztowanym byłym urzędniczkom Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Krajową przeciwko ks. Michałowi Olszewskiemu. Adwokat dr Michał Skwarzyński poinformował opinię publiczną, iż prokurator zabronił przekazania różańców zrobionych przez niepełnosprawną matkę jednej z pań urzędniczek. Takie represyjne zachowania, niemające nic wspólnego z zabezpieczeniem toku śledztwa, to kolejny dowód na stosowanie praktyki aresztów wydobywczych.

Z niepokojem przyjęliśmy informację o decyzji prokuratury, według której różaniec nie został uznany za przedmiot kultu religijnego i tym samym odmówiono jego przekazania osobom tymczasowo aresztowanym. Decyzję tę, jak poinformował dr Michał Skwarzyński, podjęła prokuratura, wskazując, że różaniec nie jest przedmiotem sakralnym. Jest to niezrozumiałe i bulwersujące naruszenie praw osadzonych, którzy powinni mieć możliwość praktykowania swojej wiary oraz korzystania z symboli religijnych, zwłaszcza tych tak powszechnie uznanych jak różaniec.

Odmowa przekazania różańca jako przedmiotu kultu religijnego może zostać odebrana jako atak na wolność religijną oraz prawa osadzonych, które są zagwarantowane zarówno przez Konstytucję RP, jak i międzynarodowe konwencje. Wolność religijna jest jednym z podstawowych praw człowieka i jej ograniczanie stanowi zagrożenie dla demokratycznych wartości i szacunku dla godności jednostki.

Sytuacje, w których odmawia się przekazania przedmiotów kultu, wymagają interwencji i regulacji ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na jakiej podstawie prawnej prokuratura podjęła decyzję o odmowie przekazania różańca osadzonym, uznając, że nie jest to przedmiot kultu religijnego? Czy Ministerstwo Sprawiedliwości ma zamiar podjąć działania w celu wyjaśnienia tej decyzji?

2. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje wprowadzenie wytycznych lub przepisów, które jednoznacznie określą status przedmiotów kultu religijnego w odniesieniu do osób tymczasowo aresztowanych oraz ich prawa do praktykowania religii?

3. Czy są planowane działania mające na celu przeszkolenie prokuratorów i funkcjonariuszy odpowiedzialnych za osoby osadzone w zakresie respektowania praw człowieka, w tym prawa do wolności wyznania?

4. Czy ministerstwo zamierza podjąć kroki wobec prokuratorów, którzy podejmują decyzje naruszające prawa osób osadzonych, tak jak w tym przypadku?

5. Czy w świetle powyższej sytuacji Ministerstwo Sprawiedliwości przewiduje monitorowanie i kontrolowanie sytuacji związanych z przestrzeganiem praw religijnych w zakładach karnych i aresztach śledczych w Polsce?

6. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje przestrzeganie praw do praktykowania religii przez osoby osadzone oraz zapewnienie im dostępu do przedmiotów kultu religijnego w jednostkach penitencjarnych? Jeśli tak, to jakie są wyniki tych analiz?

Osoby pozbawione wolności w zakładach karnych i aresztach śledczych nie powinny być pozbawiane podstawowych praw człowieka, w tym prawa do praktykowania swojej religii.

Decyzja prokuratury odmawiająca osadzonym dostępu do różańca może być odbierana jako ograniczenie wolności religijnej i sprzeciwia się zarówno tradycji, jak i poszanowaniu praw człowieka. Tego rodzaju działania przypominają okresy historyczne, w których podobne praktyki były stosowane w sposób systemowy i represyjny – w Polsce wyłącznie w czasach stalinowskich i w czasie niemieckiej okupacji. Działania prokuratury w tej sprawie są skandaliczne, a brak reakcji może doprowadzić do dalszych naruszeń praw osadzonych.

Wzywamy Ministerstwo Sprawiedliwości do podjęcia działań mających na celu wyjaśnienie tej sytuacji oraz do wprowadzenia odpowiednich regulacji, które zagwarantują respektowanie praw religijnych osadzonych.